به گزارش ایرنا، در سالهای اخیر، گردشگری شب در بسیاری از شهرهای گردشگرپذیر جهان بهعنوان راهی برای افزایش ماندگاری مسافران، توزیع متوازن جمعیت در ساعات مختلف و ایجاد فرصتهای شغلی تازه مورد توجه قرار گرفته است؛ موضوعی که با توجه به جایگاه اصفهان در نقشه گردشگری ایران، میتواند زمینهای مهم برای بازتعریف بخشی از حیات شهری این خطه باشد.
کارشناسان معتقدند شب در شهرهای تاریخی، تنها زمان خاموشی نیست، بلکه میتواند فرصتی برای تجربه متفاوت از فضاهای شهری، بهرهمندی از برنامههای فرهنگی، فعالیت کسبوکارهای خدماتی و افزایش تعامل میان شهروندان و گردشگران باشد. در چنین شرایطی، توسعه زیرساختها، تأمین امنیت، بهبود حملونقل و فعالسازی خدمات شهری در ساعات پایانی شب، از مهمترین پیششرطهای شکلگیری گردشگری شب به شمار میرود.
اصفهان با برخورداری از میراث تاریخی کمنظیر، فضاهای عمومی شاخص، بازارهای سنتی، محورهای فرهنگی و ظرفیتهای متنوع در حوزه خوراک، هنر و صنایعدستی، میتواند در صورت حمایت و سیاستگذاری مناسب، از گردشگری شب نیز بهرهمند شود؛ ظرفیتی که نهتنها به رونق اقتصاد محلی کمک میکند، بلکه به پویایی اجتماعی شهر در ساعات پس از غروب نیز جان تازهای میبخشد.
اصفهان؛ ظرفیت مغفول در اقتصاد شب
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، در گفتوگو با ایرنا، با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصاد شب در کلانشهر اصفهان، گفت: تبدیل شب به یک فرصت اقتصادی، راهکاری کارآمد برای مقابله با رکود، بیکاری و فرسودگی روحی در جامعه است.
داوود آبیان با اشاره به ابعاد گسترده اقتصاد شب و تأثیر آن بر پویایی شهرهای مدرن، اظهار داشت: اقتصاد شب تنها یک مقوله اقتصادی نیست، بلکه ابزاری برای تحقق برابری فرصتها و کاهش انزوای اجتماعی است.
وی افزود: بسیاری از افراد از جمله دانشجویان، هنرمندان، مادران جوان و بازنشستگان به دلیل مشغلههای روزانه یا محدودیتهای فیزیکی، قادر به فعالیت در شیفتهای معمول اداری نیستند؛ در حالی که اقتصاد شب فرصتهای اشتغال و فعالیت مفید را برای این اقشار فراهم میکند.
آبیان تصریح کرد: همچنین شهر خاموش و تاریک میتواند بسترساز افسردگی و انزوای اجتماعی بهویژه برای سالمندان و نوجوانان باشد؛ در حالی که وجود یک شهر زنده در شب، فضایی برای ملاقات، گفتگو و تبادل فرهنگی ایجاد میکند که خود عاملی برای نشاط اجتماعی است.
سه چالش اصلی در مسیر تحقق شهر ۲۴ ساعته اصفهان
معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با طرح این پرسش که «چرا از این بستر استفاده نمیکنیم؟»، به بررسی موانع موجود پرداخت و گفت: نادیده گرفتن اقتصاد شب در اصفهان عمدتاً ریشه در سه عامل دارد؛ نخست، سیطره ذهنیت اداری «۹ تا پنج» که میراثی از عصر صنعتی است و همچنان زندگی را به دو بخش «کار روز» و «خواب شب» تقسیم میکند؛ این در حالی است که سبک زندگی جوامع پساصنعتی، این مرزهای سنتی را از بین برده است.
وی ادامه داد: دومین عامل، فقدان زیرساختهای لازم است؛ حملونقل عمومی نامناسب در شب، روشنایی ناکافی معابر و نبود خدمات رفاهی و امنیتیِ ویژه ساعات پایانی شب، مهمترین موانع عملی هستند که تمایل شهروندان برای فعالیت در شب را محدود کرده است.
