ریتم تازه برای مخاطب تازه
عباس مریدی، تهیهکننده برنامه نوسان درباره تغییرات ساختاری و محتوایی این برنامه پس از هفت اکتبر و تحولات منطقه به جامجم گفت: ما تلاش کردیم آیتمهای نوسان را با ذائقه و الگوی مصرف مخاطب در فضای مجازی هماهنگ کنیم. بر همین اساس، زمان هر بخش را معمولا بین یک دقیقه و نیم تا دو دقیقه تعیین کردیم و فقط در موارد استثنا و با محتوای دارای جذابیت ویژه اجازه دادیم طول آیتم به سه یا چهار دقیقه برسد. مریدی با اشاره به تغییر فرم برنامه از قالب صرفا استودیویی به ساختاری روایتمحور ادامه داد: با این تغییر، تعداد آیتمها بیشتر شد و توانستیم از مقدمات و موخرات عبور کنیم و مستقیمتر وارد متن محتوا شویم. نتیجه آن شد که هم محتوا غنیتر شد و هم توانستیم در زمان کوتاهتر، مفاهیم بیشتری را منتقل کنیم؛ پیام اصلی سریعتر و شفافتر به مخاطب میرسید و ریتم برنامه نیز با زیست رسانهای امروز هماهنگ شد. تهیهکننده نوسان در توضیح تغییرات محتوایی برنامه پس از عبور از جنگ غزه و لبنان و ورود به مرحله تقابل ایران با اسرائیل و آمریکا افزود: در این دوره، سهم تولیدات میدانی برنامه افزایش یافت و همچنان بر اصل همذائقه بودن با فضای مجازی استوار بودیم. تفاوت اصلی این بود که پیش از آن بیشتر سراغ تولیدات پربازدید و ترند خارج از کشور میرفتیم اما بعد از «جنگ دفاع مقدس سوم» تمرکز برنامه بهسمت تولیدات داخلی چرخید. آیتمها علاوه بر کوتاهی باید وجه تمایز هم داشتند؛ یا از زاویهای خاص به رویدادها نگاه میکردند یا از نظر فرم متفاوت بودند. نمونهاش استفاده از دوربین مخفی بود. نه برای شوخی بلکه برای شنیدن حرفهای واقعی مردم بدون رودربایستی مقابل دوربین.
روایت از متن میدان
وی یکی از مهمترین موضوعاتی را که در این دوره مورد توجه برنامه قرار گرفت، تجمعات شبانه مردم دانست و گفت: طبیعی بود در نوسان بخواهیم به این پدیده مهم و اثرگذار بپردازیم و آن را بهعنوان بخشی از زیست اجتماعی روز، در قاب برنامه بازتاب دهیم اما از همان ابتدا برای ما روشن بود که پرداختن به چنین موضوعی اگر قرار است واجد ارزش رسانهای باشد، باید با نگاهی واقعگرایانه، دقیق و مبتنی بر حضور در متن ماجرا انجام شود، نه صرفا از فاصلهای دور و با اتکا به روایتهای غیرمستقیم. مریدی با تشریح منطق شکلگیری غرفه میدانی برنامه توضیح داد: بر همین اساس تلاش کردیم شیوهای را انتخاب کنیم که هم با ماهیت این رویداد اجتماعی متناسب باشد و هم به ما امکان دهد رسالت رسانهای خود را بهمعنای اتم کلمه انجام دهیم. یعنی نه فقط ثبت یک واقعه بلکه نزدیک شدن به فضای واقعی آن، شنیدن صداهای موجود در صحنه و بازتاب دادن حال و هوای جاری در دل این تجمعات. این تأمل ما را به ایده راهاندازی «غرفه میدانی نوسان» در خیابان انقلاب رساند. تهیهکننده نوسان با تاکید بر ضرورت عبور از روایتهای غیرمستقیم افزود: اگر قرار بود برنامه بازتابی واقعبینانهتر و دقیقتر از این تجمعات ارائه دهد، باید از سطح روایتهای غیرمستقیم عبور میکردیم و بهسمت ارتباط مستقیم و بیواسطه با مردم میرفتیم. صرف پوشش خبری یا بازنمایی از فاصله دور نمیتوانست پاسخگوی هدفگذاری برنامه باشد. براساس جمعبندی مشترک عوامل برنامه تصمیم گرفتیم امکان تماس مستقیم با مخاطبان و شنیدن روایتهای دست اول را فراهم کنیم. این ارتباط بیواسطه با راهاندازی «غرفه میدانی نوسان» در میان مردم محقق شد و به ما کمک کرد هم صدای واقعیتر فضای تجمعات را ثبت کنیم و هم درک روشنتری از نگاهها و دغدغههای موجود بهدست آوریم.
