به گزارش ایرنا، فصل برداشت گل محمدی در همدان کوتاه اما پرکار است؛ فصلی که از اواخر اردیبهشت آغاز میشود و یک ماه دوام دارد، در این مدت، کارگران از حدود ساعت چهار یا پنج صبح کار خود را آغاز میکنند، خم شدنهای پیدرپی میان بوتهها، چیدن گلهایی که باید نیمهباز و سالم باشند و پر کردن سبدها از گلبرگهای لطیف، بخشی از تلاش روزانه آنان است.
یکی از کارگران که سالها در این مزارع کار کرده، در حالی که دستانش از خارهای بوتهها خراش برداشته میگوید: برداشت گل کار آسانی نیست، باید ساعتها خم شویم و گلها را یکییکی بچینیم، اول صبح هوا سرد است و دستها یخ میکند، اما کمی بعد که آفتاب بالا میآید، گرما و خستگی خودش را نشان میدهد.
رحیم که در گلستانی در شهر بهار کار می کند، ادامه میدهد: ما باید سریع کار کنیم و اگر گل روی بوته بماند و آفتاب به آن بخورد، عطرش کم میشود و دیگر برای گلابگیری آن کیفیت لازم را ندارد. در کنار کارگران، باغداران نیز دغدغههای خاص خود را دارند، تولیدکنندگان میگویند یک سال تلاش و مراقبت از بوتهها، به همین چند هفته برداشت وابسته است و هرس در زمستان، آبیاری در بهار و مراقبت از بوتهها در برابر آفات، همگی برای رسیدن به همین روزهای کوتاه اما سرنوشتساز انجام میشود.
یکی از باغداران همدانی با اشاره به دشواریهای تولید میگوید: اگر در همین چند هفته باران شدید یا تگرگ بیاید، ممکن است بخش زیادی از محصول از بین برود، از طرفی باید گلها سریع برداشت و همان روز به کارگاههای گلابگیری منتقل شوند، چون ماندن گل در گرما کیفیت آن را کم میکند.
با بالا آمدن خورشید جنبوجوش در مزرعه بیشتر میشود و سبدهای پر از گل محمدی در کنار زمین ردیف میشوند و عطر شیرین گلها فضای اطراف را پر میکند، این گلها پس از وزنکشی، راهی کارگاههای گلابگیری میشوند تا در دیگهای مسی یا دستگاههای صنعتی، عصاره و گلابی از دل آنها به دست آید که شهرتش فراتر از مرزهای استان و حتی کشور رفته است.
هرچند کار برداشت گل محمدی با خستگی و سختی همراه است، اما بسیاری از کارگران میگویند بوی خوش گلها و فضای صمیمی کار در مزرعه، بخشی از خستگی را از یاد میبرد و در این میان، خانوادههایی هستند که نسلهاست در فصل بهار برای چیدن گل محمدی راهی این مزارع میشوند و این کار را بخشی از زندگی خود میدانند.
برداشت گل محمدی در همدان تنها یک فعالیت کشاورزی نیست؛ آیینی بهاری است که در آن تلاش انسان، لطف طبیعت و عطر ماندگار گلها در هم میآمیزد و گلی که عمرش روی بوته کوتاه است، اما رایحهاش در شیشههای گلاب و خاطره مردم این سرزمین، ماندگار میشود، وقتی عطر سحرگاهی با رنج دستها گره میخورد اختلاف دمایی همدان ماندگاری رایحه گل محمدی را افزایش می دهد.
اختلاف دمایی همدان، شرایطی کمنظیر برای پرورش گل محمدی است
یک کارشناس باغبانی با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد اقلیمی همدان تاکید میکند که این شرایط نقش تعیینکنندهای در کیفیت و عطر گل محمدی این منطقه دارد.
سعید باغبان بهار ادامه داد: همدان بهدلیل ارتفاع بالا از سطح دریا و نوسان محسوس دمایی میان شب و روز، شرایطی کمنظیر برای پرورش گل محمدی فراهم کرده است و در این استان، شبها دمای هوا بهطور قابل توجهی کاهش مییابد و روزها گرما افزایش پیدا میکند.
وی ادامه داد: همین اختلاف دمایی، فرآیند تولید و تجمع ترکیبات معطر در گل را تقویت میکند و باعث میشود میزان و ماندگاری رایحه آن افزایش یابد.
