پرونده ویژه « اعتماد» با گفتارو یادداشتهایی از : فیاض زاهد ، حمیدرضا جلاییپور،اسماعیل گرامیمقدم ومحمدصادق جواديحصار
گروه سياسي|«پزشكيان و ترامپ توافق نامه ترك تخاصم را امضا كردند.» اين خبري است كه ديروز به سرعت برق و باد افكار عمومي جهاني، رسانههاي بين المللي و فضاي منطقهاي را در نورديد و به خبر ترند خبرگزاريها و شبكههاي اجتماعي بدل شد. اهميت بيشتر امضاي اين تفاهم از آن جهت است كه در سطوح عالي و از طرف روساي جمهور دو كشور ايران و امريكا اتفاق افتاد. توجه افكار عمومي جهانيان در شرايطي به موضوع توافق ايران و امريكا جلب شد كه برگزاري جام جهاني، بسياري از نگاهها را به خود معطوف داشته اما خبر توافق ايران و امريكا براي ساعاتي حتي در حد و اندازه جام جهاني وايرال شد و نگاهها را معطوف خود داشت. روساي جمهور ايران و امريكا اين توافق را به صورت مجازي امضاء كردهاند؛ توافقي كه قرار است زمينه ادامه مذاكرات درباره رفع تحريمها و برخي موضوعات مرتبط با برنامه هستهاي ايران را فراهم كند. رييسجمهور پزشكيان اما با انتشار توئيتي در ايكس به اين توافق واكنش نشان داد و نوشت: « اين يك سند تاريخي و پيامي از ايران مقتدر است: صلح در سايه احترام متقابل تحقق خواهد يافت. جمهوري اسلامي ايران به صلح جهاني با حفظ عزت و استقلال، پيشرفت و همكاري منطقهاي همواره متعهد و پايبند است. » دونالد ترامپ رييسجمهور امريكا نيز بامداد پنجشنبه هنگام ترك كاخ ورساي بعد از ضيافت شام با همتاي فرانسوي، گفت كه يادداشت تفاهم با ايران، امضا شده است. در همين خصوص اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه ايران در گفتوگو با خبرگزاري ايسنا گفته است كه در ابتدا قرار بود اين توافقنامه در نشستي در سويس به امضاي دو طرف برسد، اما پس از بررسيهاي انجامشده در ۲۴ ساعت گذشته، تصميم گرفته شد كه روساي جمهور دو كشور آن را بهصورت مجازي امضاء كنند.وي افزوده است كه امضاي اين سند در سطح عاليترين مقامهاي دو كشور، هزينه نقض آن را افزايش ميدهد و تهران با توجه به تجربيات گذشته، اين شيوه را مناسبتر دانسته است.بقايي گفته است كه با نهاييشدن اين توافقنامه، دو طرف وارد مرحله بعدي مذاكرات خواهند شد. به گفته وي، قرار است طي ۶۰ روز آينده درباره موضوعات باقيمانده، از جمله رفع تحريمها و برخي مسائل مرتبط با برنامه هستهاي ايران، گفتوگوهاي تكميلي انجام شود. سخنگوي وزارت امور خارجه ايران تأكيد كرده است كه از ديدگاه تهران، اجراي تعهدات و نظارت بر پايبندي طرف مقابل، مهمترين مرحله پس از امضاي اين سند است. وي افزوده است كه جمهوري اسلامي ايران تنها در صورتي به تعهدات خود عمل خواهد كرد كه امريكا نيز به تعهداتش پايبند باشد.او با اشاره به جايگاه لبنان در اين توافقنامه و تأكيد بر پايان جنگ در آن كشور گفته است: «جمهوري اسلامي ايران نشان داده است كه دوستان خود را در آغوش ميگيرد و در هيچ شرايطي آنها را تنها نميگذارد. براي ما، آتشبس در لبنان به همان اندازه اهميت دارد كه آتشبس در ايران و پايان جنگ در لبنان به همان اندازه پايان جنگ در ايران اهميت داشته و دارد.»بقايي افزوده است كه در بند نخست اين توافقنامه چندين بار از لبنان نام برده شده و بهصراحت بر پايان جنگ، احترام به تماميت ارضي و حاكميت ملي اين كشور تأكيد شده است؛ موضوعي كه به گفته او، نشاندهنده اهميت لبنان در اين توافق است. از سوي ديگر يك مقام كاخسفيد گفت كه دونالد ترامپ شخصا اين تفاهمنامه را امضا كرده است تا تعهدش را به روند مذاكرات نشان دهد. امريكا ميگويد كه اين تفاهمنامه روز جمعه در سويس در حضور وزير خارجه و رييس مجلس ايران و نمايندگان دونالد ترامپ دوباره امضا خواهد شد. اما منابع آگاه در وزارت امور خارجه اعلام ميكنند، تهران هنوز تصميمي قاطع براي حضور يا عدم حضور در سويس نگرفته است. وزارت خارجه ايران احتمال ملاقات هيئتهاي نمايندگي دو كشور در سويس را منتفي ندانست.