نقد در متن مردم
مریدی با اشاره به دستاوردهای فرعی اما مهم این حضور میدانی گفت: با حضور عوامل برنامه در میان مردم، امکان شنیدن نقدهای مخاطبان نیز فراهم شد. این نقدها غالبا از جنس سازنده بود؛ نقدهایی که نه از سر مخالفت یا حاشیهسازی بلکه از سر دلسوزی شکل میگیرد و ریشه در احساس مسئولیت و تعهد مخاطب نسبت به رسانه دارد. برای ما این بازخورد مستقیم یک سرمایه است. چون کمک میکند درک دقیقتری از انتظارات مخاطب داشته باشیم و مسیر برنامه را اصلاح و تکمیل کنیم. این تهیهکننده تلویزیون در پاسخ به استقبال مخاطبان از غرفه میدانی گفت: برای ما جالب و قابل توجه بود که مخاطبان از نقاط مختلف شهر، حتی از اطراف تهران با وجود دشواری مسیر، خودشان را به غرفه میرساندند؛ از رباطکریم تا بخشهای مختلف شهرری و سایر مناطق. این حضور صرفا محدود به تماشای برنامه نبود. خیلیها حتی اگر نخواهند پشت تریبون صحبت کنند، دست کم با اعلام حضورشان کنار غرفه میایستند و همراهیشان را نشان میدهند. همین حضور میدانی به پرشورتر شدن فضای غرفه و بالا رفتن انرژی جمعی برنامه کمک میکند.
وی در پاسخ به بحث آمار بالای پیامکها اظهار کرد: یکی از دلایل اصلی بالا بودن آمار پیامکها این است که موضوعات مورد بررسی در برنامه برای مخاطب کاملا ملموس و عینی است؛ موضوعاتی که او در زندگی روزمره با آنها مواجه است و با تجربه زیستهاش پیوند دارد. وقتی برنامه به چنین مسائل نزدیکی ورود میکند، مخاطب احساس میکند با محتوایی روبهروست که مستقیما به او و جهان پیرامونش مربوط میشود و دیگر یک بیننده منفعل باقی نمیماند. این حجم از پیامها را میتوان نشانهای از همراهی مخاطب با مسیر برنامه دانست.
مریدی با اشاره به بسترهای تعاملی برنامه گفت: تعامل مخاطبان با نوسان فقط به یک بستر محدود نمیشود. ما در پیامرسانهای «بله» و «ایتا» گروه تعاملی فعالی داریم. در این فضا افراد وارد گفتوگو میشوند، نظر میدهند، نقد میکنند و حتی پیشنهادهای مشخص و کاربردی برای موضوعات برنامه ارائه میدهند. بخشی از محتوای برنامه نیز از همین مسیر و با مشارکت مستقیم مخاطبان تامین میشود. مخاطبان برای ما سوژه میفرستند، پیشنهاد طرح موضوع میدهند و گاهی خودشان به گزارشگر برنامه تبدیل میشوند. این سطح از مشارکت نشان میدهد که این برنامه توانسته رابطهای یکسویه با مخاطب نداشته باشد.