به گفته وی، این نوسان دما نوعی تنش مفید برای گیاه ایجاد میکند که در نهایت به افزایش غلظت اسانس و بهبود کیفیت آن منجر میشود و نتیجه این فرآیند، گلی با عطر عمیقتر، ماندگارتر و متفاوتتر نسبت به بسیاری از استانهای دیگر، حتی مناطق شناختهشدهای مانند کاشان است.
این کارشناس میافزاید: گل محمدی همدان از نظر درصد و کیفیت اسانس، ظرفیت بالایی دارد و همین موضوع سبب شده در سالهای اخیر مورد توجه جدی تولیدکنندگان گلاب و فعالان صنعت اسانسگیری قرار گیرد.
به گفته وی، در صورت حمایت و توسعه صنایع فرآوری، همدان میتواند به یکی از قطبهای مهم تولید محصولات وابسته به گل محمدی در کشور تبدیل شود و سهم بیشتری از بازار داخلی و حتی صادرات را به خود اختصاص دهد.
پیشبینی تولید یک هزار تن گل محمدی در همدان
معاون باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به ظرفیتهای بالقوه استان در تولید گیاهان دارویی، از سطح زیرکشت ۴۶۰ هکتاری گل محمدی در این استان خبر داد.
به گفته بهروز فروزانفر، با فعالیت بیش از ۶۵ واحد فرآوری صنفی و سنتی، پیشبینی میشود امسال بیش از یک هزار تن گل محمدی تولید و روانه بازارهای مصرف و صنایع اسانسگیری شود. وی به تشریح آخرین وضعیت کشت و تولید گل محمدی در سطح استان پرداخت و اظهار کرد: در حال حاضر بالغ بر ۴۶۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان به کشت گل محمدی اختصاص یافته است که این رقم نشاندهنده اقبال کشاورزان به کشت محصولات کمآببر و با ارزش افزوده بالاست.
وی با اشاره به پراکندگی جغرافیایی این محصول در سطح منطقه افزود: بیشترین سطح زیرکشت گلستانهای استان به ترتیب در شهرستانهای ملایر، بهار و تویسرکان واقع شده است و اقلیم مناسب این شهرستانها باعث شده تا کیفیت گل محمدی تولیدی در همدان از نظر میزان اسانس و عطر در جایگاه ممتازی قرار گیرد.
معاون باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان گفت: میانگین برداشت گل تر در مزارع استان، ۲ تن در هر هکتار است و از هر هکتار گلستان، به طور متوسط امکان استحصال ۲ هزار لیتر گلاب و یا تولید ۳۵۰ کیلوگرم گل خشک وجود دارد که نشاندهنده بهرهوری مناسب این گیاه در اقلیم همدان است.
تولید ۶۵۰ هزار لیتر گلاب در همدان
وی به پیشبینی حجم کل تولیدات استان در سال جاری اشاره کرد و گفت: با توجه به وضعیت مطلوب مزارع، انتظار میرود امسال بیش از ۶۵۰ هزار لیتر گلاب، سه لیتر اسانس (بهعنوان ارزشمندترین محصول فرآوری)، ۱۰ تن گل خشک و ۲.۵ تن غنچه تولید شود.
فروزانفر با تاکید بر اهمیت جلوگیری از خامفروشی، از فعال بودن بخش فرآوری در استان خبر داد و خاطرنشان کرد: در حال حاضر بیش از ۶۵ واحد صنفی و سنتی در سطح استان همدان در زمینه گلابگیری و بستهبندی محصولات مشتق از گل محمدی فعالیت میکنند و این واحدها نقش کلیدی در ایجاد اشتغال فصلی و پایدار و همچنین افزایش درآمد ارزی و ریالی بهرهبرداران ایفا میکنند.
معاون باغبانی سازمان جهاد کشاورزی همدان خاطرنشان کرد: توسعه کشت گیاهان دارویی بهویژه گل محمدی به دلیل نیاز آبی کم و مقاومت به تنشهای محیطی، یکی از اولویتهای اصلی سازمان در جهت اصلاح الگوی کشت و ارتقای توان اقتصادی بهرهبرداران در مناطق کمآب است.