همشهری آنلاین: نشریه «گاردین ویکلی»، در مقالهای با عنوان «بزرگترین نمایش روی زمین»، جام جهانی ۲۰۲۶ را نه فقط یک رویداد ورزشی، بلکه نمادی از دگرگونی فوتبال در عصر قدرت، تجارت و سیاست توصیف میکند؛ تورنمنتی که به اعتقاد این گزارش، بیش از هر زمان دیگری زیر سایه تجاریسازی افراطی، نفوذ سیاسی و تمرکز قدرت در فیفا قرار گرفته و همزمان پرسشهایی جدی درباره آینده «بازی زیبا» و جایگاه فوتبال بهعنوان ورزش مردم مطرح کرده است. خلاصه ترجمهشده این گزارش را در ادامه میخوانید.
جام جهانی در سایه اینفانتینو و ترامپ
جام جهانی ۲۰۲۶ بهعنوان بزرگترین رویداد ورزشی تاریخ در شرایطی برگزار میشود که فیفا تحت رهبری جیانی اینفانتینو بیش از هر زمان دیگری با قدرت سیاسی و منافع اقتصادی گره خورده است. در حالی که سیاستهای مهاجرتی دولت دونالد ترامپ همچنان بر فضای آمریکا سایه انداخته، این تورنمنت نیز از پیامدهای آن جدا نیست.
فوتبال بهمثابه خشونت اقتصادی
هزینههای سرسامآور سفر، اقامت و بلیت، حضور در جام جهانی را برای بخش بزرگی از هواداران غیرممکن کرده است. بلیتهای ممتاز فینال تا حدود ۳۳ هزار دلار قیمتگذاری شدهاند و مسابقات بیش از آنکه برای هواداران طراحی شده باشند، به محصولی تجاری برای مصرفکنندگان و سرمایهگذاران شباهت دارند.
فیفا و نزدیکی به قدرت
فیفا بهجای فاصله گرفتن از قدرتهای سیاسی، بیش از پیش به آنها نزدیک شده است. رابطه اینفانتینو با رهبران اقتدارگرا و همراهی او با چهرههای سیاسی بحثبرانگیز، انتقادهای گستردهای را برانگیخته است. درآمدهای کلان جام جهانی نیز موقعیت او را پیش از انتخابات ریاست فیفا در سال آینده تقویت میکند.
از بلاتر تا اینفانتینو
اینفانتینو پس از سقوط سپ بلاتر با شعار اصلاحات به قدرت رسید، اما فیفا در دوران او به سازمانی تبدیل شده که بیش از هر چیز بر گسترش نفوذ، درآمد و قدرت متمرکز است. ساختاری که زمانی به فساد متهم میشد، اکنون در قالبی متفاوت اما با همان عطش قدرت ادامه یافته است.
چرا باید همچنان درباره جام جهانی نوشت؟
نادیده گرفتن جام جهانی تغییری در رفتار فیفا یا دولتها ایجاد نمیکند. حضور رسانههای مستقل برای نقد، پرسشگری و پاسخخواهی ضروری است. اگر این فضا خالی شود، روایت مسابقات کاملاً در اختیار تبلیغات، اینفلوئنسرها و رسانههای وابسته قرار خواهد گرفت.
پایان «فوتبال مردم»
جام جهانی ۲۰۲۶ نشانه پایان بسیاری از ویژگیهای سنتی فوتبال به نظر میرسد؛ پایان ایده فوتبال بهعنوان «بازی مردم»، پایان مقیاسهای متعارف برگزاری مسابقات و پایان دورانی که تحلیل و نقد جایگاه پررنگی در پوشش فوتبال داشت. جای آن را نمایش، رنگ، هیاهو و محتوای تبلیغاتی گرفته است.
آمریکا؛ آینهای برای جهان
این مسابقات تصویری از آمریکای امروز نیز ارائه میدهند؛ کشوری که همچنان مرکز مهم فرهنگ و اقتصاد جهانی است، اما همزمان نشانههای فرسودگی، شکاف و آشفتگی را نیز با خود حمل میکند. بسیاری از بحثهای پیرامون جام جهانی در نهایت به این پرسش بازمیگردند که آمریکا امروز چه جایگاهی در جهان دارد.
بزرگترین رویداد تاریخ ورزش
جام جهانی ۲۰۲۶ طی ۳۹ روز، در ۱۶ شهر و ۱۰۴ مسابقه برگزار میشود و گسترهای حدود ۱۰ هزار کیلومتر را در سه کشور پوشش میدهد. برآوردها نشان میدهد این رویداد حدود ۸۰ میلیارد دلار خروجی اقتصادی جهانی ایجاد خواهد کرد؛ رقمی همتراز تولید ناخالص داخلی برخی کشورها.
فوتبال در خدمت تجارت
جام جهانی اکنون به اوج شکل جهانیشده ورزش حرفهای تبدیل شده است؛ رویدادی که نهفقط مسابقات فوتبال، بلکه صنعت سرگرمی، رسانه، تبلیغات و قدرت سیاسی را در خود جمع کرده است. در این چارچوب، فوتبال بیش از هر زمان دیگری به کالایی جهانی تبدیل شده است.
مدعیان قهرمانی
فرانسه با ترکیبی پرستاره همچنان یکی از جدیترین مدعیان قهرمانی است. اسپانیا با سبک بازی منسجم خود از شانسهای اصلی محسوب میشود و پرتغال نیز با وجود کریستیانو رونالدو همچنان تیمی خطرناک به شمار میرود. برزیل با هدایت کارلو آنچلوتی و آرژانتین با حضور لیونل مسی نیز از مدعیان سنتی هستند.
شگفتیهای احتمالی
مراکش میتواند بار دیگر نقش پدیده مسابقات را ایفا کند و نروژ با مهاجمی آماده و آمار گلزنی چشمگیر، رقیبی دشوار برای هر تیمی خواهد بود. انگلیس نیز با وجود برخی ضعفها، ممکن است در مسابقاتی فرسایشی و فیزیکی از نقاط قوت خود بهره ببرد.
مسی، رونالدو و آخرین پرده
جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً آخرین حضور مسی و رونالدو در بزرگترین صحنه فوتبال جهان خواهد بود. مسی همچنان در آمریکا بازی میکند و رونالدو نیز یکی از چهرههای محوری مسابقات خواهد بود.
نمایش ادامه دارد
با وجود تمام انتقادها درباره سیاست، تجارت، قدرت و هویت فوتبال، جام جهانی همچنان جذابترین رویداد ورزشی جهان باقی مانده است؛ نمایشی که جهان نمیتواند چشم از آن بردارد، حتی اگر بسیاری معتقد باشند چیزی اساسی در روح آن تغییر کرده است.