به گزارش «راهبرد معاصر»؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در جنگ با ایران شکست خورد و به اهدافی که هنگام شروع نبرد اعلام کرده بود، دست نیافت، در حالی که این جنگ برای تهران دستاوردهای سیاسی و راهبردی به همراه داشته است.
به نظر نمیآید هیچ یک از موارد درست باشد. نظام جمهوری اسلامی ایران همچنان در قدرت است
تفاهم اولیهای که به جنگ چهار ماهه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با ایران پایان داد، گامی مثبت است، اما حقایق تلخی را نیز آشکار میکند. ترامپ با شعلهور کردن جنگ، با بیملاحظگی و در نقض آشکار قوانین بینالمللی، اشتباه بزرگی مرتکب شد. ایالات متحده از نظر نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی ضعیفتر از جنگ بیرون میآید و تاوان خطای راهبردی سنگینش را تا سالهای بعد خواهد پرداخت.
جزئیات این توافق هنوز مشخص نیست، اما چارچوب اعلام شده نشان میدهد ترامپ به تعداد بسیار کمی از شروطی که بر آنها اصرار داشت، دست یافته است. این شکست تحقیرآمیز برای وی و ملتی است که بر آنها ریاست میکند.
از همان آغاز جنگ، وی اعلام کرد ایالات متحده به «پیروزی کامل و تمامعیار» دست خواهد یافت، ایران باید با «تسلیم بیقید و شرط» موافقت کند، به احتمال تغییر نظام پرداخت، گفت که به ایران اجازه «غنیسازی» اورانیوم داده نخواهد شد و «ایالات متحده، با همکاری ایران، برای استخراج و حذف تمام گردو غبار هستهای دفنشده در اعماق زمین» که ایران از قبل در اختیار داشت، تلاش خواهد کرد.
اما به نظر نمیآید هیچ یک از اینها درست باشد. نظام جمهوری اسلامی ایران همچنان در قدرت است. جزئیات توافق هستهای به طور واضح در دو ماه آینده مورد بحث قرار خواهد گرفت، اما احتمالاً مفاد آن مشابه مفاد توافق سال ۲۰۱۵ خواهد بود که به وسیله باراک اوباما، رئیس جمهور اسبق مذاکره و سال ۲۰۱۸ ترامپ از آن خارج شده بود.
در آن زمان، ترامپ توافق اوباما را «بدترین توافق» توصیف و ادعا کرد آن توافق ایران را «در مسیر دستیابی به سلاح هستهای» قرار داده است. وی از اوباما به دلیل مجبور نکردن ایران به توقف حمایت از حماس و حزبالله و نیز به دلیل کاهش نیافتن تحریمهای اقتصادی انتقاد کرد. با وجود این، اکنون به نظر میآید جنگ مخرب وی را به سمت توافق مشابهی سوق خواهد داد.
امروز، قابل توجهترین دستاورد ترامپ در قالب آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی بینالمللی است که درنهایت قیمت انرژی و سایر کالاها را کاهش خواهد داد. ایران در واکنش به آغاز جنگ، تنگه را بست و هدفش آسیب رساندن به اقتصاد جهانی و افزایش فشار سیاسی بر ایالات متحده بود. این اقدام موفقیتآمیز بود، زیرا رهبران ایران اکنون متوجه شدهاند سلاح اقتصادی قدرتمندی در اختیار دارند.
ایران پیروز شد و آمریکا شکست خورد
ترامپ در هر گام، برنامهریزی دقیق را نادیده گرفت و ارزیابی غلط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را که فروپاشی قریبالوقوع ایران را پیشبینی کرده بود، پذیرفت
در مجموع، ایران از جنگ چهار ماهه به لحاظ راهبردی پیروز بیرون آمد؛ هرچند متحمل خسارات سنگینی ازجمله از دست دادن بخشی از نیروهای نظامی، قابلیتهای صنعتی و شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتالله خامنهای (ره) شد که همان روز نخست جنگ هدف حمله آمریکایی-اسرائیلی قرار گرفت.
ایالات متحده در نظر جهانیان ضعیفتر به نظر میآید. ارتش آمریکا حتی پس از کاهش تعداد قابل توجهی از موشکهای دقیق دوربرد و هواپیماهای رهگیر خود، ناتوانی اش را در شکست دادن ایران نشان داده است. این موضوع، توانایی این کشور را برای بازدارندگی سایر دشمنان بالقوه تضعیف میکند. برای شروع جبران خسارت، ایالات متحده عاقلانه خواهد بود که اتحادهای خود را در اروپا، خاورمیانه و آسیا که بر اثر پیامدهای نظامی و اقتصادی جنگ آسیب دیدهاند، بازسازی کند. پنتاگون همچنین نیاز به نوسازی و آماده شدن برای جنگهای آینده خواهد داشت. اما هیچ یک از این موارد در دوران ریاست جمهوری ترامپ محتمل نیست.
با وجود مشکلات اقتصادی موجود و خسارات ناشی از تقابلی سخت، جنگ به ایران نفوذی بخشید که در آغاز سال ۲۰۲۶ نداشت. جمهوری اسلامی اکنون توانایی خود را در مقاومت برابر امواج حملات دو دشمن قسم خوردهاش ثابت کرده است.
رهبران ایران مجبور به کنار گذاشتن دستاوردهای هستهای خود نشده و متوجه شدهاند به نظر میآید بقیه جهان تمایلی به استفاده از نیروی نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز ندارند. اگر ایران تصمیم بگیرد ماهها یا سالهای آینده تنگه را ببندد، ترامپ در پاسخ چه خواهد کرد؟
ترامپ در هر گام، برنامهریزی دقیق را نادیده گرفت و ارزیابی غلط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را که فروپاشی قریبالوقوع ایران را پیشبینی کرده بود، پذیرفت و توصیه دستیارانش را که به وی هشدار داده بودند پیشبینیهای نتانیاهو پوچ است، نادیده گرفت. وی همچنین چشم خود را به روی قانون اساسی بست و از گرفتن مجوز کنگره برای جنگ خودداری کرد، اعتراضات متحدان اروپایی و آسیایی خود را نادیده گرفت، در برنامهریزی برای توانایی آشکار ایران در بستن تنگه هرمز کوتاهی و تهدید به نابودی تمدن ایران کرد که همه این موارد فقط به تضعیف جایگاه اخلاقی آمریکا منجر شده است.
به دلیل این اقدامات، ترامپ اکنون با چارچوب تفاهم صلحی موافقت کرده است که تمام جهان آن را به عنوان شکستی برای وی و همچنین عقبگردی برای آمریکا میشناسد.