به گزارش بازار، در هفتههای اخیر، گزارشهای متعددی از هجوم ملخ مراکشی به مزارع و اراضی کشاورزی استان فارس منتشر شده است؛ این پدیده که به طور معمول در ماههای گرم سال شدت میگیرد، امسال به دلیل شرایط آبوهوایی خاص و افزایش میزان بارندگیهای بهاری، ابعاد گستردهتری پیدا کرده و بسیاری از مناطق زراعی را در معرض تهدید قرار داده است.
ملخ مراکشی یکی از انواع ملخهای پرخطر به شمار میرود که قابلیت مهاجرت و جابهجاییهای دستهجمعی گسترده را داراست و در دورههای شیوع، به صورت گلهای بزرگ به سمت چراگاهها و زمینهای کشاورزی هجوم میبرد.
در چنین شرایطی، جمعیتهای میلیونی ملخها میتوانند در مدت کوتاهی پوشش گیاهی وسیعی را از بین برده و خسارات سنگینی به محصولات کشاورزی وارد کنند.
بنا بر اعلام منابع محلی، هجوم ملخ مراکشی به ویژه در مناطق گرم و خشک شدت یافته و برخی کشاورزان از بین رفتن کامل محصولات گندم، جو و علوفه را گزارش کردهاند؛ این موضوع نه تنها معیشت کشاورزان را تهدید میکند، بلکه میتواند تبعاتی جدی بر زنجیره تامین مواد غذایی و امنیت غذایی کشور نیز داشته باشد.
علل شیوع و ابعاد بحران
با این حال، کارشناسان معتقدند که مقابله موثر با پدیده هجوم ملخ مراکشی نیازمند برنامهریزی دقیق، تخصیص منابع مالی کافی و مشارکت همهجانبه ذینفعان است.
برخی کارشناسان هشدار دادهاند که در صورت ادامه روند گرمتر شدن هوا و مساعد بودن شرایط زیستمحیطی برای تکثیر ملخها، امکان بروز موجهای جدید هجوم نیز وجود دارد.
پدیده هجوم ملخ مراکشی را میتوان حاصل مجموعهای از عوامل اقلیمی، محیطزیستی و مدیریتی دانست؛ افزایش غیرعادی بارندگیهای بهاری، تغییرات اقلیمی و کاهش جمعیت دشمنان طبیعی ملخها در طبیعت از جمله دلایلی است که زمینهساز شیوع دستهجمعی این آفت شده است.
افزون بر این، محدودیتهای بودجهای و کمبود تجهیزات مقابله با آفات نیز اثرگذاری برنامههای کنترل را کاهش داده و ضرورت بازنگری در سیاستهای مدیریت منابع طبیعی و کشاورزی را برجسته میکند.
در این میان، نگرانی دیگری که برخی از کارشناسان و تشکلهای محیط زیستی مطرح میکنند، احتمال آسیبهای جانبی حاصل از استفاده گسترده از سموم دفع آفات است.
هرچند سمپاشی یکی از مؤثرترین راهکارهای مقابله با هجوم ملخها است، اما استفاده بیرویه از سموم میتواند به آلودگی خاک، آبهای سطحی و زیرزمینی و کاهش جمعیت حشرات مفید و پرندگان منجر شود.
بنابراین، پیشنهاد میشود که علاوه بر روشهای شیمیایی، از روشهای نوین و زیستمحیطی نیز برای کنترل جمعیت ملخها بهره گرفته شود.
این وضعیت میتواند پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی قابل توجهی را به همراه داشته باشد و نیازمند توجه ویژه نهادهای مسئول، سرمایهگذاری در حوزه تحقیقات و ارتقای سطح آگاهی کشاورزان است.
به نظر میرسد تنها با اتخاذ رویکردی جامع و همهجانبه، میتوان از تکرار چنین بحرانهایی در آینده پیشگیری کرد و زمینه را برای پایداری کشاورزی و امنیت غذایی در کشور فراهم ساخت.
مبارزه با ملخهای بومی در سطح ۲۰ هزار هکتار از زمین های زراعی فارس
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس از آغاز عملیات سم پاشی برای مقابله به آفت هجوم ملخ صحرایی در سطح ۲۰ هکتار از مزارع و باغ های استان خبر داد و گفت: یکی از اهداف اصلی اجرای این طرح، جلوگیری از خسارات ناشی از هجوم ملخها به مزارع غلات، علوفه و باغات استان است.
کاووس همتی توضیح داد: روشهای مکانیکی و شیمیایی در این عملیات به کار گرفته شده و تمامی این اقدامات مطابق با دستورالعملهای ایمنی و ملاحظات زیستمحیطی اجرا شدهاند؛ این نکته از آن جهت اهمیت دارد که استفاده از سموم و مواد شیمیایی همواره نگرانیهایی را در خصوص آثار جانبی بر محیط زیست و سلامت انسانها و سایر جانداران ایجاد میکند.
براساس اظهارات کارشناسان، ملخ مراکشی یکی از آفات مهم و دورهای در مناطق جنوبی و غربی فارس است و در صورت عدم کنترل بهموقع، میتواند خسارات جبرانناپذیری به محصولات کشاورزی وارد کند.
این آفت به دلیل قدرت بالای تخمگذاری و مهاجرتهای دستهجمعی، از جمله تهدیدهای جدی برای امنیت غذایی منطقه به شمار میرود.