به گزارش خبرآنلاین، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین پیام خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن «مرکز ریاستجمهوری باراک اوباما» در فضایی آخرالزمانی به تصویر کشیده شده بود.
در این تصویر، ساختمان عظیم این مرکز در میان انبوه زبالهها، خیابانهای آلوده و اردوگاههای بیخانمانها قرار داشت؛ تصویری که بهزعم منتقدان، تلاش داشت پروژه اوباما را در وضعیت فروپاشی و بینظمی شهری نشان دهد.
در کنار این تصویر، ترامپ متنی منتشر کرد که بهسرعت به محور اصلی جنجال تبدیل شد. او نوشت: «کتابخانه اوباما ده سال دیگر به یک «مکه» برای کسانی که از آمریکا متنفرند تبدیل خواهد شد!»
این جمله، بیش از خود تصویر، واکنشها را برانگیخت و بحثهای گستردهای را در فضای رسانهای و سیاسی بهدنبال داشت.
چرا واژه «مکه» جنجالی شد؟ آیا منظور ترامپ قبله مسلمانان بود؟
استفاده از واژه «مکه» در متن منتشرشده از سوی دونالد ترامپ، با واکنشها و حساسیتهای گستردهای در فضای رسانهای و سیاسی همراه شد؛ چراکه مکه، بهعنوان قبله مسلمانان و مقدسترین شهر اسلام، در جهان اسلام جایگاهی کاملاً دینی، معنوی و مورد احترام ویژه دارد و هرگونه استفاده از نام آن در بافتهای غیرمذهبی میتواند حساسیتبرانگیز تلقی شود.
پست اصلی ترامپ که جنجالی شد
در همین زمینه، منتقدان تأکید کردند که بهکار بردن چنین واژهای در یک متن سیاسی و در توصیف یک پروژه داخلی در آمریکا، ممکن است توهینآمیز تلقی شده و احساسات مسلمانان را در نقاط مختلف جهان جریحهدار کند. از نگاه آنان، حتی اگر نیت مستقیم توهین وجود نداشته باشد، بیتوجهی به بار مذهبی این واژه میتواند پیامدهای فرهنگی و سیاسی قابل توجهی به همراه داشته باشد.
با این حال، در زبان انگلیسی عبارت «a mecca for something» یک اصطلاح رایج و استعاری است که برای اشاره به «مرکز تجمع»، «کانون توجه» یا «مقصد اصلی علاقهمندان به یک موضوع» به کار میرود. در این کاربرد، واژه «مکه» از معنای مذهبی خود فاصله گرفته و بهصورت نمادین برای بیان مرکزیت و جذابیت یک مکان یا موضوع استفاده میشود.
در این معنا، «مکه» به هیچ عنوان به مفهوم دینی آن اشاره ندارد، بلکه صرفاً یک تعبیر زبانی برای بیان شدت تمرکز یا جذب یک پدیده است. با این وجود، نکته مهم اینجاست که چنین استفادههایی، بهویژه در فضای سیاسی و رسانهای، به دلیل جایگاه کاملاً مقدس مکه در باور مسلمانان، میتواند بهسادگی موجب سوءبرداشت شود.
از همین رو، منتقدان این نوع بهکارگیری را نوعی بیمبالاتی زبانی و بیتوجهی به حساسیتهای دینی و فرهنگی دانستند؛ موضوعی که در نهایت باعث شد این جمله در سطح جهانی بهعنوان اظهارنظری جنجالی و تحریککننده تفسیر شود و موجی از واکنشها را به همراه داشته باشد.
با این حال، ترامپ پس از واکنشهای منفی گسترده و هجوم کاربران به زیر پست او در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، در توضیحات و کپشن همان پست نوشت:
«کتابخانه باراک حسین اوباما، در ۱۰ سال آینده، زمانی که بهطور کامل به بلوغ برسد!
توضیحات پست تغییر کرد
واکنشهای تند به اظهارات ترامپ
انتشار این پیام با واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی همراه شد. کاربران و منتقدان در نقاط مختلف جهان تأکید کردند که چنین ادبیاتی میتواند به تشدید تنشهای فرهنگی و مذهبی منجر شود.
در همین چارچوب، سفارت ایران در تونس نیز واکنش نشان داد و در پیامی نوشت: «به مکه مقدس ما توهین نکنید.»
این موضعگیری به سرعت در فضای مجازی بازتاب یافت و به موج انتقادها دامن زد.
همچنین در فضای مجازی، کاربران درباره نیت ترامپ، پیامدهای سیاسی این نوع ادبیات و تأثیر آن بر روابط آمریکا با جهان اسلام به تبادل نظر پرداختند.
برخی این موضوع را خطای زبانی و استفاده نادرست از یک اصطلاح دانستند و برخی دیگر آن را اقدامی آگاهانه و تحریکآمیز تلقی کردند.
همزمان با این جنجال رسانهای، گزارشهایی از تجمعهایی در یمن منتشر شد. بر اساس این گزارشها، مردم در خیابانهای صنعا، صعده و دیگر استانها تجمع کردند و حمایت خود را از ایران، لبنان، حزبالله و غزه اعلام کردند.
