به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در رشت، کتاب «عطر صابون و گلاب» با عنوان برداشتی آزاد از یک زندگی نوشته محمود رنجبر است که نشر سپیدرود در ۱۵۹ صفحه منتشر کرده است.
داستان با زاویه دید سوم شخص مفرد یا دانای کل نوشته شده و وقایع آن از ۶۰ سال پیش، همزمان با اصلاحات ارضی آغاز میشود و تا مدت کوتاهی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه مییابد. وقایع داستان در استان گیلان و بهخصوص در شهرهای رشت و رامسر (در منتهی الیه غرب استان مازندران) اتفاق میافتد.
قهرمان داستان، رحمان نام دارد و اهل روستایی در منطقه خشکبیجار رشت است و ۹ سال سن دارد، مادر رحمان به دلیل شرایط ویژهای که پس از فوت پدرش رخ داده، بنا به توصیه ارباب روستا او را به رشت آورده و به دست حاج صمد که در اصل از آذریزبانهای خلخال استان اردبیل است و در نزدیکی داروخانه آرسن میناسیان مغازه فروش برنج و حبوبات دارد، میسپارد و دیگر هرگز از او سراغی نمیگیرد. مریم خواهر کوچکتر رحمان را هم به دست ارباب دیگری میسپارد و خود به روستا بازمیگردد تا برای حفظ مالکیت زمینهایشان با سید کریم ازدواج کند. اصل ماجرای داستان وقایعی است که برای خانواده گلافشان مادر رحمان پیش میآید اما خواننده پس از اینکه حدود ۴۰ صفحه از کتاب را میخواند، متوجه میشود که خانواده از هم پاشیده گلافشان اصل هدف نویسنده نیست بلکه هدف از نوشتن این داستان، ثبت پاره ای اطلاعات در مورد وقایع ۶۰ سال پیش رامسر و رشت و خصوصاً شرح بعضی از آداب و رسوم فولکلوریک گیلان است.
رنجبر «عطر صابون و گلاب» را دارای تفاوتی ظریف بین تاریخ شفاهی و رمان تاریخی و روایتی از فقدان هویت و تلاش برای به دست آوردن آن توصیف کرده و در مقدمه آورده است: در این رمان تلاش کردن ضمن روایتی عاشقانه آداب و رسوم مردم گیلان را به تصویر بکشم.
عطر و بوی برنج، پستوی حجره، دوچرخه سواری، تیم دوچرخه سواری، سپر جلوی کمپرسی، پرتقال، عروسی، تازگی باغ و بهار، مادری که بود، تماشای پسر، عروسی فاطمه، جست وجو برای یافتن، صبح روز چهارشنبه، صبح کله سحر، در انتظار سرنوشت، ورزا جنگ، سنجاق جن، سرمای اسفند، عروسی و داستانش زیاده عناوین بخش های کتاب هستند.
محمود رنجبر دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان و از سال ۱۴۰۰ تا اردیبهشت ماه امسال ریاست پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان را برعهده داشت و « روایت دوم از دفترچه آلبالویی» و «سرگروهبان» ازجمله دیگر کتاب های اوست.
«فروتن» نوشته امیر صوری است و داستانی از فروتن کودکی کنجکاو و همیشه در آموختن را روایت میکند که در قبیلهای متعهد به قوانین و پایبند به سنتها به دنیا آمده و رشد کرده است.
نویسنده در مطلع کتاب و در توصیف زندگی قبیلهای اینگونه نوشته است: در کنار یک رود بزرگ که دور تا دور آن از دشت احاطه شده بود، قبیله بزرگی سالها قبل شکل گرفته بود و حالا این قبیله یکی از قبیلههای معروف آن زمانه است به همین دلیل هر سال بازرگانانی از قبایل دور به اینجا میآمدند و به تجارت میپرداختند؛ در کنار بازرگانان کسان دیگری نیز بودند که نمایش اجرا میکردند یا آواز میخواندند یا اینکه داستان تعریف میکردند و به طور کلی با سرگرم کردن مردم میتوانستند روزی خود را کسب کنند. این قبیله مانند دیگر قبایل سنت و رسمهای مختص به خود را دارد؛ هدف و غایت نهایی مردم این قبیله رسیدن به خوشبختی در زندگی کوتاه مدت خود است و برای رسیدن به این هدف هرکس جداگانه باید خوشبختی را ابتدا برای خود معنا کند و در راه رسیدن به آن تلاش نماید.
صارمی در توصیف اهمیت قبیله نوشته است: برای پیشرفت قبیله یک فرمول خیلی معروف بین افراد وجود دارد و آن اینست که شخصی که در ساختن و پیشرفت خودش کوشش کند، می تواند آدم بهتری شود و اگر همه افراد قبلیه برای بهتر شدن خود تلاش کنند، می توانند در پیوندها، خانواده ها، شغل ها و ... آدم های موفق تر باشند و اینگونه است که این قبیله به قبیله بهتری تبدیل می شود.
این کتاب را انتشارات آهیل در رشت منتشر کرده است.