به گزارش ایرنا، میراث فرهنگی ناملموس، اگرچه کالبدی مادی ندارد، اما ریشه در جان و روح یک جامعه دارد و همچون رودی جاری، از گذشته به امروز میرسد. این میراث زنده، در واکنش به زیستبوم و حوادث تاریخی، همواره بازآفرینی میشود و حس تعلق و تداوم هویت را به ارمغان میآورد.
عزاداری محرم در پهنه ایران، با وجود وحدت عاطفی و اعتقادی، همواره با تنوع شگفتانگیزی از سنتها همراه بوده است.
کاشان اما در این میان جایگاهی ویژه دارد، چرا که میزبان آیینهایی است که هر یک، درسهایی از ایثار، وفاداری و انسانیت را در بستری از هنر عامیانه، نسل به نسل منتقل کردهاند. به محض ورود ماه محرم، فضای این دیار تاریخی رنگ و بوی دیگری میگیرد و تکایا و خیابانها غرق در ماتم و ارادت به سیدالشهدا (ع) میشود.
کارشناس مردم شناسی و میراث فرهنگی ناملموس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کاشان در این پیوند به خبرنگار ایرنا گفت: در حال حاضر ۱۴ آیین عاشورایی ویژه شهرستان کاشان در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده است که نشان از غنای فرهنگی و معنوی این خطه دارد.
عباس تراب زاده با اشاره به ظرفیت بالای گردشگری مذهبی کاشان، افزود: شور و حال محرم در این شهرستان زبانزد است و هر یک از این آیینها، جلوهای از ارادت خالصانه مردم به اهل بیت(ع) را به تصویر میکشد.
کارشناس مردم شناسی و میراث فرهنگی ناملموس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کاشان در تشریح این گنجینههای ثبت شده، به آیینهایی از جمله تشرف به مسلک سقایی، چاووشخوانی عزای محرم، نخلگردانی کاشان، حمل ششگوشه، نخلگردانی قمصر، مراسم ششم امام حسین(ع) در برزک، نخلگردانی جوشقان قالی، وداع با نخلهای روستای علوی، سنت نذری سادات دههدار نشلج، تعزیه مشکات، ترکیببند محتشم کاشانی، ذوالجناحگردانی کامو و آیین دو طفلان مسلم در ویدوجا اشاره کرد.
در میان این آیینها، هر کدام داستانی شنیدنی دارند، برای نمونه، آیین «سقایی» که در سال ۱۳۹۴ ثبت شده، ریشه در اعتقاد دیرینه مردم کاشان دارد. بر اساس این رسم، پدران و مادران برای سلامتی فرزندان خود، آنان را در محفلی با حضور پیشکسوتان به مسلک سقایی متبرک میکنند و لباس نمادین این منصب مقدس را بر تنشان میپوشانند. «چاووشخوانی» نیز که قدمتی صفوی دارد، در روزهای پایانی ذیالحجه در بازار قدیم کاشان طنینانداز میشود و صدای پیرغلامان، مردم را به سوگ فرا میخواند.
اما بیشک یکی از چشمگیرترین آیینها، نخلگردانی ۷۰۰ ساله کاشان است که در شب عاشورا، حسینیه صدره و سرفره را به مرکز تجمع عاشقان از سراسر ایران تبدیل میکند. در سوی دیگر، آیین «روز ششگوشه» که یادآور مضجع شریف امام حسین(ع) است، ششمین روز محرم را به تعطیلی بازار کاشان و اتحاد هیأتها در حمل این نماد میکشاند.
در روستاها و شهرهای توابع نیز آیینهای بکری جریان دارد؛ از «سفره برکت» در برزک که بانوان با چیدن هفت نوع آجیل و میوه خشک در مجمعههای مسی، نذر برکت محصولات باغی خود میکنند، تا سنت «دههدار» در نشلج که بر اساس قبالهای تاریخی، ۲ طایفه سادات حسینی و موسوی، هزینه برگزاری تعزیه و پذیرایی از عزاداران را بر عهده دارند و غذای نذری آنها شامل گوشت لوبیا، حلیم و شیربرنج با شیره انگور است.
همچنین نباید از آیین «ترکیببند محتشم» غافل شد؛ جایی که نخستین روز محرم با طنین ابیات ماندگار «باز این چه شورش است» در کاشان رنگ و بوی دیگری میگیرد. این آیین که در سال ۱۳۹۷ به ثبت رسید، یادآور جایگاه والای ادبیات آیینی در این شهر است.
به گزارش ایرنا، شهرستان کاشان با نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر جمعیت در ۲۰۰ کیلومتری شمال اصفهان واقع است.