به گزارش «راهبرد معاصر»؛ ساعات اخیر بسیار درباره نزدیک بودن دستیابی به تفاهمنامه میان ایران و آمریکا گفته، شنیده و حتی گمانه زنی های مختلفی درباره بندهای چنین تفاهمنامه ای مطرح شده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گفت، جی دی ونس معاونش را برای امضای تفاهم نامه با ایران عازم اروپا خواهد کرد. با وجود این، ایران تأکید می کند تا شرایط مهیا نباشد و منافع ملی کشورمان درنظر گرفته نشود، دستیابی به تفاهم میسر نخواهد بود. با این همه، کلیت فضا دست کم در شرایط فعلی به سمت دستیابی به تفاهمنامه گرایش دارد. در این میان، باید نکته ای را مد نظر داشته باشیم و آن هم اینکه دستیابی به چنین تفاهمنامه ای، مشکلات ترامپ را کاهش نمی دهد، بلکه در آینده ای نه چندان دور چالش های به مراتب گسترده تری برای وی و متحدانش به همراه خواهد داشت.
در این رابطه توجه به چهار نکته مهم به نظر می آید:
از منظر سنتی، انتظار می رود حزب رئیس جمهور آمریکا کارزار انتخابات میاندوره ای را واگذار کند
نخست، اینکه رئیس جمهور آمریکا مدعی بود می خواهد دو یا سه روزه نظام سیاسی کشورمان را ساقط کند. با وجود این، در عمل نه تنها چنین نشد؛ بلکه ایران با مقاومت جانانه خود توانست آمریکا و اشغاگران صهیونیست را وادار به عقب نشینی کند. ورای این ها، قدرت موشکی، هسته ای و نفوذ منطقه ای ایران نیز نه تنها از بین نرفته، بلکه همچنان برقرار است و انتظار می رود در آینده بیش از پیش تقویت شود. مجموع این موارد واقعیتی را فریاد می زنند و آن هم اینکه وقتی ترامپ در محقق کردن دستورکارهایش موفق نبوده، در کلیت معادله جنگ علیه ایران نیز شکست خورده است. همین موضوع سیلی از انتقادات را روانه ترامپ و متحدانش خواهد کرد و شرایط نامناسبی را برایشان در ماه های آتی رقم خواهد زد.
دوم، اینکه انتخابات میاندوره ای کنگره آمریکا نزدیک است و از منظر سنتی، انتظار می رود حزب رئیس جمهور آمریکا کارزار انتخابات میاندوره ای را واگذار کند. حال در وضعیتی که دموکرات ها بتوانند موقعیت خود را به واسطه پیروزی در انتخابات میاندوره ای و به دست گرفتن کنترل مجالس سنا یا نمایندگان تقویت کنند، کاملاً محتمل است سناریوهای وخیمی برای ترامپ نظیر استیضاح به دلیل عملکرد خفت بار در جنگ علیه ایران، رنگ واقعیت به خود بگیرند. موضوعی که همین حالا بسیاری از تحلیلگران در آمریکا به آن می پردازند و تأکید می کنند ترامپ باید به نحوی جدی پاسخگوی تبعات مهلک جنگ افروزی علیه ایران در ابعاد مختلف باشد.
سوم، اینکه ترامپ با جنگ علیه ایران، زمینه را برای هدف قرار گرفتن پایگاه های آمریکا در غرب آسیا از سوی کشورمان فراهم کرد. ماه های گذشته، این پایگاه ها آماج موشک و پهپادهای ایرانی بوده اند و به اعتراف منابع غربی و تصاویر ماهواره ای، بسیاری از تجهیزاتشان آسیب های جدی دیدند و در بسیاری از موارد به کلی منهدم شده است. حتی برخی ناظران می گویند، ایران بیش از هفت دهه سرمایه گذاری امنیتی آمریکا در غرب آسیا را نابود کرده است.
اگر از این زاویه نیز به ماجرا نگاه کنیم، حوزه سیاست داخلی آمریکا و منتقدان ترامپ، وی را به دلیل عملکردش رها نخواهند کرد و شخص ترامپ باید بهایی سنگین را بپردازد. در عین حال، این موضوع سبب شده است اعتبار ادعایی بین المللی آمریکا به عنوان ضامن امنیتی برای دیگر کشورها نیز به شدت مخدوش شود. کما اینکه همین حالا بسیاری می گویند هیچ بعید نیست کشورهای عربی منطقه پس از تحولات جاری، بیش از پیش به سمت شرق مایل شوند و از آمریکا فاصله بگیرند. این موضوع با توجه به تثبیت تسلط ایران بر تنگه هرمز ابعاد جدی تری به خود می گیرد.
چهارم، اینکه ترامپ با جنگ علیه ایران، موقعیت بین المللی کشورش را هم تا حد زیادی با بحران مواجه کرد. پس از جنگ رمضان، طیف رقبای بین المللی آمریکا جسورتر از قبل در برابر آمریکا صف آرایی می کنند. این موضوع وقتی در کنار افزایش چالش های داخلی برای ترامپ درنظر گرفته شود، واقعیتی را نشان می دهد و آن هم اینکه تا حد زیادی دایره مانور و تحرکات رئیس جمهور آمریکا محدود خواهد شد. از این رو، بیراه نیست اگر بگوییم ماه های آتی، ترامپ روزها و شرایط سختی پیش رو خواهد داشت؛ روزهایی که هم در حوزه سیاست داخلی و هم خارجی آمریکا، این کشور شاهد رئیس جمهوری دست و پا بسته خواهد بود.
∎