به گزارش خبرنگار ایرنا، همزمان با ۱۴ ژوئن، روز جهانی اهدای خون، بار دیگر اهمیت یکی از حیاتی‌ترین حلقه‌های زنجیره درمان مورد توجه قرار گرفته است؛ حلقه‌ای که بدون مشارکت مردم از حرکت باز می‌ایستد.

در اتاق‌های عمل، بخش‌های اورژانس، مراکز درمان سرطان و کلینیک‌های تالاسمی، خون نه یک دارو، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از روند درمان است؛ فرآورده‌ای که هنوز هیچ فناوری و دستاورد علمی نتوانسته جایگزینی برای آن پیدا کند.

هر روز در بیمارستان‌های هرمزگان بیماری روی تخت جراحی قرار می‌گیرد، مادری برای عبور از عوارض زایمان به خون نیاز پیدا می‌کند، مصدومی از دل یک حادثه رانندگی به اورژانس منتقل می‌شود یا کودکی مبتلا به تالاسمی برای دریافت خون به مرکز درمانی مراجعه می‌کند. وجه مشترک همه این افراد یک چیز است؛ انتظار برای وجود ذخایر کافی خون.

ذخایری که باید هر روز دوباره ساخته شوند

برخلاف بسیاری از تجهیزات پزشکی که یک بار خریداری می‌شوند، ذخایر خون باید هر روز از نو تأمین شوند، خون کالایی قابل تولید در کارخانه نیست و تنها از طریق انسان‌های سالم و داوطلب به دست می‌آید.

مدیرکل انتقال خون هرمزگان با اشاره به این ضرورت گفت: برای تأمین نیاز مراکز درمانی استان و حفظ ذخایر خون در سطح ایمن، روزانه حدود ۲۰۰ نفر باید به مراکز انتقال خون مراجعه کنند.

دکتر ایمان زارعی توضیح داد: نیاز به خون یک نیاز دائمی است و مراکز درمانی استان به صورت مستمر از فرآورده‌های خونی استفاده می‌کنند.

به گفته وی، تنها در دو ماه نخست سال جاری هشت هزار و ۵۳۰ نفر برای اهدای خون به مراکز انتقال خون هرمزگان مراجعه کرده‌اند؛ آماری که نشان‌دهنده مشارکت قابل توجه شهروندان در این اقدام انسان‌دوستانه است.

زارعی با اشاره به گرمای هوا در هرمزگان افزود: با افزایش دمای هوا، میزان مراجعه اهداکنندگان تا حدودی کاهش می‌یابد، اما نیاز بیمارستان‌ها و مراکز درمانی همچنان به قوت خود باقی است.

وقتی گرما، ذخایر خون را تهدید می‌کند

فصل تابستان برای مراکز انتقال خون تنها به معنای افزایش دما نیست، در بسیاری از مناطق گرمسیری کشور، از جمله هرمزگان، گرمای هوا معمولاً با کاهش مراجعات برای اهدای خون همراه می‌شود، این مسئله باعث می‌شود حفظ ذخایر خونی در ماه‌های گرم سال به یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولان انتقال خون تبدیل شود، دغدغه‌ای که ارتباط مستقیمی با جان بیماران دارد.

شاید برای بسیاری از مردم، کیسه‌های خون موجود در بیمارستان‌ها تنها بخشی از تجهیزات درمانی باشند، اما برای خانواده‌ای که عزیزش در اتاق عمل قرار دارد، همین کیسه خون می‌تواند مرز میان زندگی و مرگ باشد.

خون اهدایی پس از انجام آزمایش‌های تخصصی و فرآوری، به اجزای مختلفی شامل گلبول قرمز، پلاکت و پلاسما تبدیل می‌شود، به همین دلیل هر واحد خون اهدایی می‌تواند جان سه بیمار را نجات دهد.

بیماران مبتلا به سرطان، تالاسمی، هموفیلی، نارسایی‌های خونی، مصدومان حوادث رانندگی و افرادی که تحت عمل‌های جراحی سنگین قرار می‌گیرند، از مهم‌ترین مصرف‌کنندگان فرآورده‌های خونی هستند.

به ویژه در هرمزگان که سال‌هاست با آمار قابل توجه بیماران تالاسمی مواجه است، تأمین مستمر خون اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. بسیاری از این بیماران ناچارند در فواصل زمانی مشخص خون دریافت کنند و هرگونه کاهش ذخایر خونی می‌تواند روند درمان آنان را با اختلال مواجه سازد.