معترضان همچنین با در دست داشتن پلاکاردها و تصاویری از مکه، مخالفت خود را با آنچه «توهین به مقدسات اسلامی» میخواندند اعلام کردند و شعارهایی در این زمینه سر دادند.
در بیانیهای که در جریان این تجمعها منتشر شد، آمده است که این گردهماییها در واکنش به «توهینهای مکرر به مقدسات اسلامی» برگزار شده و اظهارات ترامپ درباره مکه آخرین نمونه از این موارد است.
در این بیانیه تأکید شده که چنین سخنانی توهین به یکی از مقدسترین مکانهای اسلام است و هشدار داده شده که تداوم این روند نتیجه سکوت و بیعملی در جهان اسلام خواهد بود.
افتتاح مرکز اوباما و بازگشت دوباره جدال سیاسی با ترامپ
در بخش دیگری از این ماجرا، پست دیگری از دونالد ترامپ نیز در کانون توجه قرار گرفته است؛ پستی که درست چند روز پیش از افتتاح رسمی «مرکز ریاستجمهوری باراک اوباما» منتشر شد و بار دیگر نام این پروژه را وارد فضای پرتنش سیاسی آمریکا کرد.
این مرکز قرار است پس از سالها برنامهریزی، کشمکشهای حقوقی، تأخیرهای متعدد در روند ساختوساز و جدالهای سیاسی، در تاریخ ۱۹ ژوئن بهطور رسمی افتتاح شود؛ رویدادی که از مدتها پیش مورد توجه رسانهها و محافل سیاسی آمریکا قرار داشته است.
این پروژه برای حامیان باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا، نمادی از تثبیت میراث نخستین رئیسجمهور سیاهپوست این کشور به شمار میرود؛ مرکزی که قرار است بخشی از کارنامه سیاسی و تاریخی او را برای نسلهای آینده ثبت و بازنمایی کند.
اما در سوی دیگر ماجرا، دونالد ترامپ بار دیگر از این فرصت برای حمله به رقیب دیرینه خود استفاده کرده است؛ رقابتی که سالهاست از سطح اختلافات سیاسی فراتر رفته و به یک جدال شخصی و رسانهای میان دو چهره اصلی سیاست آمریکا تبدیل شده است.
رقابت و خصومت سیاسی میان اوباما و ترامپ در سالهای گذشته به یکی از پایدارترین و پرتنشترین شکافهای سیاسی در ایالات متحده تبدیل شده است؛ شکافی که بارها در عرصه رسانهای و سیاسی خود را نشان داده است.
ترامپ در سالهای گذشته بارها اظهارات جنجالی درباره باراک اوباما مطرح کرده است؛ از جمله تردیدهایی درباره محل تولد او و همچنین طرح پرسشهایی درباره صلاحیت او برای تصدی ریاستجمهوری آمریکا.
در مقابل، باراک اوباما نیز به یکی از صریحترین و جدیترین منتقدان سیاستها و رویکردهای ترامپ تبدیل شده و طی سالهای اخیر بارها بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از عملکرد او انتقاد کرده است.
در چنین فضایی، دو طرف بارها یکدیگر را هدف حملات لفظی و سیاسی قرار دادهاند و این تقابل، به یکی از محورهای ثابت فضای سیاسی و رسانهای آمریکا تبدیل شده است.
پست اخیر ترامپ نیز بار دیگر نشان داد که این شکاف سیاسی همچنان زنده و فعال است و با نزدیک شدن به رویدادهای مرتبط با میراث و پروژههای اوباما، دوباره به صدر توجه رسانهها بازمیگردد.
بخشی ثابت از شیوه بیان سیاسی دونالد ترامپ
این روند در ادامه نشاندهنده استفاده روزافزون دونالد ترامپ از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی در فضای سیاسی و رسانهای است؛ ابزاری که در ماههای اخیر بارها در پستهای او علیه رقبای سیاسی، چهرههای عمومی و حتی برخی نهادهای رسمی مورد استفاده قرار گرفته است.
در یکی از نمونههای پیشین، ترامپ تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرده بود که در آن برخی از رهبران دموکرات در فضایی شبیه فاضلاب به تصویر کشیده شده بودند؛ اقدامی که با واکنشها و انتقادهای گستردهای روبهرو شد.
او همچنین در موارد دیگری تصاویری ویرایششده علیه چهرههایی مانند حکیم جفریز، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان آمریکا، منتشر کرده بود؛ تصاویری که در آنها او و حوزه انتخابیهاش به شکلی تحقیرآمیز و رو به زوال نمایش داده شده بودند.
به این ترتیب، به نظر میرسد استفاده از هوش مصنوعی و تصاویر ساختگی به بخشی ثابت از شیوه بیان سیاسی دونالد ترامپ در فضای مجازی تبدیل شده است؛ روندی که همچنان با انتقادهای گسترده و بحثهای سیاسی در داخل و خارج از آمریکا همراه است.
315
∎