به گزارش ایرنا؛ این خلأ ساختار بدون تردید سه پیامد اساسی هدررفت سرمایه، از دست رفتن فرصتهای صادراتی، اشتغال و توسعه پایدار به دنبال دارد.
در نبود صنایع تبدیلی شاید بیش از یکسوم محصول به ضایعات تبدیل شود، از سوی دیگر خامفروشی و نبود بستهبندی و برند استاندارد، ملایر را از بازارهای پرسود دور نگه داشته است، در حالیکه فرآوردههایی همچون کنسانتره، پودر آلبالو، مربا و لواشک، ارزآوری چندبرابری دارند.
راهِ برونرفت، در گروِ سرمایهگذاری هدفمند برای ایجاد صنایع تبدیلی، اعطای تسهیلات بانکی، آموزش باغداران، ایجاد زنجیره استاندارد و حمایت دولتی از واحدهای فرآوری است، چنانچه این مولفهها محقق شوند، آلبالوی ملایر از یک میوه فصلی و سرگردان، به برگی زرین در اقتصاد غیرنفتی و نمادی از توانمندی ملی تبدیل خواهد شد و مسیرِ اشتغال، توسعه و خودکفایی را هموار میسازد.
این در حالیست که قطب آلبالوی استان همدان سرشار از ظرفیت است، اما تا زمانی که صنایع تبدیلی به کمک آن نیایند، این ثروت خدادادی، همچنان در مسیری سرگردان، بیآنکه به سرمنزلِ ارزآوری برسد، به هدر خواهد رفت، فردای این صنعت، در گروِ تصمیمهای امروزِ مسئولان و سرمایهگذاران است.
از شکوفههای بهاری تا چالشهای تابستانی آلبالو
«رحمتالله صفری» یکی از باغدار بخش زند ملایر با اشاره به آغاز فصل برداشت میوههای بهاری، از تلخی سرمازدگی و شیرینی مقاومت آلبالو در این دیار گفت، از اینکه سال گذشته سرمازدگی به این محصول خسارت زد.
وی با بیان اینکه برداشت آلبالو از اوایل تابستان آغاز میشود، اظهار کرد: متأسفانه برخی سالها سرمای دیرهنگام بهار، خسارت سنگینی به باغهای ما وارد میکند و در برخی سالها تمام تولیدات را از بین برده است، با این حال آلبالو در این منطقه به دلیل سازگاری با شرایط آبوهوایی و خاک مساعد، بهترین میوه محسوب میشود.
این باغدار ملایری با تمجید از ویژگیهای منحصربهفرد درخت آلبالو، افزود: این درخت ذاتاً در برابر سرما مقاوم است، دیرگل میدهد و همین موضوع آن را از گزند بسیاری از نوسانات جوی در امان نگه داشته است.
باغدار ملایری درآمد سالانه خود از باغهای آلبالو یادآور شد: درآمد ما سالانه به یکونیم میلیارد ریال میرسد، البته این رقم کاملاً وابسته به میزان تولید و شرایط جوی هر سال است و ثبات چندانی ندارد.
صفری به تجربه خود در مدیریت آفات اشاره کرد و گفت: سمها در شرایط کنونی کارایی خود را تا حدی از دست دادهاند، اما با یک روش سنتی (یخآب)، بسیاری از آفات از بین میرود و ما این روشها را بارها تجربه کردهایم.
وی در خصوص درآمد سالانه خود از باغهای آلبالو یادآور شد: درآمد ما سالانه به یکونیم میلیارد ریال میرسد، البته این رقم وابسته به میزان تولید و شرایط جوی هر سال است و ثبات چندانی ندارد.
یکی دیگر از باغداران بخش زند نیز بیان کرد: به دلیل نبود میادین بار میوه و خردهمالکی بودن باغ ها، سود حاصل از سالها زحمت کشاورزان به جیب واسطهها و دلالان میرود.
به گفته «علی مرادی»، علاوه بر مسائل بازار، آفات و بیماریها، خشکسالی و کمآبی از دیگر دغدغههای باغداران است و نبود صنایع تبدیلی و فرآوری کافی نیز به عنوان یک گره کور دیگر مطرح میشود.
او معتقد است: وجود صنایع تبدیلی میتواند ارزش افزوده بالایی برای محصول ایجاد کرده و از هدررفت آن جلوگیری کند و نبود کارخانههای فرآوری نظیر تولید کنسانتره، مربا و شربت، موجب میشود محصول به صورت خام و با قیمت پایین به فروش برسد.
