شادگان یکی از مناطق مهم کشاورزی در جنوب خوزستان به شمار میرود که بخش قابل توجهی از مردم آن از راه کشاورزی و نگهداری نخلستان ها امرار معاش میکنند وجود نخلستانهای گسترده و زمینهای کشاورزی باعث شده بسیاری از روستاهای این منطقه به تولید خرما و کشتهای تابستانه وابسته باشند و معیشت خانوارهای روستایی به وضعیت آب و کشاورزی گره بخورد.
با آغاز فصل گرما در این منطقه، نیاز به آب برای آبیاری زمینهای کشاورزی و نخلستانها افزایش پیدا میکند در سالهای اخیر اما بسیاری از کشاورزان شادگان از کاهش سهم آب در مناطق پایین دست و تاخیر در رسیدن آب به زمین هایشان گلایه دارند موضوعی که نگرانیها درباره آسیب به محصولات و نخلستانها را افزایش داده است.
در کنار کمبود آب، مشکل تامین سوخت برای پمپهای آب کشاورزی نیز به یکی از دغدغههای اصلی کشاورزان تبدیل شده است، بسیاری از زمینهای کشاورزی برای آبیاری به پمپ وابسته هستند و اگر سوخت به موقع تامین نشود، آبیاری زمینها با مشکل مواجه میشود و خسارت به محصولات افزایش پیدا میکند.
کمبود آب چالش جدی کشاورزان شادگانی
یکی از کشاورزان اهل شادگان گفت: بیشتر خانوادههای روستایی شادگان از کشاورزی امرار معاش میکنند که با گرم شدن هوا در فصل تابستان باغات و زمینهای کشاورزی آنها به آب بیشتری نیاز دارند، اما در این سالها آب کافی به زمین های پایین دست نمیرسد و نگرانی کشاورزان بیشتر کرده است.
عبدالله سواری افزود: بیشتر آب در مسیر بالادست برداشت میشود و وقتی نوبت به روستاهای پایین دست میرسد مقدار کمی از آن باقی میماند بعضی از زمینها چند نوبت آبیاری را از دست دادهاند و اگر این روند ادامه پیدا کند ممکن است به زمینهای کشاورزی و نخلستانها آسیب جدی وارد شود.
وی تاکید کرد: یکی دیگر از مشکلات کشاورزان تامین سوخت برای پمپهای آب است، بسیاری از زمینها فقط با پمپ آبیاری میشوند و اگر سوخت به موقع تامین نشود حتی همان مقدار آب محدود هم به زمین ها نمیرسد و کشاورزان با خسارت روبه رو میشوند.
کریم عبادی از کشاورزان شادگان گفت: مردم این منطقه سالهاست با کشاورزی و نگهداری از نخلستانها زندگی میکنند و بیشتر درآمد خانوادهها از همین راه تامین میشود، وقتی فصل کشت تابستانه میرسد همه کشاورزان چشم انتظار رسیدن آب هستند تا بتوانند زمین هایشان را آبیاری کنند.
وی با بیان اینکه در سالهای اخیر کمبود آب بیشتر از قبل احساس میشود تصریح کرد: برداشت آب از مناطق بالادست باعث شده سهم آب روستاهای پایین دست کمتر شود و برخی زمین ها با کم آبی روبه رو شوند.
عبادی اظهار کرد: مشکل دیگر کشاورزان سوخت پمپهای آب است بدون سوخت این پمپها کار نمیکنند و کشاورزان مجبور میشوند زمان زیادی را برای تامین سوخت صرف کنند در حالی که در گرمای شدید هر تاخیر در آبیاری میتواند به محصول آسیب بزند.
یک کشاورزان جوان شادگانی گفت: بسیاری از جوانان روستا امیدشان به همین زمینها و نخلستانهاست و اگر شرایط آب بهتر باشد کشاورزی می تواند برای خانواده های زیادی اشتغال ایجاد کند.
جابر حمادی با بیان اینکه در تابستان نخلستانها نیاز به آبیاری منظم دارند اظهار کرد: در سالهای اخیر آب دیر به زمینها میرسد و وقتی آب از بالادست برداشت می شود فشار زیادی به کشاورزان پایین دست وارد میشود.
وی افزود: بسیاری از کشاورزان برای استفاده از آب موجود به پمپهای آب نیاز دارند و اگر سوخت این پمپ ها به اندازه کافی تامین شود بخشی از مشکلات آبیاری زمینها برطرف خواهد شد.
عبدالامیر خضری از کشاورزان با سابقه شادگان گفت: کشاورزی در این منطقه کاملا وابسته به آب است و اگر آب به موقع به نخلستانها نرسد درختان دچار تنش میشوند و محصول خرما کاهش پیدا میکند.
وی تصریح کرد: در چند سال گذشته کمبود آب بیشتر از قبل احساس میشود و برداشت آب در بالادست باعث شده مقدار آبی که به روستاهای پایین دست میرسد کمتر شود و همین مسئله کشاورزان را با مشکل روبه رو کرده است.
وی ادامه داد: تامین سوخت برای پمپهای کشاورزی نیز یکی از دغدغههای جدی کشاورزان است و اگر سوخت به موقع تامین نشود آبیاری زمینها با تاخیر انجام میشود و خسارت به محصولات افزایش پیدا میکند.