نوسان در غرفه خیابان انقلاب
تهیهکننده نوسان درباره پیامدهای حذف دکور استودیویی و تغییر جهت موضوعی برنامه گفت: پس از تغییر فرم و حذف دکور استودیویی، موضوعاتی که در دستور کار قرار گرفت، عمدتا بر مسائل فرهنگی و اجتماعی داخلی متمرکز شد. این رویکرد جدید رویکردی است که معتقدیم اثرگذاری مستقیم و عمیقتری بر مخاطب خواهد داشت. حضور میدانی عوامل برنامه در میان مردم، برپایی غرفه و تعامل زنده با جامعه یقینا به بالا رفتن دقتنظر برنامه در شناسایی و پرداختن به مسائل کمک شایانی میکند. این حضور و ارتباط مستقیم صرفا جنبه نمایشی ندارد بلکه ابزاری است برای درک بهتر و دقیقتر واقعیتهای جامعه، شنیدن مستقیم دغدغهها و در نهایت، ارتقای کیفیت محتوا و پیام برنامه. وی یکی از مهمترین چالشهای فعالیت میدانی برنامه را انتقال نظرات، دیدگاهها و انتقادات مردم به مسئولین دانست و گفت: این خواسته مردم که گاهی در قالب پرسشهای مستقیم، گاهی بهصورت چالشهای ذهنی و گاهی نیز به شکل بیان دغدغههای کلی مطرح میشد، طیف بسیار وسیعی را دربرمیگرفت. این گستردگی به شکلی بود که محدود به حوزههای خاصی مانند سیاست، جنگ یا مسائل جاری نمیشد بلکه شامل طیف وسیعی از نظرات، سلایق و دغدغههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی شخصی میگردید. انتقال این دیدگاههای متنوع و گاهی متناقض به نهادهای مسئول، نیازمند ظرافت، دقت و پیگیری مستمر است. مریدی درباره منطق کلی هدفگذاری محتوایی این برنامه عنوان کرد: هدفگذاری محتوایی نوسان بهصورت مستقیم و همزمان با رخدادهای روز ایران و جهان تعریف میشود. با تغییر و تنوع وقایع و اتفاقات، طبیعتا محتوای برنامه هم متناسب با همان فضا دچار تغییر و بهروزرسانی میشود. همین پیوند دائمی با تحولات روز و جابهجایی موضوعات براساس اولویتهای جاری، بخش عمده بار تنوع برنامه را بهدوش میکشد. نتیجهاش این است که برنامه از روزمرگی فاصله میگیرد و مدام خود را با شرایط جدید تطبیق میدهد؛ هر اتفاق تازه میتواند مسیر تازهای برای روایت، پرداخت و انتخاب سوژه در نوسان باز کند و این همان چیزی است که به برنامه پویایی و تازگی میدهد.
عباس مریدی، تهیهکننده برنامه نوسان درباره تغییرات ساختاری و محتوایی این برنامه پس از هفت اکتبر و تحولات منطقه به جامجم گفت: ما تلاش کردیم آیتمهای نوسان را با ذائقه و الگوی مصرف مخاطب در فضای مجازی هماهنگ کنیم. بر همین اساس، زمان هر بخش را معمولا بین یک دقیقه و نیم تا دو دقیقه تعیین کردیم و فقط در موارد استثنا و با محتوای دارای جذابیت ویژه اجازه دادیم طول آیتم به سه یا چهار دقیقه برسد. مریدی با اشاره به تغییر فرم برنامه از قالب صرفا استودیویی به ساختاری روایتمحور ادامه داد: با این تغییر، تعداد آیتمها بیشتر شد و توانستیم از مقدمات و موخرات عبور کنیم و مستقیمتر وارد متن محتوا شویم. نتیجه آن شد که هم محتوا غنیتر شد و هم توانستیم در زمان کوتاهتر، مفاهیم بیشتری را منتقل کنیم؛ پیام اصلی سریعتر و شفافتر به مخاطب میرسید و ریتم برنامه نیز با زیست رسانهای امروز هماهنگ شد. تهیهکننده نوسان در توضیح تغییرات محتوایی برنامه پس از عبور از جنگ غزه و لبنان و ورود به مرحله تقابل ایران با اسرائیل و آمریکا افزود: در این دوره، سهم تولیدات میدانی برنامه افزایش یافت و همچنان بر اصل همذائقه بودن با فضای مجازی استوار بودیم. تفاوت اصلی این بود که پیش از آن بیشتر سراغ تولیدات پربازدید و ترند خارج از کشور میرفتیم اما بعد از «جنگ دفاع مقدس سوم» تمرکز برنامه بهسمت تولیدات داخلی چرخید. آیتمها علاوه بر کوتاهی باید وجه تمایز هم داشتند؛ یا از زاویهای خاص به رویدادها نگاه میکردند یا از نظر فرم متفاوت بودند. نمونهاش استفاده از دوربین مخفی بود. نه برای شوخی بلکه برای شنیدن حرفهای واقعی مردم بدون رودربایستی مقابل دوربین.