مرادی با بیان اینکه ارزش افزوده محصول فرآوری شده بیش از سه برابر فروش محصول خام است، افزود: با وجود طرفیت بالای تولید آلبالوی باکیفیت در بخش زند ملایر، هنوز از ظرفیت صنایع تبدیلی برای محصول آلبالو استفاده نشده است.
واسطهها و نبود صنایع تبدیلی؛ چالش اصلی باغداران بخش زند
یک بانوی موفق در کشت آلبالو نیز مهمترین مشکل خود را وجود واسطههای متعدد در زنجیره فروش و نبود کارخانه صنایع تبدیلی عنوان کرد؛ موضوعی که سود واقعی را از این قشر میگیرد و بازار فروش محصولات آنان را با مخاطره مواجه کرده است.
«سحر امیریپری» با اشاره به افزایش قابلتوجه قیمت آلبالو در سالگذشته نسبت به سالهای قبل، گفت: متأسفانه آلبالوی برداشتشده توسط چندین واسطه بهصورت عمده از ما خریداری و سپس به کارخانههای فرآوری تحویل داده میشود و این روند باعث میشود سهم اصلی سود نصیب واسطهها شده و باغدار با حاشیه سود ناچیزی مواجه شود.
وی با تأکید بر ضرورت احداث کارخانه صنایع تبدیلی در این منطقه، اظهار کرد: در حال حاضر باغداری و کشاورزی شغل اصلی و منبع درآمد عمده مردم این منطقه است و ایجاد چنین کارخانهای علاوه بر حذف واسطهها، میتواند به ثبات و رونق بازار فروش کمک شایانی کند.
بانوی باغدار: مشکل بازار فروش تنها محدود به آلبالو نیست و برای سایر محصولات از جمله آلو نیز با همین معضل دستوپنجه نرم میکنیم که ضرورت توجه مسئولان به احداث صنایع تبدیلی را دوچندان میکند.
امیریپری با بیان اینکه سال گذشته هر کیلوگرم آلبالو به نرخ ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان از باغدار خریداری شد، تصریح کرد: در صورت احداث کارخانه صنایع تبدیلی، باغداران میتوانند محصول خود را بدون دغدغه و با قیمت مناسب مستقیماً به کارخانه تحویل دهند که این امر تأثیر مستقیمی بر درآمد و معیشت آنان خواهد داشت.
وی همچنین به معضل کمآبی و خشکسالی بهعنوان یکی دیگر از چالشهای اساسی باغداران این منطقه اشاره کرد و افزود: کمبود منابع آبی بسیاری از باغها را خشک کرده و میزان تولید را به شدت کاهش داده است؛ بهگونهای که برخی باغداران برای آبیاری باغهای آلبالو ناچارند از سهمیه آب سایر زمینهای کشاورزی و باغهای خود بکاهند.
این باغدار خاطرنشان کرد: مشکل بازار فروش تنها محدود به آلبالو نیست و برای سایر محصولات از جمله آلو نیز با همین معضل دستوپنجه نرم میکنیم که ضرورت توجه مسئولان به احداث صنایع تبدیلی را دوچندان میکند.
براساس گزارش جهاد کشاورزی؛ سطح زیر کشت آلبالو در شهرستان ملایر بیش از ۸۰۰ هکتار است که حدود ۷۰۰ هکتار آن در بخش زند است و پیشبینی میشود امسال بیش از ۶ هزار تُن آلبالو برداشت شود.
حذف دلالان با خرید مستقیم شرکتهای داخلی
در همین رابطه رییس مرکز جهاد کشاورزی پیروز ملایر نیز در گفت و گو با خبرنگار با تاکید بر مزیتهای ارقام بومی آلبالو، از کشاورزان خواست تا به جای ارقام خارجی، به کشت محصولات محلی روی آورند.
«علیرضا بلالیان» با اشاره به کیفیت مطلوب آلبالوهای محلی منطقه، اظهار کرد: ارقامی که در این منطقه کشت میشود، بومی بوده و از کیفیت، طعم و رنگ بسیار بالایی برخوردار است، به همین دلیل توصیه ما به باغداران، کشت همین ارقام محلی و پرهیز از تغییر الگوی کشت به نفع گونههای خارجی است.
وی با بیان اینکه ارقام اروپایی نظیر نوع مجاری نیز در منطقه وجود دارد، افزود: این ارقام اگرچه درشتتر هستند، اما از نظر کیفی، طعم و رنگ در سطح مطلوبی قرار ندارند و به دلیل استقبال کمتر خریداران، بازار فروش مناسبی هم برای آنها وجود ندارد.
