علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار

حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی خطاب به ملت پرشور و باوفای ایران درخصوص تفاهمنامه‌ای که میان رئیس‌جمهور ایران و آمریکا امضا شد، گفتند: بنده علی‌الاصول، نظر دیگری داشتم ولی از باب تعهدی که رئیس‌جمهور محترم به‌عنوان رئیس شورای‌عالی امنیت ملی از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر نمودم. از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز منتظر تحقق شروط گفته‌شده خواهیم بود. پیام رهبر انقلاب به شرح ذیل است:

مسیر امضای تفاهمنامه
همانگونه که مطلع شدید، تفاهمنامه‌ای بین رئیس‌جمهوران ایران و آمریکا امضا شد. در مسیر رسیدن به این مرحله، مسئولان امر، از سر دلسوزی و با حسن نظر، تلاش‌های زیادی را به‌عمل آوردند و البته این رئیس‌جمهور آمریکا بود که از روی استیصال، از انواع اهرم‌ها برای این امر استفاده می‌کرد.

نظر شخصی رهبر انقلاب و تعهد اخذشده از رئیس‌جمهور
بنده علی‌الاصول، نظر دیگری داشتم ولی از باب تعهدی که رئیس‌جمهور محترم به‌عنوان رئیس شورای‌عالی امنیت ملی از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر کردم.

تأکید بر خط قرمز در برابر زیاده‌خواهی
ایشان(رئیس‌جمهور) همچنین تصریح کرده‌اند که اگر طرف آمریکایی بخواهد زیاده‌خواهی کند، زیر بار آن نخواهند رفت.

انتظار ملت و رهبری برای تحقق شروط 
از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز، منتظر تحقق شروط گفته‌شده خواهیم بود. اما بدیهی است مذاکرات حضوری که در آینده برقرار خواهد شد، به معنی پذیرش نظر دشمن نخواهد بود.

آرزوی پایانی و طلب نصرت برای ایران
امیدواریم که دعای خیر سرورمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف انواع نصرت‌ها و فتوحات، برای ملت باشرف ایران به ارمغان آورد.

یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در حالی در نخستین دقیقه‌های بامداد پنجشنبه از سوی روسای‌جمهور دو کشور امضا شد که اکنون مهم‌ترین دستورکار، اجرای تعهدها ازسوی طرف آمریکایی است؛ موضوعی که تحقق آن، شرط ورود مذاکرات به مرحله دوم به‌منظور دستیابی به «توافق نهایی» است. در چنین شرایطی ارزیابی‌های میدانی نشان می‌دهد با توجه به بالابردن سطح تنش‌ها در جنوب لبنان ازسوی رژیم‌صهیونیستی، طرف آمریکایی طفره‌رفتن از اجرای تعهدهای خود را آغاز کرده‌است؛ موضوعی که لغو مذاکرات روز جمعه در سوئیس را باید واکنشی ازسوی تهران به نقض عهد واشنگتن ارزیابی کرد. این درحالی است که مقام‌های ارشد ایران در روزهای اخیر بارها تأکید کرده‌اند عدم‌اجرای تعهدها ازسوی طرف آمریکایی، واکنش متناسب ایران را به‌دنبال خواهد داشت. در چارچوب رویکرد «اقدام در برابر اقدام»، در ادامه 4شرط محوری ایران برای ورود به مرحله دوم مذاکرات با آمریکا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

  ادامه جنگ در لبنان؛ نقض عهد در گام نخست
شرط: پایان جنگ در همه جبهه‌ها، ازجمله در لبنان
 تفاهمنامه: در بند یک تفاهمنامه ایران و آمریکا درباره این شرط ایران به نکات زیر اشاره شده‌است:
 با امضای این یادداشت تفاهم، خاتمه فوری و دائمی عملیات‌های نظامی در همه جبهه‌ها، ازجمله در لبنان اعلام می‌شود.
 دو طرف تعهد می‌کنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند.
 دست‌برداشتن از تهدید یا خودداری از استفاده از زور علیه یکدیگر از دیگر محورهای مصرح در تفاهمنامه است.
 تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان از دیگر موضوع‌های مورد تأکید قرار گرفته در تفاهمنامه است.
 توافق نهایی پایان دائمی جنگ در همه جبهه‌ها، ازجمله در لبنان و بقیه مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
نتیجه
 رژیم‌صهیونیستی به‌عنوان «متحد آمریکا» که در تفاهمنامه مورد اشاره قرار گرفته، نه‌تنها عملیات نظامی علیه حزب‌الله لبنان، به‌عنوان «متحد ایران» را متوقف نکرده بلکه در روزهای اخیر بر شدت حملات به جنوب لبنان افزوده‌است.
 مقام‌های اسرائیلی در روزهای اخیر بارها تأکید کرده‌اند که ملزم به اجرای تفاهمنامه ایران و آمریکا نیستند؛ موضوعی که برخلاف متن صریح این سند است.
 قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء 2روز پس از تأیید پایان جنگ (26خردادماه) در بیانیه‌ای، ضمن هشدار به رژیم‌صهیونیستی بابت نقض مکرر آتش‌بس، اعلام کرد که ارتش اسرائیل پس از اعلام پایان جنگ از سوی رئیس‌جمهور آمریکا، ۸۴ بار آتش‌بس در جنوب لبنان را نقض کرده و همچنان به حملات خود ادامه می‌دهد.
 در حملات پنجشنبه‌شب رژیم‌صهیونیستی به نقاط مختلف در لبنان، حدود 18نفر به شهادت رسیدند.
 ارتش این رژیم در روزهای اخیر اهداف بسیاری را در خاک لبنان هدف قرار داده است.
 آغاز دوباره تخلیه شهر نبطیه در جنوب لبنان، از دیگر نتایج نقض مکرر آتش بس ازسوی رژیم‌صهیونیستی بوده‌است.

