به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا آخرین گروه از ۳۰ هزار زائر ایرانی روز گذشته با دست پر از عربستان به کشور برگشتند. بسیاری از این حاجی‌ها یکی دو چمدان با خود حمل می‌کردند که هنگام رفتن به خانه خدا هم همین چمدان‌ها را از کشور برده بودند. البته داخل این چمدان‌ها معمولا وسایل مورد نیاز زائر، همچون لباس احرام و چیزهایی بود که مدیر کاروان و سازمان حج و زیارت سفارش کرده بودند.

چندسالی است که زائران بر اساس تجربه دیگر زائران و متولیان کاروان‌ها و البته با توجه به تورم و ارزش پول ملی، ترجیح می‌دهند تا به جای گشت و گذار در بازارهای مکه و مدینه، سوغاتی‌های خود را قبل از سفر در داخل کشور تهیه کنند و با خیالی آسوده در مکه و مدینه به زیارت و عبادت بپردازند. رهبر شهید انقلاب به زائران توصیه می‌کردند تا به جای بازارگردی از فرصت عبادت و مناجات بیشترین بهره را ببرند. ایشان یک بار فرمودند «بازار، همه جای دنیا هست؛ در این تهران هم بازار هست؛ اجناس جورواجور، مُجاز و غیر مُجاز، در همه جا هست؛ در این تهران هم هست، در شهرهای دیگر هم هست. آنچه در تهران نیست، کعبه است؛ آنچه در تهران و در محیط زندگی شما نیست، مسجدالحرام است، مسجدالنّبی است؛ این است که [فقط] آنجا است؛ باید از آن استفاده کنید؛ وَالّا بازار و اشیاء گوناگون همه جا هست. وقت عزیز را صرف این چیزها نکنید».

برخی از مدیرکاروان‌های حج بارها و بارها به عنوان خادمان زائران خانه خدا به این سفر معنوی رفته‌اند و حالا کوله‌باری از تجربه دارند؛ چه در زمینه‌های مدیریتی و اجرایی و چه در مسائل معنوی و عبادی. بعضی از این مدیران که شاید بیش از ۵۰ سفر داشته‌اند، درباره بهترین سوغاتی حج به نکاتی زیبا و جالب اشاره کردند. یکی بهترین سوغات را دعا دانست؛ یکی دیگر از دوستی و رفاقت با زائران و یکی هم از انرژی مثبت مسجد الحرام به عنوان بهترین سوغات یاد کرد.

دعا برای دیگران

مجتبی بسطامی مدیرکاروان باسابقه حج و زیارت گفت: بهترین سوغاتی، دعا برای همه است. از پدر و مادر گرفته تا تمام کسانی که دستشان از دنیا کوتاه است و تمام کسانی که حق بر گردن ما دارند.

محمود ایرانپور یکی دیگر از مدیرکاروان‌های باسابقه حج گفت: بهترین سوغات به لطف خدا و ائمه معصومین(ع) و برکت پیامبر خدا(ص) این است که در حق همه اقوام و دوستان دعا می‌کنند؛ زائرانی که به مدینه مشرف می‌شوند و آن هنگام که مداحان و ذاکران اهل بیت(ع) ذکر مصیبت می‌خوانند، یادی از امام حسین(ع) می‌کنند و از طرف دیگر کسانی که در کربلا و نجف دعاگویند، به یاد ائمه بقیع گریه می‌کنند.

زیارت خالصانه پیامبر و ائمه بقیع

سیداحمد خباز حسینی یکی از مدیرکاروان‌هایی بود که توفیق داشت مجاوران امام رضا(ع) را به سفر حج ببرد. وی درباره دستاوردهای معنوی سفر بیت الله الحرام گفت: بهترین سوغات حج آن است که وقتی زائر به مدینه منوره مشرف می شود، بتواند در آن ایام، هر صبح و بعدازظهر که درهای بقیع باز می شود، بتواند زائر خالص ائمه مظلوم بقیع و حضرت زهرا(س) باشد و همچنین توفیق داشته باشد در مدتی که در مدینه حضور دارد، به زیارت حضرت حمزه عموی رسول خدا(ص) برود. چون پیامبر اکرم(ص) فرمود اگر کسی به مدینه بیاید و عموی مرا زیارت نکند، بر من جفا کرده است موفق به زیارت حضرت حمزه و سایر شهدای احد باشد.

عشق به ولایت

سیدباقر غفوریان از مدیرکاروان‌هایی بود که هم خوش‌تیپ و دست‌به‌خیر بوده و هم مدتی به عنوان گوینده تلویزیون فعالیت داشته؛ البته قبل از پیروزی انقلاب و دوستانش شرط گذاشته بودند که اگر غفوریان به سفر حج واجب برود، موهایش را نخواهد زد ولی او موهای سرش را با تیغ می‌زند و به عشق خدا اشک می ریزد. او به ایرنا گفت: بهترین سوغات حج برای هر زائری، عشق به ولایت است و اگر به ولایت عشق داشته باشید، در حج هم عاشق زائران می‌شوید.

حفظ نورانیت عرفات

محمدرضا غلامرضازاده که سال های سال دعای کمیل را در کنار جنت البقیع قرائت می کرده و خاطرات بسیاری از آن روزها دارد، از نورانیت حج به عنوان بهترین سوغات این سفر معنوی یاد کرد و گفت: اوج حج در عرفات است و نورانیتی به انسان می‌دهد که اگر انسان بتواند آن نورانیت را حفظ کند، با اهل بیت(ع) سنخیت پیدا می‌کند.

