به گزارش ایرنا، ۲۷ خرداد برابر با ۱۷ ژوئن روز جهانی برای ارتقای آگاهی، فرهنگسازی و ترویج در زمینه بیابانزدایی در تمام کشورهای جهان است و ایران نزدیک به ۳۲ میلیون هکتار بیابان دارد که از این وسعت ۱۴ میلیون هکتار کانونهای بحرانی ناشی از فرسایش بادی است و در این کانونها تاکنون بیش از یک و چهار دهم میلیون هکتار جنگل دستکاشت و مالچپاشی به منظور مدیریت بحران انجام شده است و استان سمنان نیز در بخش کویر مرکزی قرار گرفته است و این موقعیت جغرافیایی ضرورت توجه به پیشگیری و جلوگیری از پیشروی بیابان در این دیار را دوچندان میکند.
بیابانزایی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی کشور و استان سمنان به شمار میرود که پیامدهای گستردهای در پی دارد و کاهش پوشش گیاهی، فرسایش خاک، افزایش گرد و غبار، کاهش منابع آب و افت بهرهوری اراضی کشاورزی از جمله مهمترین آثار این پدیده است.
همچنین بیابانزایی میتواند موجب تخریب زیستگاههای طبیعی، کاهش تنوع زیستی، افزایش خسارتهای اقتصادی و در نهایت مهاجرت ساکنان مناطق آسیبدیده شود و مقابله با این پدیده نیازمند برنامهریزی مستمر، حفاظت از منابع طبیعی و مشارکت گسترده مردم است.
سمنان استان پیشرو در اجرای طرحهای بیابانزدایی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان روز چهارشنبه با اشاره به جایگاه این استان در اجرای طرحهای بیابانزدایی گفت: استان سمنان با وسعتی بیش از ۹.۷ میلیون هکتار و قرار گرفتن در حاشیه کویر مرکزی ایران، از استانهای پیشرو در اجرای برنامههای مقابله با بیابانزایی به شمار میرود و سالهاست اقدامات گستردهای برای حفاظت از منابع طبیعی و کنترل کانونهای بحرانی فرسایش بادی در آن انجام میشود.
علیرضا رهایی افزود: بخش قابل توجهی از اراضی استان در اقلیم خشک و نیمهخشک قرار دارد و تغییرات اقلیمی، تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و فشار بر منابع آبی، چالشهای متعددی را برای عرصههای طبیعی استان ایجاد کرده است. با این وجود، اجرای طرحهای بیابانزدایی، نهالکاری، بذرپاشی، مدیریت روانآبها و تثبیت شنهای روان در سالهای اخیر نتایج مطلوبی به همراه داشته است.
بیابانزایی چالشی فراتر از مرزهای سمنان
علیرضا رهایی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان با بیان اینکه پدیده بیابانزایی تنها محدود به این استان نیست، بیان کرد: امروز بسیاری از استانهای حاشیه کویر با مشکلاتی همچون فرسایش بادی، گرد و غبار، کاهش پوشش گیاهی و تخریب اراضی روبهرو هستند که مقابله با آن نیازمند برنامهریزی بلندمدت و همکاری دستگاههای مختلف است.
کاشت گونههای بومی راهکاری موثر برای مهار بیابانزایی
وی افزود: در قالب طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، توسعه کاشت گونههای بومی، مقاوم به خشکی و سازگار با شرایط اقلیمی مناطق بیابانی و نیمهبیابانی استان با جدیت دنبال میشود. این اقدام علاوه بر تقویت پوشش گیاهی و احیای عرصههای طبیعی، نقش موثری در تثبیت خاک، کاهش فرسایش بادی، مهار حرکت شنهای روان و کاهش کانونهای تولید گرد و غبار دارد و میتواند به عنوان یکی از راهکارهای اساسی در مقابله با بیابانزایی مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان با اجرای طرحهای احیای پوشش گیاهی و حفاظت از عرصههای بیابانی تلاش کرده است از گسترش کانونهای بحرانی جلوگیری کند و در بسیاری از مناطق شاهد تثبیت شنهای روان و بهبود شرایط زیستمحیطی هستیم، اما برای دستیابی به نتایج پایدار، استمرار این اقدامات ضروری است.
نقش کلیدی مشارکت مردمی در حفاظت از منابع طبیعی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سمنان تاکید کرد: حفظ منابع طبیعی وظیفهای همگانی است و مشارکت جوامع محلی، بهرهبرداران و تشکلهای مردمی نقش تعیینکنندهای در موفقیت طرحهای بیابانزدایی دارد. اگر بتوانیم فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی را بیش از گذشته تقویت کنیم، میتوانیم آثار مخرب بیابانزایی را کاهش داده و این سرمایههای ارزشمند را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
وی ادامه داد: مراتع از ارزشمندترین سرمایههای طبیعی کشور هستند که نقشی اساسی در حفظ خاک، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، کاهش فرسایش بادی، کنترل گرد و غبار، حفظ تنوع زیستی و پایداری معیشت جوامع محلی ایفا میکنند. از این رو، شناخت جایگاه و کارکردهای مراتع، احترام به ظرفیتهای طبیعی آنها و تلاش برای احیای عرصههای آسیبدیده، ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ سرزمین و توسعه پایدار به شمار میرود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سمنان با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه بیابان استان افزود: سال ۱۴۰۴ مجموعهای از برنامههای بیابانزدایی، تثبیت کانونهای بحرانی فرسایش بادی، توسعه پوشش گیاهی، مراقبت و نگهداری جنگلهای دستکاشت و طرحهای مشارکتی در سطح استان اجرا شد.
اجرای چهار هزار هکتاب عملیات بیابان زدایی
رهایی افزود: بر اساس برنامههای اجرایی سال جاری، بیش از چهار هزار هکتار عملیات بیابانزدایی و احیای عرصههای بیابانی در استان سمنان انجام شد که این اقدامات نقش مؤثری در کاهش روند بیابانزایی، تثبیت خاک، کاهش خسارات ناشی از گرد و غبار و ارتقای پایداری اکولوژیکی مناطق تحت تأثیر داشته است.
وی با تأکید بر اینکه مقابله با بیابانزایی نیازمند مشارکت عمومی و مسئولیتپذیری اجتماعی است، خاطرنشان کرد: حفاظت از مراتع و منابع طبیعی تنها وظیفه یک دستگاه اجرایی نیست، بلکه رسالتی ملی است که تحقق آن مستلزم همراهی مردم، بهرهبرداران، تشکلهای مردمی و تمامی نهادهای مسئول خواهد بود.
به گزارش ایرنا، سمنان سومین استان بیابانی کشور معرفی میشود و به شدت با معضل فرسایش بادی درگیر است و این پدیده و عوارض ناشی از آن، هر ساله خسارت بسیار زیادی را به تاسیسات اقتصادی و منابع زیستی آن وارد میکند که طبق مطالعات در استان یک میلیون و ۳۷۱ هزار و ۶۷۵ هکتار از اراضی استان تحت تاثیر فرسایش بادی قرار دارد.
۵۳۵ هزار و ۱۷۳ هکتار از اراضی استان سمنان در ۳۳ منطقه به عنوان کانونهای بحرانی فرسایش بادی شناخته شده است و بیابانزایی سالانه ۳۳۰ میلیارد ریال خسارت به تاسیسات صنعتی و مسکونی، جادههای مواصلاتی، اراضی کشاورزی وارد میکند.