کارشناسان معتقدند برای تحول در بازار سینما باید آثاری اکران شوند که بتوانند مخاطبان را ترغیب به تماشا کننند.آنها سال گذشته هشدار داده بودند که تکیه بر اکران کمدی‌ها دیگر کارساز نیست و باید مسوولان سینمایی تدبیر اتخاذ کنند.با همه این حرف و حدیث‌ها سال جدید سینمایی با جنگ شروع شد و سینماها روزهای زیادی را عملا تعطیل بودند.حتی با بازگشایی سالن‌ها نیز اتفاق خاصی نیفتاد و مردم برای تماشای فیلم‌ها تمایلی از خودشان نشان ندادند. اگرچه مدیران سینمایی دنبال اکران فیلم‌های پرمخاطب هستند اما نکته مهم ماجرا این است که مالکان چنین آثاری تمایلی به نمایش فیلم‌هایشان ندارند و معتقدند سرمایه شان با خطر روبه‌رو می‌شود.

از سوی دیگر طرح‌هایی نیز برای نجات گیشه انجام شده اما عملا وضعیت بهبود پیدا نکرده است. نگاهی به جدول فروش نشان می‌دهد فیلم‌هایی همچون آنتیک ساخته محمد‌هادی نائیجی و «تهران کنارت» به کارگردانی علی بهراد نسبت به سایر فیلم‌ها موفق تر ظاهر شده‌اند.

«آنتیک» در این مدت ۴۳۹ هزار تماشاگر داشته و بیش از ۴۹‌میلیارد تومان بلیت فروخته است. «تهران کنارت» با جذب ۲۷۴ هزار نفر تماشاگر بیش از ۳۹‌میلیارد تومان فروش داشته است. «تاکسیدرمی» نیز با جذب حدود ۱۲۵ هزار نفر تماشاگر حدود ۱۳میلیارد تومان فروش داشته و باقی فیلم‌ها خیلی با استقبال روبه‌رو نشده‌اند.

از ابتدای امسال فروش کلی سینما با یک‌میلیون نفر تماشاگر به ۱۲۰‌میلیارد و ۶۳۰‌میلیون تومان رسیده و درحالی‌که فروش در بهار گذشته ۴۵۵‌میلیارد تومان با ۵‌میلیون و ۸۰۶ هزار نفر تماشاگر بوده است. در صورتی که سال گذشته از اول فروردین تا ۲۲ خردادماه بیش از ۵‌میلیون نفر به سینما رفته بودند.

یک حساب سرانگشتی نشان می‌دهد فروش سینمای ایران در سه‌ماه سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته بیش از ۷۰ درصد کاهش داشته است. همچنین تعداد تماشاگران هم حدود ۸۰ درصد کاهش داشته است.

این ماجرا از آنجا تامل برانگیز می‌شود که بدانیم در نمایشگاه کتاب امسال که به‌صورت آنلاین برگزار شد همین اتفاق افتاد و فروش کتاب نسبت به سال گذشته ۸۰ درصد کاهش داشته است. در این نمایشگاه حدود ۶۰۰ هزار جلد کتاب به فروش رسید درحالی‌که در سال ۱۴۰۴ در بخش حضوری و آنلاین نمایشگاه کتاب تهران در مجموع بیش از ۳‌میلیون نسخه کتاب به فروش رفت.

این موضوع بیش از هرچیز وضعیت نابسامان اقتصادی در فرهنگ وهنر را به تصویر می‌کشد.در این ایام شغل‌های زیادی در خطر قرار گرفته‌اند و بیکاری سینماگران و نویسندگان و ناشران و... به شکل عجیبی افزایش پیدا کرده است.

 اخیرا یک فعال با سابقه تولید و تدارکات سینما از توقف گسترده پروژه‌ها، بیکاری هزاران سینماگر، مشکلات معیشتی و ناکارآمدی حمایت‌های دولتی گفته است.

علی بهرام در گفت‌وگو با رکنا گفته است: با توجه به اینکه حوزه فعالیت من تولید و تدارکات است، اشراف کاملی به مسائل مالی دارم و می‌دانم شرایط به چه صورت بوده است. از یک طرف، هزینه تمام اقلامی که در پروژه‌ها استفاده می‌کردیم، از جمله اجاره تجهیزات، اجاره لوکیشن، خرید اقلام مصرفی و حتی موضوعاتی مانند تغذیه همکاران، تقریبا هر روز افزایش قیمت داشت. از طرف دیگر، برخی افرادی که لوکیشن‌های خاص، به‌ویژه در مناطق شمال شهر داشتند، حتی پیش از جنگ ۱۲ روزه، شرایط متفاوتی را مطرح می‌کردند. به‌عنوان مثال، من برای بازدید یک لوکیشن مراجعه کرده بودم که مالک آن صراحتا گفت: « اصلا با من ریالی صحبت نکنید؛ من فقط به دلار اجاره می‌دهم.» در نمونه‌ای دیگر، مالک لوکیشنی که پیش‌تر در آن کار می‌کردیم اعلام کرد چون خانواده‌اش را به خارج از کشور منتقل کرده، اجاره را فقط به‌ صورت دلاری دریافت می‌کند.

