به گزارش روز یکشنبه ایرنا، کلمبیا امروز با یکی از مهمترین انتخابات تاریخ معاصر خود روبرو است. در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری، دو سیاستمدار با دیدگاههای کاملا متضاد در مورد دولت، امنیت و جامعه با هم روبرو خواهند شد: ایوان سپدا (Iván Cepeda) سناتور چپگرا و مدافع حقوق بشر، و آبلاردو د لا اسپرییا (Abelardo de la Espriella) وکیل و تاجر راست افراطی.
انتخاباتی میان نامزدهای با شکافهای عمیق سیاسی
به باور بسیاری از ناظران، انتخابات کلمبیا موضوعی فراتر از جانشینی گوستاوو پترو رئیسجمهوری فعلی است. این انتخابات در تعیین اینکه آیا کلمبیا مسیر سالهای اخیر، اصلاحات اجتماعی و مذاکره با گروههای مسلح، را ادامه میدهد یا اینکه این کشور مسیری بسیار محافظهکارانهتر و متمرکز بر امنیت را در پیش میگیرد، بسیار مهم تلقی میشود.
کلمبیا در حال پشت سر گذاشتن دورهای از تغییرات سیاسی مهم است. در سال ۲۰۲۲، گوستاوو پترو به عنوان نامزدی چپگرا، برای اولین بار در تاریخ این کشور در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شد. دولت او وعده اصلاحات اجتماعی، مشارکت بیشتر گروههای محروم، اجرای توافق صلح با چریکهای فارک و یک استراتژی جدید برای مقابله با گروههای مسلح را داد.
در حالی که پیشرفتهای چشمگیری در مبارزه با فقر، استرداد زمین و شمول اجتماعی حاصل شده است، در عین حال، برخی از اصلاحات کلیدی ناکام مانده یا فقط تا حدی اجرا شدهاند. استراتژی مورد نظر دولت مبنی بر «صلح کامل» به اهداف خود نرسیده و خشونت علیه غیرنظامیان را به طور قاطع کاهش نداده است.
اکنون کلمبیا در آستانه دور دوم قرار گرفته و نتایج صندوقهای رای مشخص میکنند چه کسی جانشین گوستاوو پترو برای دوره ریاستجمهوری ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ خواهد شد.
آبلاردو د لا اسپرییا نامزد راست افراطی
در دور نخست انتخابات که در ۳۱ مه (۱۰ خرداد) برگزار شد، آبلاردو دِ لا اِسپرییا وکیل جنجالی ۴۷ ساله و نامزد حزب راست افراطی مدافعان میهن (Defensores de la Patria)، با کسب ۱۰.۳ میلیون رای (۴۳.۷۸ درصد) در جایگاه نخست قرار گرفت. ایوان سپدا، نامزد ائتلاف چپگرای پیمان تاریخی (Pacto Histórico) و به نمایندگی از پترو، نیز با ۹.۷ میلیون رای (۴۰.۹۸ درصد) در رتبه دوم قرار گرفت؛ نتیجهای که رقابت برای جلب حمایتهای بیشتر در دور دوم را تشدید کرد.
کارزار انتخاباتی برای دور دوم انتخابات ریاستجمهوری در کلمبیا به تندترین رقابتی تبدیل شده است که این کشور به یاد دارد؛ رقابتی که با شکافهای عمیق سیاسی و جنگ لفظی میان د لا اسپرییا و سپدا همراه بوده است؛ در تلاش برای جلب حمایتها، هر دو نامزد به اتهامزنی، تهدید و حتی توهینهای شخصی متوسل شدهاند؛ زبانی که هرچند در کارزارهای انتخاباتی کلمبیا بیسابقه نیست، اما به این شدت نیز معمول نبوده است.
نامزد راست افراطی بارها رقیب خود را «تبهکار»، «همدست مجرمان»، «نارکوتروریست» و «وارث فارک» نامیده است. در مقابل، سپدا که معمولا لحن و گفتمان آرامتری دارد، او را «فاشیست مافیایی»، «مدافع قاچاقچیان مواد مخدر، شبهنظامیان و کلاهبرداران» و «خائن به میهن» توصیف کرده است.
سپدا حتی اعلام کرده است که علیه د لا اسپرییا به دلیل ارتباطهای ادعایی با گروههای شبهنظامی شکایت خواهد کرد و همچنین او را متهم کرده است که از طریق شرکت حقوقی خود در «اختلاس» منابع اختصاصیافته به بخش سلامت نقش داشته است.
دو کارزار انتخاباتی، دو سبک جلب آرا
مرحله پایانی کارزار برای سپدا آسان نبوده است. او تا پیش از دور نخست تقریبا شکستناپذیر به نظر میرسید، اما نظرسنجیها برای دور دوم به نفع او نیست. تحلیلگران این وضعیت را به یکنواختی گردهماییهای انتخاباتی او نسبت میدهند که با مطالبات سنتی چپ و سخنرانیهای از پیش نوشتهشده همراه است و هیجان چندانی منتقل نمیکند.
به گفته برخی کارشناسان، علاوه بر این، نامزد ائتلاف «پیمان تاریخی» پس از دور نخست با زیر سؤال بردن نتایج انتخابات دچار یک اشتباه سیاسی شد. هرچند یک هفته بعد صحت شمارش آرا را پذیرفت و جناح چپ نیز از طرح برگزاری مجلس موسسان عقبنشینی کرد، اما این اعلام مواضع تاثیر چندانی در فضای سیاسی نداشت.
سپدا همچنین نتوانست با برخی نامزدهای پیشین میانهرو به توافق انتخاباتی دست یابد.