این مقام مسوول، ترس از ناهنجاری را سومین عامل بازدارنده دانست و خاطرنشان کرد: اغلب اوقات تجمع مردم در شب را با احتمال بروز ناهنجاری گره میزنتد، در حالی که تجربیات جهانی نشان میدهد یک شهر فعال شبانه، به دلیل حضور و کنترل جمعیِ مردم در فضاهای عمومی، از امنترین شهرها محسوب میشود.
اصفهان؛ شایسته زندگی در ۲۴ ساعت شبانهرغوز
آبیان با بیان اینکه اصفهان میتواند به نمونه موفقی از شهر ۲۴ ساعته در ایران تبدیل شود، تأکید کرد: هزینه تغییر نگرش از «چرا شب کار کنیم؟» به «چرا شب را به سرمایه تبدیل نکنیم؟» بهمراتب کمتر از هزینه رکود، بیکاری و فرسودگی روحی ناشی از شهرهای نیمهمرده در شب است.
وی ابراز امیدواری کرد که با همافزایی مدیریت شهری، اصفهان با بهرهگیری از ظرفیتهای خود، پویایی واقعی یک شبانه روز ۲۴ ساعته را تجربه کرده و ثابت کند که شایسته زندگی در تمام این ساعات است.
عزم مدیریت استان اصفهان برای احیای نشاط شبانه و جبران خسارتهای گردشگری
استاندار اصفهان نیز در گفت و گو با ایرنا ضمن اشاره به اهمیت همافزایی دستگاههای اجرایی، انتظامی و صنفی برای رونق گردشگری شبانه، بر ضرورت ایجاد فضای شاداب و با نشاط در این کلانشهر تأکید کرد.
مهدی جمالینژاد با بیان اینکه نگاه مدیریتی استان به مقوله گردشگری شب تغییر کرده است، اظهار داشت: خوشبختانه در جلسات مشترکی که با حضور نمایندگان نیروی انتظامی، اتاق اصناف و اتاق بازرگانی برگزار شد، همگرایی بسیار خوبی شکل گرفته تا بتوانیم با عبور از نگاههای سنتی، فضای با نشاطی در استان ایجاد کنیم.
وی افزود: هدف ما این است که با فراهمسازی زیرساختهای لازم، شرایطی مهیا شود که گردشگران داخلی و خارجی بتوانند از ظرفیتهای شبانه اصفهان بهرهمند شوند و در عین حال، فعالان حوزه گردشگری که در ماههای اخیر بر اثر جنگ و ناآرامیها دچار رکود و کاهش درآمد بودهاند، خسارتهای خود را جبران کنند.
استاندار اصفهان تصریح کرد: اولویت اصلی ما همافزایی میان نهادهای مسوول از جمله اماکن، نیروی انتظامی، بخش گردشگری و سایر متولیان فرهنگی و نظارتی است تا با برگزاری نشستهای تخصصی، تدبیری اتخاذ شود که ضمن رعایت ضوابط، بستر مناسبی برای فعالیت شبانه فراهم گردد.
جمالینژاد خاطرنشان کرد: باید با برنامهریزی دقیق و هوشمندانه، شرایطی فراهم شود که گردشگر از سفر خود حلاوت و شیرینی دریافت کند و از سوی دیگر، فعالان این صنعت نیز بتوانند محصولات و خدمات خود را به بهترین وجه ارائه دهند و از این فرصت برای رونق اقتصادی خود بهره ببرند.
وی تأکید کرد: تصمیم داریم با هماندیشی و هماهنگی تمامی دستگاههای دخیل، فضایی ایمن و پویا ایجاد کنیم تا ضمن بازگشت رونق به بخش گردشگری، شاهد اتفاقات ناخوشایندی که مانع فعالیت فعالان این حوزه میشود، نباشیم و زیانهای ایام گذشته را تا حد زیادی جبران کنیم.
آمادگی میراث فرهنگی برای صدور مجوز فعالیت شبانه روزی مراکز گردشگری
همچنین مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایغعدستی استان اصفهان با تأکید بر اینکه ظرفیتهای زیستی و اقلیمی اصفهان برای تحقق گردشگری شبانه بسیار مساعد است، از آمادگی این ادارهکل برای حمایت از کسبوکارهای شبانه خبر داد.