  وضعیت دارایی‌های مسدودشده ایران
 شرط: آزادی دارایی‌های ایران
 تفاهمنامه: بند 11یادداشت تفاهم ایران و آمریکا به نکات مهمی درباره آزادسازی دارایی‌های ایران اشاره کرده‌ است؛ از جمله:
  1     آمریکا متعهد می‌شود وجوه و دارایی‌های محدود یا مسدودشده ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم به‌طورکامل برای استفاده در دسترس قرار دهد.
  2      ایران و آمریکا درباره روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، به‌صورت دوجانبه توافق می‌کنند.
  3      این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذی‌نفع نهایی که توسط بانک مرکزی ایران تعیین می‌شود، باید به‌طورکامل قابل استفاده شود.
  4      آمریکا متعهد می‌شود همه تأییدیه‌ها و مجوز‌های لازم را در این زمینه صادر کند.

نتیجه
  با اینکه رئیس‌جمهور آمریکا در نشست‌خبری اجلاس «جی-7»، آزادسازی دارایی‌های ایران را تأیید کرد، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، خبری درباره «اقدام عملی» آمریکا برای اجرای این تعهد گزارش نشده‌است.
 روزنامه «فایننشال تایمز» در گزارشی مدعی شد:« ۶میلیارد دلار از دارایی‌‌های مسدودشده ایران آزاد خواهد شد، اما فقط برای خرید کالاهای آمریکایی در دسترس خواهد بود».

رفع محاصره دریایی ایران
 شرط:  رفع محاصره دریایی ایران
 تفاهمنامه:   در بند 4یادداشت تفاهم ایران و آمریکا بر رفع محاصره دریایی ایران تأکید شده‌است:
   بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، آمریکا آغاز به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه ایران می‌کند.
  ظرف ۳۰روز محاصره دریایی به‌طورکامل پایان خواهد یافت.
  در طول این مدت، تردد کشتی‌ها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که ازسوی ایران برقرار می‌شود، خواهد بود.
  آمریکا همچنین متعهد می‌شود ظرف ۳۰روز پس از توافق نهایی، نیرو‌های نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

نتیجه
  «سنتکام» روز پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد نیروهای آمریکایی به دستور رئیس‌جمهور این کشور به محاصره دریایی ایران پایان داده‌اند.
  رسانه‌های بین‌المللی در روزهای اخیر عبور حدود 5نفتکش ایرانی از خط محاصره دریایی آمریکا را تأیید کرده‌اند.
  وبگاه ردیابی کشتیرانی «تانکر ترکرز»: نفتکش‌های ایرانی از خط محاصره آمریکا عبور کرده‌اند.

رفع تحریم‌های نفتی
 شرط: فروش آزادانه نفت ازسوی ایران و رفع تحریم‌های نفتی
 تفاهمنامه: درباره این شرط ایران، در بند 10یادداشت تفاهم دوطرف، تأکید صریحی وجود دارد:
 آمریکا متعهد می‌شود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان پایان تحریم‌ها، اسقاطیه‌های وزارت خزانه‌داری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها و همه خدمات مرتبط شامل تراکنش‌های بانکی، بیمه‌ها، حمل‌ونقل و... صادر کند.

نتیجه
  با وجود تأیید رفع تحریم‌های صادرات نفت ایران ازسوی مقام‌های آمریکایی، ازجمله جی‌دی ونس، تاکنون خبری درباره صدور اطلاعیه رسمی ازسوی وزارت خزانه‌داری آمریکا دراین باره منتشر نشده‌است.
 براساس ادعای برخی گزارش‌های بین‌المللی، ایران با لغو محاصره دریایی، چیزی در حدود ۱۸میلیون بشکه نفت صادر کرده‌است.
 گفته می‌شود ارزش نفتی که ایران طی روزهای پس از رفع محاصره دریایی صادر کرده، حدود ۱.۴۴میلیارد دلار بوده‌است.