«حسینیه معلی» این بار از چند قدمی مضجع شریف امام رضا(ع) روایت میشود؛ روایتی که میخواهد عطر گنبد طلا را با نوای روضههای کربلا در هم بیامیزد و دلهای امام رضایی و امام حسینی را در یک قاب کنار هم بنشاند.
حسینیه معلی به حرم آمد
هنوز محرم از راه نرسیده بود؛ اما بوی محرم در دارالقرآن حرم مطهر رضوی پیچیده بود. خادمان با پرچمهای متبرک در دو سوی مسیر ایستاده و راهی میان جمع گشوده بودند؛ راهی که از چند قدمی ضریح امام مهربانیها آغاز میشد و به مجلسی میرسید که قرار بود شبهای محرم امسال را برای میلیونها ایرانی روایت کند. صدای روضه آرام آرام بالا میگرفت. ذاکران اهلبیت(ع) یکی پس از دیگری وارد میشدند؛ شالهای عزا بر دوششان مینشست و مجلس، پیش از آنکه محرم آغاز شود، رنگ و بوی سوگواری به خود میگرفت. انگار همه چیز مهیا شده بود تا امسال «حسینیه معلی» از خانه امام رضا(ع) آغاز شود، جایی که سالها مأمن دلهای بیقرار بوده است.
فصل جدید برنامه پرمخاطب «حسینیه معلی» که از دوشنبه ۲۵ خرداد، روی آنتن شبکه۳ سیما رفته، برای نخستین بار در جوار بارگاه منور رضوی و در فضای دارالقرآن حرم مطهر ضبط و تولید شده است؛ اتفاقی که به باور عوامل برنامه، تغییر حال و هوا، جنس روایت و حتی روح حاکم بر برنامه است.
وقتی استودیو، حسینیه میشود
شاید راز ماندگاری «حسینیه معلی» را باید در همین نگاه جستوجو کرد؛ نگاهی که این برنامه را فراتر از یک تولید رسانهای میبیند. سید بشیر حسینی، کارگردان برنامه معتقد است از همان روز نخست تلاش شده «حسینیه معلی» بیش از آنکه یک پروژه تلویزیونی باشد، شبیه یک مجلس روضه باشد. او از روزهایی یاد میکند که پیش از ساخت دکور فصل نخست، خاک تربت سیدالشهدا(ع) در محل کار ریخته شد، روضه خوانده شد و قربانی کردند تا همه چیز با نام امام حسین(ع) آغاز شود. به گفته او، اعضای گروه حتی سعی میکردند کمتر از واژه «استودیو» استفاده کنند؛ چرا که باور داشتند جایی که به نام سیدالشهدا(ع) برپا میشود، بیش از آنکه یک استودیو باشد، یک حسینیه است. همین نگاه طی پنج سال گذشته در تاروپود برنامه جریان داشته؛ از زیارت عاشورایی که پیش از ضبط هر قسمت خوانده میشود تا حال و هوایی که عوامل برنامه، آن را بخشی جداییناپذیر از کار خود میدانند.
آرزویی که در آن زندگی میکنند
اما اگر «حسینیه معلی» در سالهای گذشته با نام امام حسین(ع) گره خورده بود، امسال یک آرزوی قدیمی، یعنی آرزوی حضور در جوار امام رضا(ع) نیز به آن اضافه شده است. حسینی میگوید سالها میان عوامل برنامه این جمله تکرار میشد که «خدا کند پس از پایان هر فصل، قسمت شود برویم پابوس آقا». آرزویی که امسال شکل دیگری به خود گرفته است. «ما همیشه آرزو میکردیم پس از پایان فصل، راهی مشهد شویم؛ اما حالا وسط همان آرزو داریم زندگی میکنیم. انگار در دل آرزوی خودمان برنامه میسازیم». شاید برای همین است که او بارها از تعبیر «خانه امام رضا(ع)» استفاده میکند؛ خانهای که به گفته او، حضور در آن قابل توصیف نیست و باید آن را تجربه کرد. همانطور که حال و هوای اربعین را نمیتوان تنها با دیدن تصویرها و شنیدن روایتها فهمید.
اذن عزا از امام مهربانیها
یکی از متفاوتترین بخشهای فصل جدید، آیین «اذن عزا» در قسمت آغازین برنامه است. مراسمی که با ورود خادمان حرم مطهر و پرچمهای متبرک آغاز شد. ذاکران اهلبیت(ع)، مجری برنامه و دیگر حاضران در میان نوای مرثیه وارد مجلس شدند و سپس شالهای عزا بر دوش آنان نشست تا آغاز رسمی فصل جدید اعلام شود. در حقیقت «حسینیه معلی» امسال پیش از آنکه وارد شبهای سوگواری شود، از امام رضا(ع) برای برپایی مجلس عزای سیدالشهدا(ع) اذن گرفت. در این فصل، سیدمجید بنیفاطمه، مهدی رسولی، سیدرضا نریمانی، حجتالاسلام سیدحسین آقامیری و امیر برومند در جمع ذاکران حضور دارند و نجمالدین شریعتی نیز همچنان اجرای برنامه را برعهده دارد.
از مشهد تا کربلا؛ پلی میان دو حرم
شاید مهمترین ایدهای که در فصل جدید دنبال میشود، ایجاد پیوندی معنوی میان دو حرم باشد؛ میان حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد و حرم مطهر امام حسین(ع) در کربلا. اگرچه فاصله جغرافیایی میان این دو بارگاه بسیار است، اما عوامل برنامه تلاش کردهاند از دل قاب تلویزیون، نوعی بینالحرمین معنوی برای مخاطبان بسازند؛ فضایی که در آن، عطر زیارت رضوی با اشک روضههای حسینی در هم بیامیزد. در روزهایی که جامعه بیش از همیشه به آرامش، همدلی و امید نیاز دارد، «حسینیه معلی» میکوشد این پیام را به مخاطبان خود برساند که آغوش امام رضا(ع) همچنان برای مردم ایران گشوده است و راه کربلا نیز همچنان از دل همین دلدادگیها میگذرد.
روایتی از شفا؛ نه برای جسم، برای دل
شاید تأثیر این فضا را بتوان در روایت یکی از میهمانان برنامه دید؛ همسر شهیدی که در یکی از قسمتهای ضبطشده حضور داشت. او پس از پایان برنامه برای عوامل تعریف کرده بود که از زمان شهادت همسرش، با وجود مراجعه به مشاور، روانشناس، شرکت در جلسات مختلف و برگزاری روضههای خانگی، نتوانسته با داغ سنگین خود کنار بیاید. اما حضور در حرم مطهر امام رضا(ع) و فضای «حسینیه معلی» تجربه دیگری برایش رقم زده؛ تجربهای که به گفته خودش، او را به گریهای رساند که سالها در انتظارش بود و بخشی از اندوه سنگینش را آرام کرد.
اکنون محرم آغاز شده است. قاب تلویزیون بار دیگر روشن شده و صدای روضه از خانههای مردم به گوش میرسد. این بار اما میان روضههای کربلا، تصویر گنبد طلایی نیز دیده میشود؛ گنبدی که انگار میخواهد در نخستین شبهای محرم، دست دلهای بیقرار را بگیرد و آنها را از صحنهای حرم مطهر رضوی تا خیمههای سوخته دشت نینوا همراهی کند.