روایت از متن میدان
وی یکی از مهمترین موضوعاتی را که در این دوره مورد توجه برنامه قرار گرفت، تجمعات شبانه مردم دانست و گفت: طبیعی بود در نوسان بخواهیم به این پدیده مهم و اثرگذار بپردازیم و آن را بهعنوان بخشی از زیست اجتماعی روز، در قاب برنامه بازتاب دهیم اما از همان ابتدا برای ما روشن بود که پرداختن به چنین موضوعی اگر قرار است واجد ارزش رسانهای باشد، باید با نگاهی واقعگرایانه، دقیق و مبتنی بر حضور در متن ماجرا انجام شود، نه صرفا از فاصلهای دور و با اتکا به روایتهای غیرمستقیم. مریدی با تشریح منطق شکلگیری غرفه میدانی برنامه توضیح داد: بر همین اساس تلاش کردیم شیوهای را انتخاب کنیم که هم با ماهیت این رویداد اجتماعی متناسب باشد و هم به ما امکان دهد رسالت رسانهای خود را بهمعنای اتم کلمه انجام دهیم. یعنی نه فقط ثبت یک واقعه بلکه نزدیک شدن به فضای واقعی آن، شنیدن صداهای موجود در صحنه و بازتاب دادن حال و هوای جاری در دل این تجمعات. این تأمل ما را به ایده راهاندازی «غرفه میدانی نوسان» در خیابان انقلاب رساند. تهیهکننده نوسان با تاکید بر ضرورت عبور از روایتهای غیرمستقیم افزود: اگر قرار بود برنامه بازتابی واقعبینانهتر و دقیقتر از این تجمعات ارائه دهد، باید از سطح روایتهای غیرمستقیم عبور میکردیم و بهسمت ارتباط مستقیم و بیواسطه با مردم میرفتیم. صرف پوشش خبری یا بازنمایی از فاصله دور نمیتوانست پاسخگوی هدفگذاری برنامه باشد. براساس جمعبندی مشترک عوامل برنامه تصمیم گرفتیم امکان تماس مستقیم با مخاطبان و شنیدن روایتهای دست اول را فراهم کنیم. این ارتباط بیواسطه با راهاندازی «غرفه میدانی نوسان» در میان مردم محقق شد و به ما کمک کرد هم صدای واقعیتر فضای تجمعات را ثبت کنیم و هم درک روشنتری از نگاهها و دغدغههای موجود بهدست آوریم.
نقد در متن مردم
مریدی با اشاره به دستاوردهای فرعی اما مهم این حضور میدانی گفت: با حضور عوامل برنامه در میان مردم، امکان شنیدن نقدهای مخاطبان نیز فراهم شد. این نقدها غالبا از جنس سازنده بود؛ نقدهایی که نه از سر مخالفت یا حاشیهسازی بلکه از سر دلسوزی شکل میگیرد و ریشه در احساس مسئولیت و تعهد مخاطب نسبت به رسانه دارد. برای ما این بازخورد مستقیم یک سرمایه است. چون کمک میکند درک دقیقتری از انتظارات مخاطب داشته باشیم و مسیر برنامه را اصلاح و تکمیل کنیم. این تهیهکننده تلویزیون در پاسخ به استقبال مخاطبان از غرفه میدانی گفت: برای ما جالب و قابل توجه بود که مخاطبان از نقاط مختلف شهر، حتی از اطراف تهران با وجود دشواری مسیر، خودشان را به غرفه میرساندند؛ از رباطکریم تا بخشهای مختلف شهرری و سایر مناطق. این حضور صرفا محدود به تماشای برنامه نبود. خیلیها حتی اگر نخواهند پشت تریبون صحبت کنند، دست کم با اعلام حضورشان کنار غرفه میایستند و همراهیشان را نشان میدهند. همین حضور میدانی به پرشورتر شدن فضای غرفه و بالا رفتن انرژی جمعی برنامه کمک میکند.
