به گزارش سینماپرس، حجت الاسلام محمدمهدی ایمانیپور به ایرنا گفت: انتقال پیام غدیر به جهان به معنای ارائه یک دیدگاه صرفا مذهبی نیست، بلکه تلاشی برای معرفی یک تجربه تاریخی و یک الگوی اخلاقی در مدیریت جامعه است. در این چارچوب، شخصیت امیرالمؤمنین علی(ع) بهعنوان نماد عدالت، شجاعت، خیرخواهی و مسئولیتپذیری میتواند برای بسیاری از انسانها در فرهنگهای مختلف الهامبخش باشد.
وی افزود: به همین دلیل، بسیاری از برنامههای فرهنگی مرتبط با غدیر در سطح بینالمللی بر جنبههای انسانی و اخلاقی شخصیت حضرت علی(ع) است؛ جنبههایی که میتواند برای مخاطبان غیرمسلمان نیز قابل درک و قابل احترام باشد.
ایمانیپور اضافه کرد: پیام اصلی غدیر را میتوان در مفهوم ولایت بهعنوان الگویی از رهبری مبتنی بر عدالت، اخلاق و مسئولیتپذیری جستوجو کرد. در جهانی که بسیاری از جوامع با بحرانهای اخلاقی، نابرابری اجتماعی و چالشهای حکمرانی مواجه هستند، معرفی چنین الگویی میتواند زمینهای برای گفتوگو درباره ارزشهای انسانی و معنوی فراهم کند.
پیامدهای جهانی معرفی پیام غدیر در جهان
وی با اشاره به پیامدهای جهانی معرفی پیام غدیر خم در جهان بهویژه با توجه به تجربههای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در سالهای گذشته گفت: گسترش فعالیتهای فرهنگی در معرفی عید غدیر، پیامدهای مختلفی در سطح بینالمللی دارد که نخستین پیامد آن، افزایش شناخت جهانی از فرهنگ و معارف اسلامی است. بسیاری از مخاطبان جهانی ممکن است آشنایی محدودی با تاریخ و مفاهیم اسلامی داشته باشند. معرفی مناسبتهایی مانند غدیر میتواند به گسترش این شناخت کمک کند.
این کارشناس مذهبی از تقویت گفتوگوی بینفرهنگی و بیندینی به عنوان پیامد دوم یاد کرد و گفت: هنگامی که مفاهیم دینی در قالب ارزشهای انسانی و اخلاقی مطرح شوند، میتوانند زمینهای برای تعامل و گفتوگو میان فرهنگها و ادیان مختلف فراهم کنند.
وی افزود: سومین پیامد، تقویت هویت فرهنگی مسلمانان در جوامع مختلف است. بسیاری از مسلمانان در کشورهای مختلف به دنبال حفظ و تقویت هویت دینی و فرهنگی خود هستند. برنامههای فرهنگی مرتبط با مناسبتهایی مانند غدیر میتواند به تقویت این هویت کمک کند. محصول این نگاه، گسترش درک جهانی از مفهوم ولایت و ابعاد ماهوی آن خواهد بود.
عید غدیر میتواند به یک نماد فرهنگی و معنوی در عرصه جهانی تبدیل شود
ایمانیپور تاکید کرد: غدیر در این چارچوب بهعنوان مفهومی صرفاً تاریخی معرفی نمیشود. بلکه بهعنوان الگویی از رهبری مبتنی بر اخلاق، عدالت و مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار میگیرد. دیپلماسی فرهنگی و دینی در جهان امروز به یکی از ابزارهای مهم برای معرفی ارزشها و هویتهای فرهنگی تبدیل شده است و استفاده موثر و هدفمند از این ابزار، نقش مهمی در انتقال پیامهای دینی و ارزشی ما ایفا میکند.
وی افزود: این رویکرد با تأکید بر مخاطبشناسی، استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و تبیین پیامهای انسانی و اخلاقی غدیر، میتواند به افزایش شناخت جهانی از فرهنگ اسلامی و مفهوم ولایت کمک کند. اگر این مسیر با برنامهریزی دقیق، تولید محتوای فرهنگی خلاقانه و تعامل گسترده با نخبگان و جوامع مختلف ادامه یابد، عید غدیر میتواند بیش از پیش به یک نماد فرهنگی و معنوی در عرصه جهانی تبدیل شود؛ نمادی که پیام آن نهتنها برای مسلمانان، بلکه برای همه انسانهایی که به دنبال عدالت، اخلاق و معنویت در جامعه انسانی هستند، قابل تأمل و الهامبخش خواهد بود.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: امروز آشنایی با اسلام ناب محمدی(ص) به یک مطالبه مبدل گشته است و بی تردید غدیر خم ظرفیت مناسبی برای آشنایی با مکتب اهل بیت (ع) و چگونگی شکل گیری آن دارد. اهمیت این موضوع وقتی نمایان تر می شود که بدانیم یکی از حربه های دشمنان ایران اسلامی، موضوع شیعههراسی است و معرفی شایسته مکتب اهل بیت (ع) یکی از ماموریت های کلیدی نهادهای فرهنگی است.
