گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم- پایگاه خبری وال‌استریت‌ژورنال در یکی از تحلیل‌های مهم خود، به تهدیدات ترامپ علیه ایران طی روزهای گذشته اشاره کرده و آن را نماد به‌کارگیری دیپلماسی قهری از سوی کاخ سفید قلمداد کرده است.

دیپلماسی قهری یکی از مفاهیم مهم در ادبیات روابط بین‌الملل و مطالعات راهبردی است که به استفاده از تهدید، فشار یا امکان به‌کارگیری قدرت برای وادار کردن طرف مقابل به تغییر رفتار اشاره دارد. در این رویکرد، هدف اصلی نه لزوماً اعمال فوری زور، بلکه ایجاد شرایطی است که در آن طرف مقابل با مشاهده هزینه‌های احتمالی، ترجیح دهد در مسیر مذاکره امتیاز بدهد یا رفتار خود را اصلاح کند.

این مفهوم به‌ویژه در دوره پس از جنگ جهانی دوم و در چارچوب نظریه‌های بازدارندگی و مدیریت بحران مورد توجه قرار گرفت. پژوهشگران روابط بین‌الملل تلاش کردند توضیح دهند چگونه دولت‌ها می‌توانند بدون ورود مستقیم به جنگ، از تهدیدهای معتبر برای پیشبرد اهداف سیاسی یا امنیتی خود استفاده کنند.

در این چارچوب، دیپلماسی قهری نوعی ترکیب از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و گاه نظامی است که با هدف تغییر محاسبات طرف مقابل به کار گرفته می‌شود.

اما سوال اصلی اینجاست که چرا دیپلماسی دولت ترامپ در تقابل با ایران با شکست مواجه شد؟ در این خصوص نکته مهمی وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد. اگرچه در دیپلماسی قهری، تهدید نقش مرکزی دارد اما این تهدید باید معتبر تلقی گردد!

به عبارت بهتر، اگر بازیگر تهدید کننده خود نیز نسبت به افزایش تصاعدی هزینه‌های تهدید خود (نسبت به فواید آن) قائل باشد، دیگر این تهدید خاصیت خود را از دست می‌دهد. چنین قاعده‌ای درخصوص تهدیدات ترامپ علیه تهران نیز صادق است.

رئیس جمهور متوحش آمریکا در طول جنگ رمضان و پس از آن، بارها تلاش کرد با استناد به الگوی دیپلماسی قهری و طرح تهدیدات مکرر در قبال بمباران زیرساخت‌ها، نابودی تمدن ایران و ......کشورمان را وادار به عدول از خطوط قرمز خود در مذاکرات کند.

به عبارت بهتر، ترامپ تلاش کرد با استناد به مولفه‌های محیطی و فرامتنی، متن مذاکرات را تحت تاثیر قرار داده و در نهایت، مانع از اصرار محکم جمهوری اسلامی بر مطالبات بر حق خود در مذاکرات شود. با این حال ایران با استناد به قدرت مدیریت بحران و از آن مهم تر، قدرت برهم زدن محاسبات میدانی دشمن، مانع از دستیابی رئیس جمهور آمریکا و همراهانش به این هدف شوم شد.

نباید فراموش کرد که  میزان قدرت و اعتبار طرف تهدیدکننده، ارزیابی طرف مقابل از هزینه‌ها و منافع، وضعیت داخلی کشوری که مورد تهدید قرار می‌گیرد و ....... جملگی در شکست یا موفقیت دیپلماسی قهری موثر هستند. شکست مطلق رئیس جمهور آمریکا در این معادله، نشأت گرفته از همین قاعده کلان است.

انتهای پیام/