رییس مرکز جهاد کشاورزی پیروز به موضوع حذف واسطهها و دلالان در بازار آلبالو اشاره کرد و گفت: با هدف کوتاه کردن دست دلالان و حمایت از باغداران، مذاکراتی با چند شرکت معتبر انجام شد که خوشبختانه این شرکتها برای خرید مستقیم محصول وارد عمل شدند.
بلالیان تصریح کرد: ورود این شرکتها و خرید مستقیم از باغداران، فضای رقابتی را در بازار محلی افزایش داده و همین رقابت موجب شد تا قیمت تمامشده محصول به نفع کشاورزان افزایش یابد، در نتیجه، باغداران از وضعیت فروش محصول خود ابراز رضایت کامل دارند و این رویه میتواند الگویی مؤثر برای سایر محصولات کشاورزی منطقه باشد.
زند قطب تولید آلبالو؛ از باغهای ۸۰۰ هکتاری تا ثبت ملی جشنواره
بخشدار زند نیز با اشاره به جایگاه ویژه این منطقه در تولید آلبالو، گفت: بخش زند با بیش از ۷۰۰ هکتار باغ آلبالو و تولید سالانه حدود ۶ هزار تُن از این محصول، بهعنوان قطب تولید آلبالوی استان همدان شناخته میشود و به «شهر آلبالو و شکوفههای گیلاس» شهرت دارد.
«زهرا فراهانی» با بیان اینکه از مجموع ۹ هزار تُن محصول آلبالوی تولیدی استان، سهم بخش زند حدود ۶ هزار تین است، افزود: از یکهزار و ۳۸۰ هکتار باغ آلبالوی استان، ۸۰۰ هکتار در این بخش قرار دارد که نشاندهنده ظرفیت بالای کشاورزی منطقه است.
وی با تأکید بر ظرفیتهای گردشگری بخش زند، خاطرنشان کرد: حفظ بافت روستایی و وجود اماکن تاریخی، این منطقه را به مقصدی مناسب برای گردشگری تبدیل کرده است. زنگنه دارای حدود ۷۰ سوغاتسرا است که در ورودی شهر زنگنه در مسیر ملایر به اراک واقع شده است.
بخشدار زند با اشاره به ثبت ملی جشنواره آلبالو زنگنه در ۳۱ تیرماه ۱۴۰۲، اظهار کرد: این شهر سرسبز هر ساله میزبان جشنواره ملی آلبالو است و شش دوره از این رویداد تاکنون برگزار شده است.
فراهانی همچنین به محرومیتهای این بخش اشاره کرد و گفت: بخش زند جزء مناطق کمتر توسعهیافته استان محسوب میشود و دارای ۵۰ روستا شامل ۴۶ روستای دارای سکنه، ۳۸ دهیاری و ۴۰ شورای اسلامی است و جمعیت این بخش بیش از ۱۰ هزار نفر برآورد میشود.
وی ضمن تاکید بر آمادگی کامل این بخش برای ورود سرمایهگذاران در حوزه ایجاد صنایع تبدیلی، یادآور شد: سال ۱۴۰۲، نخستین مرکز پرتودهی غرب کشور در این بخش کلنگزنی شد که نقش مؤثری در افزایش ماندگاری محصولات غذایی همچون آلبالو و کاهش آفات دارد.
ورود واسطههای صادراتی برای خرید آلبالوی ملایر
مدیر جهاد کشاورزی ملایر نیز در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: در حال حاضر ۹۰ درصد از میزان تولید و سطح زیرکشت آلبالو در بخش زند و ۱۰ درصد در سایر نقاط این شهرستان کشت و تولید میشود.
«علیرضا زنگنه» با بیان اینکه محصول آلبالوی این شهرستان از نظر کیفیت، در سطح بالایی قرار دارد، ادامه داد: بیشترین مصرف آلبالو برای تهیه شربت، ترشی، لواشک و میوه خشک است و با توجه به کیفیت بالای آلبالوی این شهرستان مصرف تازهخوری آن بیشتر در بازار تهران به فروش میرسد.
وی ادامه داد: از ۱۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی در بخش زند، بیش از ۸۰۰ هکتار آن به باغهای آلبالو اختصاص دارد و سالانه بیش از ۶ هزار تُن آلبالو به بازار عرضه میکند.
به گفته زنگنه؛ شرایط آبوهوایی و اقلیم ویژه این منطقه، موجب تولید آلبالویی با کیفیت بسیار مطلوب و درجه یک شده که این مزیت رقابتی مهمی برای باغداران محسوب میشود.