جشنهای عید غدیر بینالمللی میشود
ایمانیپور گفت: ارتباطات فرهنگی یکی از مهمترین ابزارهای تعامل میان ملتها محسوب میشود. دیپلماسی فرهنگی به کشورها امکان میدهد تا از طریق زبان فرهنگ، هنر، اندیشه و ارزشهای معنوی، پیامهای خود را به جوامع دیگر منتقل کنند. در این چارچوب، دیپلماسی دینی نیز بهعنوان بخشی از دیپلماسی فرهنگی، میتواند مفاهیم بنیادین دینی و معنوی را در قالبی قابل فهم و گفتوگو محور برای مخاطبان جهانی ارائه کند.
وی افزود: واقعه غدیر از جمله موضوعاتی است که علاوه بر بعد تاریخی و مذهبی، دارای ابعاد فرهنگی، اجتماعی و حتی تمدنی است. مسئله ولایت در اندیشه اسلامی تنها یک موضوع تاریخی نیست، بلکه به نوعی الگویی از رهبری اخلاقی، عدالتمحور و مسئولانه در جامعه به شمار میرود. از این رو، معرفی این مفهوم در سطح جهانی میتواند زمینهای برای گفتوگوهای فرهنگی و معرفتی میان ملتها فراهم کند. در این میان، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با استفاده از شبکه رایزنیهای فرهنگی در کشورهای مختلف، تلاش کرده است از ظرفیتهای فرهنگی و هنری برای معرفی این مناسبت استفاده کند.
این پژوهشگر مذهبی اضافه کرد: یکی از ماموریت های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، بسترسازی برای امتداد بین المللی ظرفیت های کشور است. این مهم در قالب های مختلفی خود را نشان می دهد. مدتی است که امتداد بین المللی ظرفیت های قرآنی جمهوری اسلامی ایران در دستور کار قرار گرفته و در یک بازه زمانی یکساله، برنامه موفق محفل، در پنج کشور اجرا شد و با اقبال بینظیری مواجه شد. نمونه دیگر، امتداد بین المللی پویش جانفدا برای ایرانیان خارج کشور بود که با استقبال خوبی از سوی ایرانیان مواجه شد و اخیرا هم با استفاده از ظرفیتهای بومی، تلاشی برای بینالمللیسازی جشن غدیر در خارج از کشور، طراحی و اجرا شد.
وی افزود: البته فعالیتهای مربوط به غدیر خم، محدود و منحصر به برگزاری این جشن نبود. بلکه براساس اقتضائات محیط، فعالیتهای متفاوتی طراحی شده است. همکارانم در سازمان تلاش کردند با بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی، علمی و اجتماعی، مراسم عید سعید غدیر خم را در ابعاد متنوع و با رویکردی گسترده در مناطق مختلف جهان برگزار کند. این برنامهها در کشورهای آسیایی، اروپایی و آفریقایی به لطف خداوند متعال و توجهات خاص ائمه اطهار (ع)، بازتاب گستردهای داشته است.
این مقام مسئول ادامه داد: بخش قابل توجهی از این برنامهها در قالب برگزاری جشنها و آیینهای مذهبی و مردمی در مراکز دینی و فرهنگی انجام شد. در کشورهایی مانند ارمنستان، قرقیزستان، گرجستان، ازبکستان، سوئد، اسپانیا و پاکستان مراسمهای متعددی در مساجد، حسینیهها و مراکز فرهنگی برگزار شد که با حضور علما، اندیشمندان، ایرانیان مقیم و علاقهمندان اهلبیت(ع) همراه بود. مثلا در مسجد کبود ارمنستان مراسم با شکوهی شکل گرفت؛ در بیشکک مراسم غدیر در مسجد امام علی(ع) برگزار شد؛ در گرجستان نیز برنامههایی در مؤسسه آلالبیت (ع) و حسینیه ایرانیان تفلیس برگزار شد و در ازبکستان نیز شیعیان و محبان اهلبیت (ع) در شهرهای سمرقند و بخارا در مساجد مختلف با برگزاری مراسم، ذکر فضائل امیرالمؤمنین(ع) و مدیحهسرایی، این مناسبت را گرامی داشتند.
وی افزود: در برخی کشورها برنامههای گستردهای با مشارکت نهادهای محلی برگزار شد. در افغانستان، بهویژه در شهر مزار شریف، مجموعهای از مراسمها در مساجد، حوزههای علمیه، مدارس و اماکن مذهبی برگزار شد. در عراق برنامههایی همچون برپایی آیینهای سنتی مانند «یزله» با حضور جوانان در شهر بصره اجرا شد که جلوهای از پیوند سنتهای فرهنگی با مناسبتهای دینی را به نمایش گذاشت.