ایوان سپدا نامزد جناح چپ
در مقابل، کارزار د لا اسپرییا که هوادارانش او را «ببر» مینامند و خود نیز تازهوارد عرصه سیاست است، لحنی پرهیجان اتخاذ کرده و توانسته با استفاده گسترده از شبکههای اجتماعی، بخشی از طبقه متوسط را جذب کند؛ همان طبقهای که چهار سال پیش نقش تعیینکنندهای در پیروزی پترو داشت.
حتی تلاشهای کارزار سپدا برای جلوگیری از استفاده د لا اسپرییا و هوادارانش از پیراهن تیم ملی فوتبال کلمبیا و نیز نمادهای ملی (که بخش اصلی گفتمان او را تشکیل میدهند) از طریق اقدام قضایی نیز نتوانست به این نامزد راست افراطی لطمهای وارد کند. او و حامیانش احکام دادگاه را نادیده گرفتند و در نهایت این ممنوعیتها نیز تعلیق شد.
در این انتخابات مناظرهای میان دو نامزد برگزار نشد، زیرا هر یک شروطی تعیین کردند که عملا مانع حضور در مناظره شد.
موضوع امنیت؛ صلح یا رویکردی سختگیرانه؟
تقریبا هیچ مسالهای به اندازه وضعیت امنیتی، انتخابات کلمبیا را شکل نمیدهد. با وجود توافق صلح ۲۰۱۶، بسیاری از مناطق این کشور همچنان از حضور گروههای مسلح، قاچاق مواد مخدر و خشونت رنج میبرند.
در این مورد، نامزدها به شدت با یکدیگر اختلاف نظر دارند. در حالی که سپدا به مذاکرات و ادامه روند صلح متعهد است، د لا اسپرییا طرفدار سیاستی «سختگیرانه» است. او اعلام کرده است که مذاکرات با گروههای چریکی را پایان خواهد داد و بیشتر به سمت مدلهای امنیتی اجرا شده توسط دولت السالوادور حرکت خواهد کرد.
به باور کارشناسان، اگر چه تلاشهای صلح انجام شده تاکنون کاملاا موفقیتآمیز نبوده است. با این حال، پایان دادن ناگهانی به آنها نیز خطرهایی در پی خواهد داشت و بروز چرخه جدیدی از خشونت، بعید نیست.
از طرفی، تمایل به حلوفصل درگیریهای سیاسی تنها از طریق نظامی میتواند وضعیت قطبی شدن را تشدید کند و خشونت را فراتر از گروههای مسلح به کل جامعه گسترش دهد.
گوستاوو پترو رئیسجمهوری کلمبیا و دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا
پترو و ترامپ
از دیگر عوامل قابل توجه در کارزار انتخاباتی کلمبیا، حضور غیرمستقیم گوستاوو پترو، رئیسجمهوری فعلی کلمبیا و دخالت غیرمعمول دونالد ترامپ همتای آمریکایی او بوده است.
پترو در سخنرانیها و پیامهای خود در شبکه اجتماعی ایکس حمایت خود را از ادامه دولت چپگرا اعلام کرده و نتیجه دور نخست انتخابات را نپذیرفته است؛ موضعی که در نهایت به ضرر نامزدی سپدا تمام شد.
اتهامها علیه پترو مبنی بر دخالت در سیاست به تلاش غیرمعمول و ناموفق گلوریا آریزابالتا رئیس کمیسیون تحقیق و اتهام مجلس نمایندگان، برای تعلیق موقت رئیسجمهور تا پس از انتخابات منجر شد.
در همین حال، دونالد ترامپ در ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد) وعده داد که اگر د لا اسپرییا در انتخابات پیروز شود، کلمبیا «از حمایت کامل» ایالات متحده برخوردار خواهد شد.
این موضع با انتقاد پترو روبهرو شد؛ او از ترامپ خواست در تصمیمی که مربوط به «مردم کلمبیا» است دخالت نکند. همچنین گروهی از نمایندگان دموکرات کنگره آمریکا تلاش برای «تاثیرگذاری مستقیم بر نتایج انتخابات کلمبیا» را مورد انتقاد قرار دادند.
پیامدهای منطقهای
انتخابات کلمبیا در سراسر آمریکای لاتین با دقت دنبال میشود. به گفته تحلیلگران، نه تنها آینده کلمبیا، بلکه تکامل سیاسی کل منطقه نیز در خطر است.
در عرصه سیاست خارجی، هر دو نامزد مسیر متفاوتی را ترسیم خواهند کرد. د لا اسپرییا طرفدار آمریکا محسوب میشود و به وضوح از خط ترامپ پیروی میکند.
پیروزی انتخاباتی از سوی جناح راست افراطی، توازن سیاسی در آمریکای لاتین را هر چه بیشتر به سمت راست تغییر خواهد داد. روسای جمهوری محافظهکار همچون خاویر میلی و دنیل نوبوآ در آرژانتین و اکوادور که از د لا اسپرییا حمایت میکنند، در حال حاضر در قدرت هستند.
از سوی دیگر، اگر سپدا پیروز شود، کلمبیا احتمالا همکاری با دولتهای چپگرای برزیل و مکزیک را در اولویت قرار خواهد داد و به تلاش برای حلوفصل مناقشات از طریق مذاکره به جای ابزارهای نظامی ادامه خواهد داد.
انتخابات کلمبیا در حالی امروز برگزار میشود که هر دو نامزد در رقابتی تنگاتنگ قرار دارند و صرف نظر از نتیجه، این کشور آمریکای جنوبی با چالشهای عظیمی روبرو است: خشونت مداوم، نابرابری اجتماعی، سیستم حزبی چندپاره و جامعهای که به طور فزایندهای قطبی میشود.