حمله ترامپ به منتقدان تفاهم با ايران: يا حسودند يا احمق!
امضاي توافق با ايران و كسب دستاوردهاي قابل توجه به نفع ايران، باعث افزايش انتقادات از ترامپ در فضاي رسانهاي امريكا شد. بسياري از دموكراتها با يادآوري اظهارات تارمپ در مخالفت با برجام و مقايسه آن با امتيازات كسب شده توسط ايران، ترامپ و دولت امريكا را نواختند. «دونالد ترامپ»، رييسجمهور امريكا، اما روز پنجشنبه در واكنش به برخي انتقادها از تفاهم با ايران، منتقدان را «حسود، افراد بد يا احمق» توصيف كرد و گفت كه همزمان با امضاي يادداشتتفاهم، بازار سهام ايالات متحده به ركورد جديدي دست يافته و قيمت نفت نيز كاهش يافته است.به گزارش ايرنا، دونالد ترامپ روز پنجشنبه در پيامي در شبكه اجتماعي «تروث سوشال» خود به انتقادها درباره سياستهاي خود در قبال ايران واكنش نشان داد.ترامپ در اين پيام، منتقداني را كه معتقدند وي در قبال جمهوري اسلامي ايران به اندازه كافي سختگير نبوده است، مورد حمله قرار داد.رييسجمهور امريكا نوشت: «اين احمقها كه فكر ميكنند من در قبال ايران به اندازه كافي سختگير نبودهام، در حالي كه بازار سهام به ركورد تاريخي جديدي رسيده و قيمت نفت در حال سقوط است، يا حسود هستند، يا افراد بدي هستند و يا احمق.»ترامپ در ادامه، اين پيام بار ديگر شعار انتخاباتي خود موسوم به «ماگا» (MAGA) را تكرار كرد و نوشت: «عظمت را دوباره به امريكا بازگردانيم.»اين اظهارات در حالي مطرح ميشود كه واكنشها به تفاهم اخير ميان ايران و امريكا و پيامدهاي آن براي بازارهاي جهاني و امنيت منطقهاي همچنان ادامه دارد.تد كروز سناتور جمهوريخواه تگزاس و از مخالفان سرسخت ايران پس از انتشار پيشنويس يادداشت تفاهم ميان امريكا و تهران بهشدت از آن انتقاد كرد.
