به گزارش ایرنا، سالهاست که نام مازندران با بحران پسماند گره خورده و انباشت زباله در جنگلها، حاشیه رودخانهها و مراکز دفن، به عنوان مهمترین چالش زیستمحیطی این استان شناخته میشود. اما در پس این بحران آشکار، معضلی دیگر آرام و بیصدا در جریان بوده؛ بحرانی که نه در تودههای زباله، بلکه در زیر پوست شهرها، روستاها و در رگهای حیاتی طبیعت مازندران یعنی رودخانهها، تالابها و آبهای زیرزمینی جریان دارد.
فاضلابهای خانگی، روستایی، صنعتی و خدماتی سالهاست به دلیل ضعف زیرساختهای جمعآوری و تصفیه، بخشی از منابع آبی این استان را تحت تأثیر قرار دادهاند؛ چالشی که اکنون آمارهای رسمی نیز ابعاد نگرانکننده آن را آشکار میکند. بر اساس گزارش ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران، پوشش خدمات مدیریت فاضلاب در مناطق شهری استان تنها ۲۲.۹۵ درصد و در مناطق روستایی فقط ۰.۱۴ درصد است؛ آماری که نشان میدهد بخش قابل توجهی از فاضلاب تولیدی استان هنوز از چرخه اصولی جمعآوری و تصفیه فاصله دارد.
شاید به همین دلیل است که در اتفاقی قابل توجه، پس از سالها تمرکز افکار عمومی و مدیران بر بحران پسماند، اکنون موضوع فاضلاب به عنوان یکی از اولویتهای اصلی دولت چهاردهم در مازندران مطرح شده است؛ رویکردی که از نگاه کارشناسان میتواند آغاز مرحله دوم نجات محیط زیست این استان باشد.
در همین راستا استاندار مازندران از آغاز برنامهای گسترده برای ساماندهی فاضلاب استان خبر داده و گفته است: پس از تعیین تکلیف پروژههای پسماند در مازندران، دولت گام دوم نجات محیطزیست استان را با تمرکز بر ساماندهی شبکه فاضلاب آغاز کرده و در این مسیر هشت همت اعتبار اختصاص یافته است.
مهدی یونسی رستمی با تأکید بر اهمیت جلوگیری از آلودگی منابع طبیعی و آبهای سطحی افزوده است که اجرای طرحهای فاضلاب در شهرها و مناطق مختلف استان با جدیت دنبال میشود و این اقدام نقش مؤثری در ارتقای سلامت عمومی و بهبود شرایط زیستمحیطی مازندران خواهد داشت.
آمارها چه میگویند؟
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان میشود که آمارهای منتشر شده از سوی ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران مورد بررسی قرار گیرد. در حالی که مازندران با فشار روزافزون آلودگی منابع آب دستوپنجه نرم میکند، آمارهای تازه از وضعیت فاضلاب در استان نشان میدهد فاصلهای جدی میان شهر و روستا در دسترسی به زیرساختهای تصفیه وجود دارد؛ فاصلهای که به گفته مدیرکل محیط زیست استان، مستقیماً کیفیت آب، تالابها و آینده اکوسیستمهای آبی را تحت تأثیر قرار داده است که به نظر باید مورد توجه قرار گیرد.
در همین ارتباط مدیرکل حفاظت محیطزیست مازندران تشریح آخرین وضعیت از مهمترین اقدامات، برنامهها و دستاوردهای یک سال در حوزه مدیریت محیطزیستی فاضلاب، توسعه زیرساختهای تصفیه و کنترل آلودگی منابع آب استان؛ مدیریت اصولی فاضلاب را یکی از مهمترین الزامات حفاظت از منابع آب، تالابها، رودخانهها و محیط زیست استان برشمرد و توضیح داد: سال گذشته مجموعهای از اقدامات نظارتی، زیرساختی و مدیریتی در حوزه فاضلاب شهری، روستایی، صنعتی، تولیدی و خدماتی با هدف کاهش بار آلودگی و ارتقای کیفیت محیط زیست استان در دستور کار قرار گرفت.
محمدرضا کنعانی افزود: در حوزه مدیریت محیطزیستی فاضلاب سکونتگاههای انسانی، پوشش خدمات مدیریت فاضلاب در مناطق شهری به ۲۲.۹۵ درصد و در مناطق روستایی به ۰.۱۴ درصد رسیده است. این آمار نشان میدهد که توسعه زیرساختهای جمعآوری و تصفیه فاضلاب به ویژه در مناطق روستایی همچنان یکی از مهمترین نیازهای محیط زیستی استان محسوب میشود و نیازمند تسریع در اجرای طرحهای مربوطه است.
این مقام مسئول با بیان اینکه در بخش توسعه ظرفیت تصفیه فاضلاب سکونتگاههای انسانی، طرحهای مصوب با پیشرفت فیزیکی ۲۳.۸۴ درصدی همراه بودهاند، یادآور شد:اجرای این طرحها نقش مهمی در کاهش ورود فاضلاب خام به منابع آب سطحی و زیرزمینی و ارتقای شاخصهای بهداشت و سلامت محیط خواهد داشت.