وی در پاسخ به بحث آمار بالای پیامکها اظهار کرد: یکی از دلایل اصلی بالا بودن آمار پیامکها این است که موضوعات مورد بررسی در برنامه برای مخاطب کاملا ملموس و عینی است؛ موضوعاتی که او در زندگی روزمره با آنها مواجه است و با تجربه زیستهاش پیوند دارد. وقتی برنامه به چنین مسائل نزدیکی ورود میکند، مخاطب احساس میکند با محتوایی روبهروست که مستقیما به او و جهان پیرامونش مربوط میشود و دیگر یک بیننده منفعل باقی نمیماند. این حجم از پیامها را میتوان نشانهای از همراهی مخاطب با مسیر برنامه دانست.
مریدی با اشاره به بسترهای تعاملی برنامه گفت: تعامل مخاطبان با نوسان فقط به یک بستر محدود نمیشود. ما در پیامرسانهای «بله» و «ایتا» گروه تعاملی فعالی داریم. در این فضا افراد وارد گفتوگو میشوند، نظر میدهند، نقد میکنند و حتی پیشنهادهای مشخص و کاربردی برای موضوعات برنامه ارائه میدهند. بخشی از محتوای برنامه نیز از همین مسیر و با مشارکت مستقیم مخاطبان تامین میشود. مخاطبان برای ما سوژه میفرستند، پیشنهاد طرح موضوع میدهند و گاهی خودشان به گزارشگر برنامه تبدیل میشوند. این سطح از مشارکت نشان میدهد که این برنامه توانسته رابطهای یکسویه با مخاطب نداشته باشد.
نوسان در غرفه خیابان انقلاب
تهیهکننده نوسان درباره پیامدهای حذف دکور استودیویی و تغییر جهت موضوعی برنامه گفت: پس از تغییر فرم و حذف دکور استودیویی، موضوعاتی که در دستور کار قرار گرفت، عمدتا بر مسائل فرهنگی و اجتماعی داخلی متمرکز شد. این رویکرد جدید رویکردی است که معتقدیم اثرگذاری مستقیم و عمیقتری بر مخاطب خواهد داشت. حضور میدانی عوامل برنامه در میان مردم، برپایی غرفه و تعامل زنده با جامعه یقینا به بالا رفتن دقتنظر برنامه در شناسایی و پرداختن به مسائل کمک شایانی میکند. این حضور و ارتباط مستقیم صرفا جنبه نمایشی ندارد بلکه ابزاری است برای درک بهتر و دقیقتر واقعیتهای جامعه، شنیدن مستقیم دغدغهها و در نهایت، ارتقای کیفیت محتوا و پیام برنامه. وی یکی از مهمترین چالشهای فعالیت میدانی برنامه را انتقال نظرات، دیدگاهها و انتقادات مردم به مسئولین دانست و گفت: این خواسته مردم که گاهی در قالب پرسشهای مستقیم، گاهی بهصورت چالشهای ذهنی و گاهی نیز به شکل بیان دغدغههای کلی مطرح میشد، طیف بسیار وسیعی را دربرمیگرفت. این گستردگی به شکلی بود که محدود به حوزههای خاصی مانند سیاست، جنگ یا مسائل جاری نمیشد بلکه شامل طیف وسیعی از نظرات، سلایق و دغدغههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی شخصی میگردید. انتقال این دیدگاههای متنوع و گاهی متناقض به نهادهای مسئول، نیازمند ظرافت، دقت و پیگیری مستمر است. مریدی درباره منطق کلی هدفگذاری محتوایی این برنامه عنوان کرد: هدفگذاری محتوایی نوسان بهصورت مستقیم و همزمان با رخدادهای روز ایران و جهان تعریف میشود. با تغییر و تنوع وقایع و اتفاقات، طبیعتا محتوای برنامه هم متناسب با همان فضا دچار تغییر و بهروزرسانی میشود. همین پیوند دائمی با تحولات روز و جابهجایی موضوعات براساس اولویتهای جاری، بخش عمده بار تنوع برنامه را بهدوش میکشد. نتیجهاش این است که برنامه از روزمرگی فاصله میگیرد و مدام خود را با شرایط جدید تطبیق میدهد؛ هر اتفاق تازه میتواند مسیر تازهای برای روایت، پرداخت و انتخاب سوژه در نوسان باز کند و این همان چیزی است که به برنامه پویایی و تازگی میدهد.