تفاهم- گروه گزارش : عملکرد اقتصاد ایران در جریان جنگ اخیر نشان داد که با وجود سال‌ها تحریم و فشار خارجی، کشور از ظرفیت قابل توجهی برای عبور از شرایط بحرانی برخوردار است. به استمرار تولید در بسیاری از صنایع، حفظ جریان تأمین کالاهای اساسی و تداوم فعالیت شبکه توزیع نشان داد ، اقتصاد ایران توانسته به سطحی از تاب‌آوری دست یابد؛ ظرفیتی که بر پایه نیروی انسانی، تولید داخلی، زیرساخت‌های موجود و تجربه سال‌های تحریم شکل گرفته است. بسیاری از پیش‌بینی‌ها درباره فروپاشی سریع اقتصاد ایران در ترکیب جنگ و تحریم تحقق نیافت و زنجیره تولید و تأمین کشور، با وجود فشارها، از کار نیفتاد.
با این حال، عبور از بحران به معنای تضمین آینده نیست. پایان جنگ و آغاز مرحله بازسازی، چالش‌های جدی‌تری را پیش روی اقتصاد قرار می‌دهد. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها کسری ساختاری بودجه است که سال‌ها اقتصاد کشور با آن مواجه بوده و در دوره پساجنگ می‌تواند با افزایش هزینه‌های بازسازی، فشار تورمی بیشتری ایجاد کند. در کنار آن، نظام بانکی و رشد نقدینگی نیز از عوامل مهم بی‌ثباتی اقتصادی به شمار می‌روند؛ مسئله‌ای که در صورت مدیریت نشدن می‌تواند موج جدیدی از تورم را در دوره بازسازی به همراه داشته باشد.از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری به یکی از عوامل تعیین‌کننده آینده اقتصاد تبدیل شده است. بازسازی زیرساخت‌ها، توسعه تولید و ایجاد اشتغال بدون سرمایه‌گذاری پایدار امکان‌پذیر نیست. در این میان، بهبود فضای کسب‌وکار و ایجاد ثبات در سیاست‌های اقتصادی اهمیت زیادی دارد، زیرا سرمایه‌گذاران برای ورود به اقتصاد به ثبات در قوانین، سیاست‌های ارزی و افق تصمیم‌گیری نیاز دارند. همچنین اصلاح سیاست‌های ارزی و کاهش چندنرخی بودن ارز می‌تواند از شکل‌گیری رانت و بی‌ثباتی اقتصادی جلوگیری کند. تجربه جنگ نشان داد ، بخش خصوصی در حوزه‌هایی مانند تولید، تأمین و توزیع نقش مهمی در پایداری اقتصاد ایفا کرده است. از این رو در دوره پساجنگ، مشارکت فعال بخش خصوصی می‌تواند به موتور محرک بازسازی اقتصادی تبدیل شود و دولت بیشتر نقش تسهیل‌گر و سیاست‌گذار را بر عهده بگیرد. در کنار این موضوع، افزایش بهره‌وری منابع نیز یکی از ضرورت‌های اقتصاد ایران است؛ زیرا بخشی از مشکلات اقتصادی نه از کمبود منابع، بلکه از استفاده ناکارآمد از آنها ناشی می‌شود.در مجموع، جنگ اخیر نشان داد ، اقتصاد ایران توان عبور از شرایط سخت را دارد، اما برای تبدیل این تاب‌آوری به رشد پایدار و پویا، اصلاحات ساختاری در حوزه بودجه، نظام بانکی، سیاست‌های ارزی، سرمایه‌گذاری و بهره‌وری ضروری است. اقتصاد ایران اکنون در نقطه‌ای حساس میان دوام و جهش قرار دارد و آینده آن به میزان جدیت در اجرای این اصلاحات وابسته خواهد بود.