يكي از مسائلي كه در آثار امام خميني رحمتالله عليه بايد مورد بررسي قرار گيرد ديدگاه ايشان در مورد واقعه عاشوراست و اين موضوع از چند جهت قابل بررسي است:
۱. هدف امام حسين عليهالسلام از قيام عاشورا: در مورد هدف امام حسين عليهالسلام نظريههاي مختلفي مطرح شده و اين نظريهها بهطور خلاصه در دو قسمت اهداف كلي و اهداف عملياتي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. در مورد هدفهاي كلي از قبيل احياي حق و نابودي باطل، مبارزه با ظلم، بازگشت به سنت نبوي (ص)، اختلاف نظري وجود ندارد و همه صاحبنظران در اين جهت اتفاق نظر دارند. اما مساله مورد اختلاف در مورد اهداف عملياتي يا برنامههاي امام حسين عليهالسلام است و از بين تأليفات و پژوهشهاي عاشورايي مهمترين اهداف عملياتي امام حسين عليه السلام عبارتند از: ۱. امتناع از بيعت با يزيد بن معاويه ۲. حفظ جان۳. تشكيل حكومت اسلامي ۴. استقبال از شهادت ۵. امر به معروف و نهي از منكر و درباره هر كدام از اين موارد صاحبنظران بحث و بررسي مفصلي انجام دادند؛ نگارنده در اين زمينه تحقيق مفصلي انجام داده است كه نظريههاي مختلف و مباني هر كدام مورد بررسي قرار گرفته و در جمعبندي، نظريه مختار ارايه شده است كه اميدوارم در فرصت مقتضي در دسترس علاقهمندان قرار بگيرد. اما در اينجا هدف ما بررسي ديدگاه امام خميني درباره هدف يا اهداف امام حسين عليه السلام از قيام عاشوراست.
الف- اهداف كلي
۱. عدالتخواهي، مبارزه با جور و اقامه حق
يكي از هدفهاي قيام عاشورا از ديدگاه امام خميني عدالتخواهي و مبارزه با جور و ستم ظالمان است. امام راحل در اين مورد ميفرمايند: «سيد الشهدا - سلامالله عليه - وقتي ميبيند كه يك حاكم ظالمي، جائري، در بين مردم دارد حكومت ميكند، تصريح ميكند حضرت كه اگر كسي ببيند كه يك حاكم جائري در بين مردم حكومت ميكند، ظلم دارد به مردم ميكند، بايد مقابلش بايستد و جلوگيري كند هر قدر كه ميتواند؛ با چند نفر، با چندين نفر، كه در مقابل آن لشكر و بساط، هيچ نبود. لكن تكليف اين طور ميدانست كه بايد قيام بكند و خونش را بدهد تا اينكه اين ملت را اصلاح كند..
تا اينكه اين علم يزيد را بخواباند و همين طور هم كرد و تمام شد. خونش را داد و خون پسرهايش را داد و اولادش را داد و ... مگر خون ما رنگينتر از خون سيد الشهداست؟ » (صحيفه امام؛ ج۴، ص ۱۵۱-۱۵۲) و در جاي ديگر ميفرمايد:
«امروز مطلب مهم است. از مهماتي است كه جان بايد پايش داد. همان مهمي است كه سيدالشهداء جانش را داد برايش، همان مهمي است كه پيغمبر اسلام بيست و سه سال زحمت برايش كشيد، همان مهمي است كه حضرت امير - سلامالله عليه - هجده ماه با معاويه جنگ كرد در صورتي كه معاويه دعوي اسلام ميكرد... براي اينكه يك سلطان جائر بود، براي اينكه يك دستگاه جائر بود، بايد به زمينش بزند. آن قدر از اصحاب بزرگوارش را به كشتن داد، آن قدر از آنها را هم كشت؛ براي چه؟ براي اينكه اقامه حق بكند، اقامه عدل بكند. » (صحيفه امام؛ ج۶، ص ۳۳)
۲. قيام براي خدا- امامخميني يكي ديگر از اهداف كلي قيام عاشورا را قيام لله و شكستن اساس سلطنت ميداند و در اين مورد ميفرمايد: «سيدالشهدا (ع)، با چند نفر از اصحاب، چند نفر از ارحامشان، از مخدراتشان قيام كردند. چون قيام لله بود اساس سلطنت آن خبيث را به هم شكستند. در صورت، ايشان كشته شدند، لكن اساس سلطنت را شكستند، اساس سلطنتي كه ميخواست اسلام را به صورت سلطنت طاغوتي درآورد. » (صحيفه نور، ج۷، ص۳۶) در اين بيان هدف كلي قيام امام حسين(ع) از ديدگاه امامخميني قيام براي خدا است كه در بين ارادتمندان حضرت سيدالشهدا (ع) مورد اختلاف نيست.
۳. احياي اسلام - يكي ديگر از اهداف كلي كه ميتواند به نوعي در رديف اهداف عملياتي قيام عاشورا قرار گيرد، احياي اسلام است چراكه بني اميه اسلام را با قدرت طاغوتي خويش به ارزشهاي جاهليت آلوده كرده بودند و حضرت امام حسين (ع) قيام كردند تا اسلام واقعي را زنده كنند. امامخميني در اين مورد ميفرمايد:
«درحالي كه شهادت حضرت سيدالشهداء (عليه السلام) از همه خسارت ها بالاتر بود، ولي چون او ميدانست كه چه ميكند و كجا ميرود و هدفش چيست، فداكاري كرد و شهيد شد. امام حسين (عليه السلام) با خون خود اسلام را زنده كرد، شما به تبعيت از او اسلام را ضمانت كنيد.» (صحيفه نور، ج۷، ص ۵۴) و در جاي ديگر ميفرمايد:
«سيدالشهدا هم كشته شد، نه اينكه رفتند يك ثوابي ببرند. ثواب براي او خيلي مطرح نبود، آنطور رفت كه اين مكتب را نجاتش بدهد. اسلام را پيشرفت بدهد، اسلام را زنده كند. » (برگرفته از كلمات قصار
امام خميني (ره))