امیر کرمزاده در گفتوگو با ایرنا اظهار داشت: واقعیت این است که در حال حاضر نیز گردشگری شبانه به صورت غیر رسمی در اصفهان جریان دارد و با توجه به شرایط مطلوب آبوهوایی و فضاهای سبز باکیفیت، شاهد حضور گسترده شهروندان در پارکها و معابر عمومی تا ساعات پس از نیمهشب هستیم؛ اما حلقه مفقوده، فراهم نبودن زیرساختهای خدماتی برای پاسخگویی به این نیاز است.
وی افزود: برای تبدیل این حضور به یک جریان اقتصادی پایدار و استاندارد، باید با همکاری اتاق اصناف و پلیس اماکن، زمینه افزایش ساعت کاری مجموعههای گردشگری و خدماتی فراهم شود تا بتوانیم در تراز شهرهای بزرگ دنیا، خدمات ۲۴ ساعته به گردشگران و شهروندان ارائه دهیم.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با اعلام فراخوان برای فعالان این حوزه تأکید کرد: در راستای تحقق این هدف، از تمامی مراکز گردشگری و خدماتی در شهرهای گردشگرپذیر استان دعوت میکنیم تا با ارسال درخواست و مکاتبات خود، برای دریافت مجوزهای فعالیت شبانه روزی اقدام کنند. این ادارهکل آمادگی کامل دارد تا با تسهیل فرآیندها، بستر قانونی فعالیت این مجموعهها را در نوبتهای شبانه فراهم سازد.
به گزارش ایرنا، مسوولان گردشگری اصفهان میگویند تلاش دارند با اجرای هدفمند گردشگری شب، گامی نو در این مسیر بردارند اما این موضوع آنطور که برخی فعالان گردشگری میگویند با چالشهای دیرینهای همراه است؛ از محدودیت فعالیت تأسیسات گردشگری و گالریها گرفته تا بسته بودن اماکن تاریخی، فرهنگی و هنری در ساعات پایانی شب.
از سویی بسیاری از فضاهایی که میتوانند در شب زنده و پویا باشند مانند غذاخوریها، کافهها و برخی مراکز هنری امکان فعالیت دیرهنگام ندارند و همین مساله سبب شده گردشگر نتواند از ظرفیتهای شبانه شهر بهرهمند شود.
کارشناسان بر این باورند که گردشگری شب تنها به باز بودن چند مکان خلاصه نمیشود. نورآرایی اصولی بناهای تاریخی و فرهنگی، فعالسازی محورهای گردشگری و ایجاد فضایی پویا و ایمن در شب، از الزامات جدی این حوزه است. به واقع باز بودن اماکن تاریخی، کافهها و رستورانها زمانی میتواند به زنده بودن شبهای اصفهان معنا ببخشد که به ایجاد حس زندگی و امنیت برای شهروندان اصفهانی و گردشگران منجر شود.
آنچه در گردشگری شب اهمیت دارد خلق تجربهای متفاوت، امن و دلنشین است که گردشگر را ترغیب کند شب را در شهر بماند، قدم بزند، تماشا کند و با فضا ارتباط بگیرد.
گردشگری شبانه زمانی معنا پیدا میکند که دلیل ماندن شکل بگیرد؛ دلیلی که فراتر از ضرورت، مبتنی بر کشش فرهنگی، هنری و شهری باشد. در وهله اول نیز باید احساس امنیت ایجاد شود و در قدم بعدی بازارچههای شب فعال شوند؛ چرا که اگر مسیرها و بناها نورپردازی کافی هم داشته باشند اما این مسیرها به لحاظ اقتصادی فعال نباشند، باز هم برای گردشگر، حضور و ماندن در شب توجیهی نخواهد داشت.
با این وجود به نظر میرسد اصفهان هنوز در ابتدای این مسیر قرار دارد و پیش از اجرای کامل چنین طرحی، نیازمند همگرایی و اقدام هماهنگ مسوولان استان برای فراهم کردن بسترهای ضروری است تا این حرکت با استقبال واقعی روبهرو شود.
۲۲ هزار اثر تاریخی و معماری اصفهان به همراه گسترهای از نمایههای میراث فرهنگی ناملموس شامل غذاها، مراسم آیینی، جشنها، مهارتهای سنتی و تولید صنایع دستی، بیانگر پشتوانه تاریخ و فرهنگ ایران زمین در این خطه است و همین غنا موجب شده که اصفهان در شمار گردشگر پذیرترین استانهای ایران قرار بگیرد.