او پيشتر در گفتوگو با خبرنگاران ادعا كرد كه «دادن ميلياردها دلار» به ايران «ايده خوبي نيست. فكر ميكنم رييسجمهور، متاسفانه مشاوره بدي دريافت ميكند.»كروز همچنين از اين توافق درباره موضوع عوارض عبور از تنگه هرمز انتقاد كرد و گفت: «اينكه ايران را در موقعيتي قرار دهيم كه براي هميشه كنترل تنگه هرمز را در دست داشته باشد و عوارض دريافت كند، به نفع امريكا نيست. به نظر من (ايران) نبايد حتي يك سنت هم از عبور آزاد در درياها درآمد داشته باشد.»واكنشها در كنگره امريكا نسبت به توافق اوليه ميان تهران - واشنگتن در حالي ادامه دارد كه دموكراتها اين تفاهم را براي جمهوري اسلامي ايران خوب ميدانند و دونالد ترامپ را براي اين جنگ همچنان سرزنش ميكنند.
استقبال آژانس بينالمللي انرژي اتمي از تفاهمنامه ايران و امريكا
آژانس بينالمللي انرژي اتمي روز پنجشنبه از تفاهمنامه ايران و امريكا براي پايان دادن به جنگ استقبال كرد.رافائل گروسي، رييس آژانس بينالمللي انرژي اتمي، در ژنو به خبرنگاران گفت: «خوب است كه اين تفاهمنامه وجود دارد و اكنون كار فني آغاز شده است.»او گفت كه آژانس آماده است تا تعريف «گامهاي مشخص» و لازم براي اجراي توافق امريكا و ايران را آغاز كند.رافائل گروسي همچنين گفت: «اكنون نوبت ماست كه با همكاران امريكايي و ايراني خود بنشينيم و تدوين اين گامهاي مشخص را آغاز كنيم.»
عبور سه ابرنفتكش با پرچم عربستان از تنگه هرمز عبور كردند
خروجي پساتوافق و پايان محاصره دريايي ايران منجر به رفت و آمد نفتكشها از تنگه هرمز شد. دادههاي رهگيري كشتيها در روز پنجشنبه نشان داد كه سه ابرنفتكش با پرچم عربستان سعودي و حامل شش ميليون بشكه نفت خام، ساعاتي پس از امضاي تفاهمنامه ميان ايران و امريكا از تنگه هرمز عبور كردند. خبرگزاري رويترز عبور اين سه ابرنفتكش را بزرگترين خروج نفتكشها از بنادر عربستان از طريق تنگه هرمز در چند هفته اخير توصيف كرده است.عربستان سعودي در طول درگيري كه از ۲۸ فوريه آغاز شد، بهطور عمده از پايانه نفتي ينبع در ساحل درياي سرخ براي صادرات نفت استفاده كرده است. اين درگيري مانع از خروج صدها ميليون بشكه نفت از بنادر توليدكنندگان نفت در خليج فارس از طريق تنگه هرمز شده بود.
استقبال چين از امضاي تفاهمنامه ايران و امريكا براي پايان دادن به جنگ
چين با استقبال از امضاي تفاهمنامه ايران و امريكا براي پايان دادن به جنگ خاورميانه از دو طرف خواست همكاري خود را در دور دوم مذاكرات ادامه دهند.لين جيان، سخنگوي وزارت خارجه چين، امروز در يك نشست خبري ابراز اميدواري كرد كه «همه طرفهاي ذيربط، از جمله امريكا و ايران، به روح اين توافق پايبند باشند و بهطور جدي تعهداتشان را اجرا كنند.»او همچنين از واشنگتن و تهران خواست در مرحله بعدي گفتوگوها «با يكديگر راه بيايند.»ديروز عباس عراقچي، وزير خارجه ايران در تماس تلفني با وانگ يي همتاي چيني خود«از نقش سازنده پكن در پيشبرد مذاكرات و دستيابي به توافق» قدرداني كرد.بعدتر وانگ يي در گفتوگوي تلفني با محمد اسحاق دار، وزير امور خارجه پاكستان گفت كه «چين نيز به روش خود به ميانجيگري بين ايران و امريكا پرداخته است» و ادامه داد كه «توافق فعلي، آغاز راه است، نه نقطه پاياني.»او در گفتوگو با همتاي پاكستاني خود گفت كه «مذاكرات مرحله دوم نسبت به مرحله اول موانع بيشتري خواهد داشت.»