وی ادامه داد:مدیریت اصولی پساب سکونتگاههای شهری نیز در سال گذشته به عنوان یکی از برنامههای مهم استان پیگیری شد، اما اهداف پیشبینیشده در این حوزه هنوز به طور کامل محقق نشده است. ساماندهی پساب شهری و افزایش بهرهبرداری از پساب تصفیهشده از الزامات اساسی مدیریت پایدار منابع آب به شمار میرود.
کنعانی با اشاره به مدیریت محیطزیستی زهآبهای کشاورزی گفت: مدیریت زهآب اراضی کشاورزی نیز در برنامههای سال ۱۴۰۴ قرار داشت، اما تاکنون به مرحله تحقق نرسیده است. با توجه به نقش زهآبهای کشاورزی در انتقال آلایندهها و مواد مغذی به منابع آب، ساماندهی این بخش از اهمیت ویژهای در حفاظت از اکوسیستمهای آبی استان برخوردار است.
این مقام مسئول افزود:در حوزه مدیریت محیطزیستی فاضلاب واحدهای تولیدی و خدماتی، ۷۵ درصد واحدهای تولیدی و ۴۵.۸ درصد واحدهای خدماتی تحت پوشش الزامات مدیریت فاضلاب قرار گرفتهاند. با این حال، در بخشی از واحدهای خدماتی و صنفی هنوز اهداف مورد نظر محقق نشده و اقدامات تکمیلی برای ارتقای عملکرد این بخش ضروری است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران اظهار داشت: «در زمینه توسعه ظرفیت تصفیه فاضلاب واحدهای تولیدی و خدماتی نیز ۱۱ درصد از طرحهای مصوب واحدهای تولیدی به مرحله اجرا رسیدهاند، در حالی که بخش قابل توجهی از طرحهای مصوب هنوز وارد فاز اجرایی نشدهاند. همچنین در واحدهای خدماتی میزان تحقق برنامهها به ۳.۶ درصد رسیده که نشاندهنده ضرورت تسریع در اجرای پروژههای زیرساختی این بخش است.
مدیریت موفقیتآمیز فاضلاب شهرکهای صنعتی
وی ادامه داد: مدیریت محیطزیستی فاضلاب شهرکهای صنعتی از موفقترین بخشهای این حوزه در سال گذشته بوده و در حال حاضر ۱۰۰ درصد اهداف تعیینشده در ۱۵ شهرک صنعتی مشمول محقق شده است. این دستاورد نقش مهمی در کاهش بار آلایندگی صنایع و حفاظت از منابع آب و خاک استان ایفا کرده است.
کنعانی با اشاره به توسعه زیرساختهای تصفیه فاضلاب در شهرکهای صنعتی گفت:برنامه توسعه ظرفیت تصفیه فاضلاب شهرکهای صنعتی نیز در سال ۱۴۰۴ با جدیت دنبال شد و پروژههای مربوط به شهرکهای صنعتی بابل و نکا در حال اجرا قرار دارند. تکمیل این پروژهها میتواند ظرفیت تصفیه فاضلاب صنعتی استان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و زمینه مدیریت مؤثرتر پسابهای صنعتی را فراهم کند.
کنعانی خاطرنشان کرد: مدیریت اصولی فاضلاب یکی از ارکان اصلی حفاظت از محیط زیست و سلامت عمومی است. توسعه زیرساختهای تصفیه، ارتقای پوشش خدمات فاضلاب و کنترل منابع آلاینده از مهمترین اولویتهای ادارهکل حفاظت محیط زیست مازندران است که با همکاری دستگاههای مسئول و بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی و فنی با جدیت دنبال خواهد شد.
به گزارش ایرنا، با وجود چالشهای موجود در حوزه جمعآوری و تصفیه فاضلاب، نشانههای امیدوارکنندهای از عزم برای رفع این مشکلات در مازندران دیده میشود. اختصاص هشت همت اعتبار برای ساماندهی شبکه فاضلاب استان، اجرای پروژههای جدید و تحقق کامل اهداف تعیینشده در شهرکهای صنعتی نشان میدهد که هم اراده مدیریتی و هم بستر تأمین مالی برای حرکت در این مسیر شکل گرفته است. تداوم این رویکرد و تبدیل اعتبارات پیشبینیشده به پروژههای اجرایی میتواند روند توسعه زیرساختهای فاضلاب را شتاب ببخشد و زمینه حفاظت مؤثرتر از منابع آب، رودخانهها و تالابهای مازندران را فراهم کند؛ هدفی که تحقق آن، علاوه بر منافع زیستمحیطی، به ارتقای کیفیت زندگی و سلامت عمومی در استان نیز منجر خواهد شد.