پشت هر کیسه خون، یک زندگی جریان دارد

با وجود پیشرفت‌های شگفت‌انگیز علم پزشکی، هنوز هیچ ماده مصنوعی نتوانسته عملکرد پیچیده خون را بازسازی کند، خون وظیفه انتقال اکسیژن، مواد غذایی، هورمون‌ها و عوامل ایمنی را بر عهده دارد و به همین دلیل جایگزینی برای آن وجود ندارد، همین ویژگی باعث شده اهدای خون همچنان یکی از ضروری‌ترین اقدامات داوطلبانه در نظام سلامت جهان باشد.

سازمان جهانی بهداشت نیز به همین دلیل ۱۴ ژوئن را به عنوان روز جهانی اهدای خون نامگذاری کرده است؛ روزی برای قدردانی از میلیون‌ها انسانی که بدون چشمداشت مالی، بخشی از وجود خود را برای نجات جان دیگران هدیه می‌کنند.

نامگذاری روز جهانی اهدای خون با سالروز تولد کارل لندشتاینر، دانشمند اتریشی و کاشف گروه‌های خونی، گره خورده است، کشفی که بیش از یک قرن پیش انقلابی در علم پزشکی ایجاد کرد و امکان انتقال ایمن خون را فراهم ساخت.

پیش از کشف گروه‌های خونی، بسیاری از انتقال‌های خون با شکست مواجه می‌شد و جان بیماران را به خطر می‌انداخت، اما امروز این فرآیند به یکی از ایمن‌ترین اقدامات درمانی تبدیل شده است.

اهدای خون؛ اقدامی ایمن و مسئولانه

یکی از باورهای نادرست درباره اهدای خون، نگرانی از آسیب به سلامت اهداکننده است، متخصصان تأکید می‌کنند که فرآیند اهدای خون تحت نظارت کامل پزشکی انجام می‌شود و تمامی تجهیزات مورد استفاده استریل و یکبار مصرف هستند.

پیش از اهدای خون نیز وضعیت جسمی فرد از نظر فشار خون، نبض، سطح هموگلوبین و شرایط عمومی سلامت بررسی می‌شود تا اطمینان حاصل شود که اهدای خون هیچ آسیبی برای او به همراه نخواهد داشت.

در واقع بسیاری از افراد در همین معاینات اولیه از برخی مشکلات جسمی خود آگاه می‌شوند؛ موضوعی که اهدای خون را به فرصتی برای پایش سلامت نیز تبدیل کرده است. اهدای خون تنها یک اقدام خیرخواهانه نیست، بلکه بخشی از مسئولیت اجتماعی شهروندان در قبال جامعه محسوب می‌شود.

همه افراد ممکن است روزی خود یا یکی از اعضای خانواده‌شان به خون نیاز پیدا کنند. تصادف، جراحی، بیماری یا حادثه هیچ‌گاه از قبل خبر نمی‌دهد، به همین دلیل وجود ذخایر کافی خون، نوعی پشتوانه امنیت سلامت برای همه شهروندان به شمار می‌رود.

امروز در هرمزگان نیز حفظ این پشتوانه بیش از هر زمان دیگری به مشارکت مردم وابسته است؛ مشارکتی که می‌تواند تنها در چند دقیقه شکل بگیرد اما آثار آن تا سال‌ها در زندگی بیماران باقی بماند.

اهدای خون شاید یکی از معدود کارهایی باشد که هزینه‌ای برای انجام آن پرداخت نمی‌شود اما ارزش آن با جان انسان‌ها سنجیده می‌شود. تنها چند دقیقه حضور در یک مرکز انتقال خون کافی است تا امید به زندگی در رگ‌های بیماری دیگر جریان پیدا کند.

در روز جهانی اهدای خون، پیام نظام سلامت روشن است؛ بیماران همچنان منتظرند، نیاز به خون متوقف نشده و ذخایر ایمن تنها با مشارکت مستمر مردم حفظ می‌شود.

شاید هیچ‌کدام از اهداکنندگان هرگز دریافت‌کننده خون خود را نبینند، اما در جایی از همین سرزمین، بیماری دوباره به زندگی بازمی‌گردد، مادری فرزندش را در آغوش می‌گیرد و کودکی فرصت ادامه درمان پیدا می‌کند؛ همه به لطف قطره‌هایی از خون که از یک تصمیم ساده اما بزرگ سرچشمه گرفته است.