او با بیان اینکه اما پس از جنگ ۱۲ روزه، شرایط بسیار پیچیده‌تر شد چنین توضیح داد:" مشکل اصلی این بود که اگر یک تهیه‌کننده مستقل می‌خواست پروژه‌ای را آغاز کند، باید برای یک اثر سینمایی حدود ۴۰ تا ۵۰‌میلیارد تومان هزینه می‌کرد. در چنین شرایطی، این نگرانی وجود داشت که اگر پروژه آغاز شود و مجددا جنگی رخ دهد، وضعیت قراردادها و تعهدات چه خواهد شد. بازیگران و عوامل معمولا بخشی از دستمزد خود را در ابتدای قرارداد دریافت می‌کنند و اگر پروژه متوقف می‌شد، بازگرداندن آن مبالغ عملا بسیار دشوار بود. به همین دلیل تهیه‌کنندگان دچار تردید می‌شدند و بسیاری از پروژه‌ها متوقف شدند. تولید فیلم و سریال تقریبا به ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش پیدا کرد. از سوی دیگر، در حوزه دریافت مجوزها نیز، به‌ویژه مجوزهای مرتبط با ناجا، به‌دلیل مسائل امنیتی سخت‌گیری بیشتری اعمال می‌شد و در بسیاری از موارد مجوز صادر نمی‌کردند. همه این عوامل دست به دست هم داد تا سینمایی که پیش‌تر با ظرفیت ۷۰ تا ۸۰ درصد فعالیت می‌کرد، به شرایطی برسد که تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد فعالیت داشته باشد.

بهرام گفته است: اگر بخواهیم به ابعاد معیشتی موضوع نگاه کنیم، باید توجه داشت که در حوزه سینما، حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار نفر در سراسر کشور مشغول فعالیت هستند که بخش عمده آنها در تهران حضور دارند. من شخصا سال گذشته، در طول ۱۲ ماه، فقط روی یک پروژه سینمایی مستقل کار کردم. واقعیت این است که برای بسیاری از ما، سینما صرفا یک موضوع فرهنگی نیست، بلکه مساله معیشت است. ما خانواده داریم و از این راه زندگی می‌کنیم.

این فعال سینمایی گفت: پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه، نیز عملا امکان کار وجود نداشت. اکنون هم که جنگ به پایان رسیده، همچنان نوعی سردرگمی در فضای سینما دیده می‌شود و بسیاری از افراد تمایلی به سرمایه‌گذاری ندارند.در نهایت باید گفت که همه افراد این حوزه بازیگر نیستند. نگاه عمومی معمولا فقط متوجه چهره‌های جلوی دوربین است، درحالی‌که پشت دوربین نیز تعداد زیادی انسان حضور دارند که آنها هم خانواده، معیشت، اجاره خانه و مشکلات زندگی دارند.

علی بهرام در توضیح شرایط فردی خود که برگرفته از بخش از وضعیت زندگی سینماگران ایران است گفت: «در این ۱۵ ماه، فقط سه ماه کار کردم؛ یعنی عملا ۱۲ ماه بیکار بودم. خب، وقتی آدم ۱۲ ماه بیکار باشد، برای معیشتش چه کار می‌تواند بکند؟ باور کنید تا اسفندماه هیچ کاری برای من وجود نداشت که بتوانم انجام بدهم. در نهایت مجبور شدم به داشته‌هایم رجوع کنم و آنها را بفروشم؛ مثلا طلا فروختم یا حتی وسایلی مثل گوشی تلفن همراهم را تغییر دادم تا بتوانم بخشی از هزینه‌های زندگی خانواده را تامین کنم. همه این شرایط را پشت سر گذاشتم تا جایی که یکی از اقوام به من گفت: «ماشین من پیش تو باشد، با آن مسافرکشی کن» اما واقعا برای کسی که ۲۵ سال سابقه فعالیت حرفه‌ای در سینما دارد، چنین شرایطی از نظر روحی و کاری بسیار سنگین است. من ۲۵ سال در سینما کار کرده‌ام و امروز به‌خاطر وضعیت موجود مجبور شده‌ام به کار مسافرکشی فکر کنم؛ آن هم کاری مقطعی و نه شغلی که واقعا بخواهم ادامه‌اش بدهم.