این مداح اهل بیت(ع) افزود: به همین واسطه، بهترین سوغات است، چون سوغات مادی همچون پارچه و مانند آن در کشور خودمان هم هست اما ما صحرای عرفات، طواف بیت‌الله‌الحرام یا گنبد خضرای پیامبر(ص) و جنت‌البقیع و مزار مخفی حضرت فاطمه(ص) را نداریم.

دوستی و ارتباط با زائران

محمدعلی متبحری از آن مدیرکاروان‌هایی است که می‌گوید بهترین سوغات سفر حج عبارت است از دوستی و رفاقت و ارتباطی که میان زائران ایجاد می‌شود. این مدیر پیشکسوت حج و زیارت به روابط زائران ایرانی با هم و حتی زائران دیگر کشورها اشاره کرد و گفت: همه این دوستی‌ها و ارتباطات در راستای منویات و برنامه‌های حج است. این معنویت حج می‌تواند سینه به سینه میان زائران و خانواده‌های آنان منتقل شود و این دوستی‌ها مرزها را نیز درنوردیده و زائران دیگر کشورها نیز ارتباط خوبی با زائران ایرانی برقرار می‌کنند.

انرژی فوق‌العاده مسجدالحرام

توفیق تیزمغز یکی از همان مدیرکاروان‌هایی است که ارتباط خود را همچنان با زائران خود حفظ کرده است و در طول این ۴۰ سال که شاید بیش از ۲۰ هزار زائر داشته، این توفیق را دارد که هنوز با بسیاری از زائرانش در ارتباط باشد. مثلا پیام می‌دهد تا جمعه اول هر ماه دور هم جمع شوند که معمولا ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر در این مناسبت‌ها حضور پیدا می‌کنند.

وقتی صحبت از سوغاتی این سفر معنوی به میان آمد، توفیق با بغض نامی از مسجدالحرام آورد و گفت: مسجدالحرام تنها جایی است که انرژی مثبت فوق‌العاده‌ای دارد و اگر کسی بتواند این انرژی را در خود نگه دارد و با خود بیاورد، در زندگی‌اش حتما موثر است.

بهترین توشه برای آخرت

علی اصغر بادین‌فکر هم که از مدیرکاروان‌های پیشکسوت است، خاطره‌ای از مرحوم شیخ رضا سراج نقل کرد و گفت: سراج در قدیم به عنوان یکی از بهترین روحانیون تهران و وعاظ درجه یک بود و در کاروان هم روحانی بود. او برای زائران می‌گفت «شما که چمدان‌های خود را در بازارها پر کرده‌اید، آیا چمدان خود را برای سفر آخرت هم پر کرده‌اید یا نه؟»

این مداح اهل بیت(ع) سپس گفت: خوشا به حال آن زائری که بار خود را ببندد و از خدا به عنوان یک امانتدار بخواهد تا حجش را قبول کند و مناسکش را به عنوان امانت تا قبر و قیامت نگه دارد. زائر زرنگ کسی است که در کشور خودمان در بازار سوغاتی خریداری کرده و در مکه و مدینه از وقت خود استفاده کند. به عنوان نمونه یک ختم قرآن در مدینه و مکه داشته باشد یا در مسجدالحرام و مسجدالنبی نماز بخواند که ثواب این نمازها قابل مقایسه نیست و این، بهترین توشه برای آخرت است.

توشه معنویت و اخلاق

برخی معتقدند نباید از هیچ سفری دست خالی برگشت و استناد این افراد، روایتی از پیامبر(ص) است که اینگونه نقل شده «هر گاه سفر رفتید، در بازگشت برای خانواده‌تان سوغاتی بیاورید؛ حتی اگر قطعه سنگی باشد.» سفر حج نیز شاید تنها سفری باشد که زائران خانه خدا فقط یک بار در طول عمر خود توفیق آن را پیدا می‌کنند لذا باید سنگ تمام بگذارند و سوغاتی هم تهیه کنند ولی برخی از سنخیت سوغاتی این سفر با ماهیت معنوی آن سخن می گویند.

حجت الاسلام جلال نوری کاخکی به ایرنا گفت: نباید بین سوغات حج با ماهیت معنوی عمل حج تعارضی ایجاد شود و لذا بر همین مبنا فلسفه مناسک حج ایجاب می‌کند که زائر خانه خدا از زمان ثبت نام تا هنگام بازگشت و پس از بازگشت تا مدت‌های طولانی حالاتی داشته باشد که خود را پیوسته در حال طواف، سعی صفا و مروه، نماز و دعا در مقابل خانه خدا و صحرای عرفات و منا ببیند.

وی افزود: بهترین حالت حاجی خانه خدا این است که در هنگام روبرو شدن با گناه، فضای رمی جمرات را در مقابل خود مشاهده کند. چرا که بزرگترین خواسته زائر خانه خدا کسب و حفظ حالات روحانی و معنوی است که در هنگام حضور در خانه خدا، عرفات، مشعر و منا داشته است. لذا در سفری که انسان باید خود را از هرگونه حق الله و حق الناس پاک کند، قطعا در خرید سوغات توجهی به امور مادی، تجملات و اسراف نخواهد داشت؛ به ویژه از آن جهت که در برخی موارد خرید سوغاتی مغایر با ماهیت خودسازی و حالات معنوی حج می‌باشد. لذا مهمترین سوغات در هنگام بازگشت از سفر حج، توشه معنویت و اخلاق است تا هر کسی که حاجی را مشاهده می‌کند، یاد خانه خدا در ذهن او تداعی شود