حاتم موسوی از کشاورزان قدیمی شادگان گفت: نسلهای مختلف خانواده ما در همین زمینها کشاورزی کردهاند و نخلستانها بخش مهمی از زندگی مردم منطقه هستند.
وی با بیان اینکه کشاورزان با امید به محصول خرما و کشت تابستانه در زمینهایشان کار میکنند، افزود: در فصل گرما کمبود آب بیشتر از هر زمان دیگری احساس میشود و وقتی آب در مسیر بالادست برداشت میشود سهم پایین دست کاهش پیدا میکند.
او ادامه داد: پمپهای آب برای رساندن آب به زمینها ضروری هستند و اگر سوخت این پمپها به اندازه کافی در اختیار کشاورزان قرار گیرد آنها میتوانند بهتر از نخلستانها و زمینهای کشاورزی خود نگهداری کنند.
رسیدن آب به نخلستانهای شادگان نیازمند مدیریت آب در بالادست
رئیس جهاد کشاورزی شادگان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: آب مورد نیاز زمینهای کشاورزی شهرستان شادگان از رودخانههای مارون و جراحی تامین میشود ولی در سالهای اخیر آب به صورت کامل به سمت زمینهای کشاورزی شادگان رها نشده است.
جمشید اسلامیان اظهار کرد: شهرستان شادگان در انتهای حوزه رودخانه مارون قرار دارد و برداشت بیرویه و مدیریت نشده از بالادست باعث شده در سالهای اخیر زمینهای کشاورزی این شادگان دچار خسارات جبران ناپذیری شوند.
وی ادامه داد: سازمان آب و برق استان خوزستان میبایست آب رها شده از رودخانه مارون را به شکل منصفانه مدیریت کند ولی شاهد هستیم شهرستانهای بالادست اقدام به برداشت آب میکنند.
رئیس جهاد کشاورزی شادگان با اشاره به کاهش تولید گندم بدلیل خشکسالی در سال زراعی بیان کرد: به دلیل عدم تخصیص آب و خشکسالی حدود ۵۰ درصد از مزارع این شهرستان دچار خسارات شدند و حدودا غیرقابل برداشت هستند.
اسلامیان گفت: پس از پیگیریهای انجام شده از سوی شهرستان و مرکز استان برای کشت تابستانه سال زراعی جاری، ۲۴۰ میلیون متر مکعب آب به شهرستان شادگان اختصاص یافت و امسال کشاورزان از ۱۰۰ درصد ظرفیت آب برای کشت تابستانه بهره خواهند برد.
به گفته کشاورزان شادگان، کمبود آب و مشکل تامین سوخت پمپهای کشاورزی به یکی از دغدغههای اصلی فعالان این بخش تبدیل شده است، بسیاری از کشاورزان معتقدند اگر مدیریت توزیع آب به گونهای انجام شود که سهم مناطق پایین دست نیز به طور منظم تامین شود، بخش مهمی از مشکلات آنها برطرف خواهد شد.
از سوی دیگر تامین به موقع سوخت برای پمپهای کشاورزی میتواند نقش مهمی در حفظ نخلستانها و تداوم کشت تابستانه داشته باشد، کشاورزان این منطقه امیدوارند با توجه بیشتر به نیازهای بخش کشاورزی، شرایطی فراهم شود تا بتوانند با اطمینان بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند و نخلستانهای شادگان همچنان پابرجا بماند.
شادگان یکی از شهرستانهای جنوبی استان خوزستان است که در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری جنوب اهواز و نزدیک به سواحل خلیج فارس قرار دارد، این شهرستان از شمال به اهواز، از شرق به ماهشهر، از غرب به هویزه و از جنوب به خلیج فارس محدود میشود.
شادگان به دلیل قرار گرفتن در پاییندست حوضههای آبی رودخانههای مارون و جراحی و وجود اراضی حاصلخیز، از گذشته به عنوان یکی از مناطق مهم کشاورزی استان شناخته شده است.
وجود نخلستانهای گسترده و زمینهای کشاورزی وسیع باعث شده بخش زیادی از جمعیت این شهرستان در روستاها ساکن باشند و معیشت آنها به کشاورزی، نخلداری و کشتهای فصلی وابسته باشد، خرما یکی از مهمترین محصولات کشاورزی شادگان است و این منطقه در کنار شهرهایی مانند آبادان و خرمشهر از مراکز مهم تولید خرما در خوزستان به شمار میرود.
این منطقه به دلیل داشتن تالاب بینالمللی شادگان شهرت دارد؛ تالابی که یکی از بزرگترین تالابهای ایران محسوب میشود و نقش مهمی در اقتصاد محلی، صید و کشاورزی منطقه ایفا میکند؛ با این حال، قرار گرفتن این شهرستان در پاییندست رودخانهها باعث شده در سالهای اخیر مسائلی مانند کاهش آورد آب، برداشت در بالادست و خشکسالی تاثیر قابل توجهی بر کشاورزی و نخلستانهای آن بگذارد.
همین موضوع اهمیت مدیریت منابع آب و تامین نیازهای کشاورزان این منطقه را بیش از پیش برجسته کرده است.