به گزارش خبرگزاری تسنیم، اندیشکده بروگل در یک گزارش تحلیلی که امروز (سهشنبه) منتشر شد، هشدار داد که اروپا باید برای خطر کمبود فرآوردههای نفتی در ماههای آینده آماده شود؛ موضوعی که پس از بسته شدن تنگه هرمز و کاهش عرضه جهانی نفت مطرح شده است.
نویسندگان این گزارش تأکید میکنند که اتحادیه اروپا باید یارانههای سوخت بدون هدفگذاری را متوقف کند، اقدامات هماهنگ برای کاهش تقاضا را آماده سازد و دادههای عمومی درباره ذخایر انرژی، واردات و مصرف را بهسرعت بهبود دهد.
بر اساس این تحلیل، اروپا باید نه تنها برای افزایش قیمت انرژی بلکه برای احتمال کمبود واقعی فرآوردههای نفتی در ماههای آینده آماده باشد. نویسندگان میگویند بسته شدن تنگه هرمز بزرگترین شوک عرضه انرژی در تاریخ جهان بوده و وابستگی اتحادیه اروپا به واردات نفت به یک آسیبپذیری بلندمدت تبدیل شده است.
این گزارش زمان آغاز بحران را 28 فوریه 2026 و همزمان با بسته شدن تنگه هرمز پس از حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نظر گرفته و تاکید میکند که این اختلال هم گاز طبیعی مایع و هم نفت خام را تحت تأثیر قرار داده و مجموع کمبود عرضه از یک میلیارد بشکه فراتر رفته است.
بروگل با استناد به برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی میگوید عرضه نفت از تنگه هرمز 14٫4 میلیون بشکه در روز کمتر از سطح پیش از جنگ است، در حالی که کل کمبود عرضه جهانی به 12٫8 میلیون بشکه در روز میرسد.
نویسندگان این گزارش هشدار میدهند این کمبود ممکن است در تابستان افزایش یابد؛ یعنی زمانی که تقاضای سوخت به دلیل سفر و حملونقل بیشتر میشود.
به گفته این تحلیل، حتی اگر تنگه هرمز بهسرعت بازگشایی شود، بازار جهانی ممکن است تا سال 2027 همچنان با کمبود عرضه روبهرو باشد چرا که ازسرگیری تولید، بازگشایی میادین نفتی، جابهجایی نیروها و انتقال صدها نفتکش زمانبر خواهد بود و شرکتها نیز برای بازگشت به شرایط عادی به اعتماد دوباره به ثبات منطقه نیاز دارند.
برای اتحادیه اروپا، این بحران به دلیل وابستگی تقریباً کامل به واردات نفت تشدید میشود. بروگل میگوید 97 درصد مصرف نفت خام اتحادیه اروپا وارداتی است و نفت در سال 2024 حدود 38 درصد از ترکیب انرژی این بلوک را تشکیل داده که عمدتاً در بخش حملونقل جادهای، هوانوردی و خوراک صنایع پتروشیمی بوده است.
بر اساس این گزارش، ساختار واردات این اتحادیه نیز در دهههای اخیر تغییر کرده است. واردات نفت خام همچنان غالب است، اما سهم فرآوردههای پالایششده بهویژه در گازوئیل و سوخت جت افزایش یافته است. واردات سوخت جت و گازوئیل نسبت به سال 1990 به ترتیب پنج برابر و 25 برابر افزایش یافته است.
این تغییر از نظر ریسک کوتاهمدت اهمیت دارد. اتحادیه اروپا صادرکننده خالص بنزین است، اما حدود 17 درصد از عرضه گازوئیل و 38 درصد از سوخت جت را وارد میکند. واردات گازوئیل عمدتاً از عربستان سعودی، آمریکا و هند انجام میشود، در حالی که سوخت جت بیشتر از کویت، هند و امارات تأمین میشود.
قیمتها پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز بهطور شدید افزایش یافتهاند. در مقایسه با ابتدای سال، قیمت نفت برنت در مقطعی بیش از 90 درصد، گازوئیل بیش از 75 درصد و سوخت جت بیش از 170 درصد افزایش یافته است.
با این حال، نویسندگان این گزارش اشاره میکنند که قیمت نفت خام همچنان پایینتر از اوج تاریخی سال 2008 است و اخیراً همراه با قیمت فرآوردهها کاهش یافته است. به نظر آنها این موضوع نشان میدهد بازارها هنوز انتظار کمبود پایدار عرضه را ندارند، اما هشدار میدهند این وضعیت میتواند با کاهش ذخایر تغییر کند.
دادههای حملونقل دریایی نیز نشانههایی از فشار بر بازار فرآوردههای نفتی نشان میدهد. بروگل میگوید واردات نفت از طریق نفتکشها در ابتدای 2026 نزدیک به میانگین پنجساله بوده، اما ورود فرآوردههای نفتی به اتحادیه اروپا از اواسط مارس بهطور پیوسته کاهش یافته و در آوریل تا 50 درصد کمتر از میانگین پنجساله شده است.
بروگل همچنین از سیاستهای مالی دولتهای اروپایی انتقاد کرد. نویسندگان این گزارش میگویند دولتها بیش از 11 میلیارد یورو برای کاهش اثر افزایش قیمت نفت اختصاص دادهاند، اما 72 درصد این اقدامات بدون هدفگذاری مشخص بوده و شامل کاهش عمومی مالیات یا مالیات بر ارزش افزوده است.
از نظر نویسندگان، این سیاستها میتواند سیگنال قیمتی را مخدوش کرده و مصرف انرژی را در شرایط کمبود پایدار نگه دارد. آنها پیشنهاد میکنند منابع محدود عمومی باید برای حمایت از خانوارهای آسیبپذیر و تشویق فناوریهای پاک استفاده شود، نه کاهش عمومی قیمت سوخت.
انتهای پیام/