وی با بیان اینکه استقبال بازار و خریداران عمدتاً معطوف به ارقام بومی است که از بازارپسندی و کیفیت بالایی برخوردارند، افزود: هرساله واسطهها و کارخانههای فرآوری متعددی همچون کارخانه سحر همدان نسبت به خرید آلبالوی ملایر اقدام میکنند، همچنین بخش عمدهای از تولیدات به خارج از استان ارسال میشود.
مدیر جهاد کشاورزی ملایر از ورود واسطههای صادراتی به عرصه خرید آلبالوی ملایر خبر داد و تصریح کرد: در سالهای اخیر، فعالان این حوزه توانستهاند زمینههای صادرات آلبالوی ملایر را فراهم آورند و این محصول به چند کشور خارجی صادر شده که این امر نویدبخش توسعه هرچه بیشتر اقتصاد باغداری در منطقه است.
ثبت جشنواره ملی آلبالو در تقویم گردشگری کشور
شهردار شهر زنگنه از توابع ملایر نیز از برگزاری هفتمین دوره جشنواره ملی آلبالو در این شهر خبر داد و آن را بستری برای معرفی ظرفیتهای گردشگری، کشاورزی و اقتصادی این منطقه برشمرد.
«محمدحسین روستایی» با اشاره به استقبال پرشور سالهای گذشته از این رویداد، اظهار کرد: در سالهای پیشین، این جشنواره با حضور گسترده گردشگران و مسافران از نقاط مختلف کشور همراه بود و میزبان مهمانانی از شهرهای دور و نزدیک ایران اسلامی بودیم که نشان از جایگاه این رویداد در سطح ملی دارد.
وی با تأکید بر ظرفیتهای ویژه زنگنه بهویژه در حوزه تولید آلبالو، خاطرنشان کرد: برگزاری این جشنواره با هدف معرفی توانمندیهای بینظیر منطقه در بخشهای کشاورزی، گردشگری و اقتصادی صورت میگیرد و برنامههای جانبی متنوعی برای غنیتر شدن آن پیشبینی شده است.
شهردار زنگنه: با احداث شهرک صنفی و صنعتی در فاز نخست با احداث ۲۱۷ واحد تولیدی، صنعتی و صنایع تبدیلی، برای ۶۰۰ نفر بهطور مستقیم اشتغالزایی ایجاد میشود که نقشی محوری در تحول اقتصادی منطقه ایفا خواهد کرد.
شهردار زنگنه ادامه داد: با حمایت مسئولان استانی و شهرستانی، جشنواره آلبالوی زنگنه برای سومین سال پیاپی بهعنوان رویدادی ملی در تقویم گردشگری کشور به ثبت رسیده که این خود دستاوردی ارزشمند برای مردم این دیار به شمار میرود.
روستایی به موضوع جلوگیری از خامفروشی محصولات کشاورزی اشاره کرد و گفت: با پیگیریهای مستمر، مجوز احداث شهرک صنفی-صنعتی زنگنه اخذ و زمین آن به مساحت ۱۸ هکتار تملک شده است.
ایجاد شهرک صنفی و صنعتی در زنگنه
وی یادآور شد: این شهرک در هفته دولت امسال کلنگزنی خواهد شد و در فاز نخست، با احداث ۲۱۷ واحد تولیدی، صنعتی و صنایع تبدیلی، برای ۶۰۰ نفر بهطور مستقیم اشتغالزایی ایجاد میشود که نقشی محوری در تحول اقتصادی منطقه ایفا خواهد کرد.
شهردار زنگنه افزود: راهاندازی این شهرک ضمن ایجاد ارزش افزوده برای محصولات کشاورزی بهویژه آلبالو، از خامفروشی جلوگیری کرده و منافع حاصل از برندسازی را بهطور مستقیم به کشاورزان منطقه بازمیگرداند.
روستایی با بیان اینکه زنگنه بهعنوان ورودی غرب کشور به ملایر، جایگاهی راهبردی دارد، گفت: با تمام توان در تلاشیم تا هفتمین جشنواره ملی آلبالو با کیفیتی بهتر از دورههای قبل برگزار شود و هم اکنون این رویداد جایگاه خود را در میان گردشگران پیدا کرده و هر ساله میزبان مهمانانی از نقاط دوردست کشور همچون تبریز، اصفهان و حتی سیستان و بلوچستان و خوزستان هستیم که برای ما مایه افتخار است.
رهاورد:
این گزارش حاکی است که باغداران ملایری با وجود تمام چالشها، همچنان به کشت آلبالو بهعنوان محصولی استراتژیک و مقاوم امید بستهاند و خواستار حمایتهای بیشتر در زمینه ایجاد صنایع تبدیلی، ارزش افزوده، بیمه محصولات کشاورزی و مقابله با سرمازدگی هستند.