علی عبدالمحمدی: معاملات بورس تهران در نخستین روز هفته، تصویری متفاوت از رفتار بازار در روزهای اخیر به نمایش گذاشت. نماگرهای سهامی در ابتدای معاملات با موج تقاضا همراه شدند و شاخص کل تا محدوده ۵میلیون و ۲۴۰هزار واحد پیشروی کرد؛ اما در ادامه با افزایش عرضهها، بخشی از رشد اولیه بازار از دست رفت. این تغییر مسیر را میتوان نشانهای از ورود بازار به مرحلهای از استراحت پس از یک دوره رشد پرشتاب دانست؛ مرحلهای که در صورت تداوم میتواند زمینه لازم برای گردش نقدینگی، تعادل میان خریداران و فروشندگان و ادامه حرکت صعودی بازار را فراهم کند.
استراحت پس از صعود
معاملات روز شنبه بورس تهران در شرایطی دنبال شد که بازار سهام پس از ثبت رشدهای قابلتوجه در هفتههای اخیر، با افزایش فشار عرضه مواجه شد. شاخص کل بورس در ابتدای معاملات روز گذشته با قدرت به مسیر صعودی ادامه داد و حتی تا سطح ۵میلیون و ۲۴۰هزار واحد نیز افزایش ارتفاع داد، اما در ادامه افزایش عرضهها باعث شد بخشی از این رشد از دست برود. در نهایت نماگر اصلی بازار سهام با رشد 0.17 درصدی نسبت به روز چهارشنبه در سطح ۵میلیون و ۱۶۰ هزار واحدی به کار خود پایان داد. رفتار شاخص هموزن نیز مشابه شاخص کل بود. این نماگر در ساعات ابتدایی معاملات تا محدوده یکمیلیون و ۳۶۹ هزار واحد پیشروی کرد، اما در ادامه تحتتاثیر افزایش عرضهها عقبنشینی کرد و در سطح یکمیلیون و ۳۵۲ هزار واحدی قرار گرفت. اگرچه تغییر مسیر شاخصها در جریان معاملات روز گذشته، نشانهای از کاهش قدرت تقاضا در کوتاهمدت بود، اما نمیتوان آن را به معنای پایان روند صعودی بازار تلقی کرد. بازارهای مالی همواره در مسیرهای صعودی خود با دورههایی از استراحت مواجه میشوند و این وقفهها بخشی طبیعی از چرخه حرکت قیمتها هستند.
ضرورت تجدیدقوا در بازار
بورس تهران طی هفتههای اخیر یکی از قدرتمندترین دورههای صعودی خود را تجربه کرده است. رشد نزدیک به ۳۹درصدی شاخص کل از ابتدای سال و افزایش حدود ۴۲ درصدی شاخص هموزن نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از نمادهای بازار با افزایش قیمت همراه شدهاند. چنین رشدی، اگرچه نشاندهنده بهبود فضای انتظارات سرمایهگذاران است، اما بهطور طبیعی نیازمند دورهای برای تثبیت و بازآرایی نیروهای عرضه و تقاضا خواهد بود. در واقع هیچ روند صعودی در بازارهای مالی نمیتواند بدون وقفه ادامه پیدا کند. حرکت یک طرفه و بدون اصلاح شاخصها، معمولا باعث افزایش هیجان، رشد بیش از اندازه برخی قیمتها و شکلگیری انتظارات غیرواقعبینانه میشود.
تجربه بازارهای مختلف نیز نشان داده است که روندهای صعودی پایدار، معمولا همراه با دورههایی از اصلاح یا نوسان هستند؛ دورههایی که به بازار اجازه میدهد نقدینگی جدید وارد شود، سهام میان گروههای مختلف سرمایهگذاران دست به دست شود و قیمتها فرصت پیدا کنند خود را با شرایط بنیادی تطبیق دهند. بر همین اساس، افزایش عرضههای روز گذشته را میتوان از زاویه دیگری نیز بررسی کرد. بخشی از سهامدارانی که طی هفتههای گذشته از رشد قیمتها منتفع شدهاند، در حال شناسایی سود هستند و بخشی دیگر از سرمایهگذاران در حال جابهجایی منابع خود میان صنایع و نمادهای مختلف هستند. این فرآیند، در صورت کنترل شدن، میتواند به جای آنکه تهدیدی برای بازار باشد، به پایداری روند صعودی کمک کند.
خروج پول حقیقیها
یکی از نکات قابلتوجه معاملات روز گذشته، خروج پول حقیقیها از بازار سهام بود. در جریان معاملات شنبه، حدود ۳هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات سهام خارج شد. این در حالی است که طی ۲۲روز معاملاتی سپریشده از ابتدای سال، تنها در سه روز شاهد خروج پول حقیقیها از بازار بودهایم. همچنین ارزش معاملات خرد بازار در محدوده ۴۸ هزارمیلیارد تومان قرار گرفت؛ رقمی که در کنار افزایش عرضهها، نشاندهنده افزایش تحرک فروشندگان در معاملات روز گذشته بود. در همین راستا، صف خرید برخی از صندوقهای اهرمی نیز پس از مدتها برچیده شد و این صندوقها با افزایش عرضه مواجه شدند. افزایش عرضه در این بخش از بازار نیز میتواند نشانهای از کاهش موقت عطش خرید پس از رشدهای اخیر باشد. با این حال، خروج پول حقیقیها در یک روز معاملاتی نمیتواند به تنهایی تغییر روند بازار را تایید کند. آنچه اهمیت دارد، رفتار جریان نقدینگی در روزهای آینده و نحوه واکنش بازار به سطوح حمایتی است. همچنین، صندوقهای درآمد ثابت و صندوق های طلا با ورود پول همراه بودند که نشان دهنده تغییر روند سرمایه گذاری در بازار سرمایه است.
لزوم اصلاح برای ثبات
بازار سهام برای ادامه حرکت صعودی خود نیازمند آن است که بخشی از صعود قیمتها در هفتههای گذشته را هضم کند. دست به دست شدن سهام میان سرمایهگذاران، انتقال نقدینگی به صنایع مختلف و کاهش هیجان خرید، میتواند زمینهای فراهم کند تا روند صعودی بازار از پشتوانه بیشتری برخوردار شود. در بازار سرمایه، رشدهای پایدار معمولا در شرایطی شکل میگیرند که میان سرعت افزایش قیمتها و توان جذب نقدینگی تعادل وجود داشته باشد. اگر بازار بدون توقف و به صورت یکطرفه حرکت کند، احتمال شکلگیری اصلاحهای شدیدتر در آینده افزایش خواهد یافت. به همین دلیل، استراحت فعلی بازار را میتوان بخشی از مسیر طبیعی حرکت بورس دانست؛ مسیری که هدف آن آمادهسازی بازار برای ادامه روند صعودی با پایهای مستحکمتر است. بورس برای ادامه مسیر خود بیش از هر چیز به زمان نیاز دارد؛ زمانی برای تجدید قوا، بازتوزیع نقدینگی و ایجاد تعادل جدید میان خریداران و فروشندگان. روندهای صعودی قدرتمند، نه با رشدهای بدون وقفه، بلکه با عبور موفق از دورههای استراحت و اصلاح ساخته میشوند.