ایمانیپور گفت: در کنار برنامههای آیینی، برگزاری نشستهای علمی و فرهنگی نیز از محورهای مهم فعالیت نمایندگیها بود. در ژاپن نشست «عرفان غدیر» با حضور دینپژوهان برگزار شد و همزمان پادکستی درباره غدیر به زبان ژاپنی تولید گردید. در ارمنستان نیز وبیناری علمی با موضوع جایگاه واقعه غدیر در حافظه تاریخی و هویت جمعی شیعیان برگزار شد. در شهر راولپندی نشست علمی نهجالبلاغه و اندیشه حکمرانی امام علی(ع) با حضور استادان، پژوهشگران و دانشجویان برگزار شد.
اجرای جشنهای عید غدیر با تکیه بر وحدت و همگرایی
وی اضافه کرد: در اندونزی جشن بزرگ غدیر در جاکارتا با اجرای برنامههای هنری و اجرای قطعاتی با مضمون ولایت برگزار شد. در صربستان نیز شعرخوانی دانشجویان ایرانی بخشی از برنامهها بود. در فیلیپین نیز علاوه بر برگزاری مراسم عید غدیر، مسابقات فرهنگی و ورزشی با عنوان جام ولایت برگزار شد. همچنین در برخی کشورها برنامهها با رویکرد همگرایی اجتماعی و مشارکت عمومی همراه بود. در عمان جشن بزرگ ولایت با حضور گسترده علاقهمندان برگزار شد. در مالزی نیز مراسم غدیر با حضور مسلمانان اهل سنت و در قالب «موکب اخوت» برگزار شد که نمادی از همگرایی و وحدت اسلامی به شمار میرود.
رویکرد جدید سازمان فرهنگ در دیپلماسی فرهنگی
ایمانیپور گفت: یکی از ویژگیهای مهم فعالیتهای اخیر در حوزه معرفی عید غدیر، حرکت به سوی یک رویکرد فعال و نوآورانه در دیپلماسی فرهنگی است. در گذشته، مناسبتهای دینی بیشتر در فضاهای بسته و اماکن مذهبی با مخاطبین خاص اجرا می شد اما در رویکرد جدید تلاش شده است این مناسبتها در قالبی فراگیر و با زبانی قابل فهم برای مخاطبان مختلف اجرا شوند.
وی افزود: این رویکرد جدید بر چند اصل استوار است. نخست، تبدیل مناسبتهای دینی به سرمایههای فرهنگی است. دوم، استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی و رسانهای برای انتقال پیام و سوم، ایجاد تعامل فرهنگی با جوامع مختلف. در چنین چارچوبی، عید غدیر نه صرفاً یک مراسم مذهبی، بلکه بهعنوان نمادی از فرهنگ اسلامی و ارزشهای اخلاقی آن معرفی میشود.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اضافه کرد: این نگاه باعث شده است برنامههای مرتبط با غدیر در بسیاری از کشورها با مشارکت موسسات غیر دولتی، فعالان فرهنگی، نخبگان دانشگاهی و اندیشمندان دینی برگزار شود. چنین برنامههایی علاوه بر تقویت شناخت از این واقعه تاریخی، زمینهای برای گفتوگوهای بینفرهنگی درباره مفهوم حکمرانی خوب، رهبری اخلاقی، عدالت اجتماعی و مسئولیتپذیری در جامعه فراهم میکند.
وی تاکید کرد: یکی از عناصر کلیدی در موفقیت دیپلماسی فرهنگی، شناخت دقیق مخاطبان است. پیامهای فرهنگی زمانی میتوانند اثرگذار باشند که متناسب با نیازها، زمینههای فرهنگی و سطح آگاهی مخاطبان طراحی شوند. در معرفی عید غدیر نیز توجه به این مسئله اهمیت ویژهای دارد. مخاطبان جهانی را میتوان به گروههای گوناگونی تقسیم کرد از جمله جوامع جوان و مستعد، جوامع مسلمان، نخبگان دانشگاهی و فرهنگی، پیروان ادیان دیگر و افکار عمومی جهانی. هر یک از این گروهها نیازمند شیوهای متفاوت از معرفی و تبیین پیام غدیر هستند.
ایمانیپور گفت: لذا در میان نخبگان دانشگاهی ممکن است تأکید بر ابعاد تاریخی و معرفتی واقعه غدیر اهمیت بیشتری داشته باشد؛ در حالی که برای افکار عمومی جهانی، معرفی ارزشهای اخلاقی و انسانی مرتبط با مفهوم ولایت میتواند جذابتر و قابل فهمتر باشد. استفاده از زبان هنر، ادبیات، رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی نیز در انتقال این پیامها نقش مهمی ایفا میکند.