عبدالمجید شیخی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره موضوع رمزارزها و ماهیت شکلگیری آنها اظهار کرد: حدود دو دهه است دلار در بازار مبادلات جهانی با چالشهایی روبهرو شده و روند کاهش نقش آن در بعضی مبادلات بینالمللی آغاز شده است. از نگاه بنده، صهیونیستهای آمریکایی با درک این موضوع برنامهای را طراحی کردند تا از بازگشت حجم عظیمی از دلارهای بدون پشتوانهای که در جهان منتشر شدهاند جلوگیری کنند.
وی افزود: اگر این کاغذهای بیپشتوانهای که آمریکا در سطح جهان منتشر کرده است به این کشور بازگردد، آمریکا حتی با فروش داراییهای خود نیز توان بازپرداخت این بدهیها را نخواهد داشت، بر همین اساس، بهترین برنامهای که طراحی شد، ایجاد رمزارزها بود.
استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی ادامه داد: در اینجا یک سؤال اساسی مطرح میشود؛ زمانی که برای نخستین بار رمزارز طراحی شد، مشتری آن چه کسی بود؟ زمانی که یک رمزارز تازه ایجاد شده و هیچ سابقهای ندارد، چه کسی حاضر است آن را خریداری کند؟ از نگاه عقلی، هیچ فردی در ابتدا برای چنین پدیدهای اعتباری قائل نبوده و بهطورطبیعی خریداری نیز نداشته است، بنابراین نتیجهای که بنده از این مقدمات میگیرم این است که طراحان این رمزارزها خودشان خریدار اولیه آن نیز بودهاند و سپس با اجرای سیاست «راه بینداز و جا بینداز» آن را توسعه دادهاند.
وی تصریح کرد: نکته قابل توجه این است که قیمتگذاری رمزارزها از ابتدا بر پایه دلار انجام شده و همچنان نیز بر همین اساس صورت میگیرد، بیتکوین اتریوم و سایر رمزارزها در بازار جهانی بر اساس دلار ارزشگذاری میشوند و درعمل مبنای مستقلی برای قیمتگذاری آنها تعریف نشده است.
شیخی خاطرنشان کرد: به اعتقاد بنده، این طراحی موجب شده است که رمزارزها به خاکریزی مستحکم برای جذب دلارهای موجود در بازار تبدیل شوند، در واقع با این سازوکار، بدهیهایی که از طریق انتشار دلارهای بدون پشتوانه ایجاد شده بود، بدون پرداخت مابهازای واقعی در حال انتقال و به نوعی سوخت شدن است.
وی با بیان اینکه باید ابتدا ماهیت رمزارزها را تعریف کنیم، گفت: طبق بررسیهای کارشناسی که بنده داشتهام، رمزارزها چیزی جز هزینه نیستند، تولید رمزارز به معنای مصرف منابع است و در ازای آن ارزش واقعی جدیدی تولید نمیشود. هر رمزارزی که تولید میشود، بخشی از منابع ملی کشورها را مصرف میکند و به همین دلیل نیز برخی کشورها همچون چین و روسیه محدودیتهایی برای فعالیت بخش خصوصی در این حوزه ایجاد کردهاند.
شیخی ادامه داد: هر پدیدهای در کنار آثار منفی میتواند آثار مثبتی نیز داشته باشد، اما ابتدا باید به آثار منفی رمزارزها پرداخت، یکی از مهمترین مسائل، امکان بالای پولشویی است، همچنین این ابزار میتواند زمینه دور زدن حاکمیتهای پولی کشورها را فراهم کند و ابزارهای حاکمیتی دولتها را تضعیف کند.
وی افزود: رمزارزها میتوانند به ابزاری برای تأمین مالی جریانهای مختلف، از جمله گروههای تروریستی و اقدامات مخرب اقتصادی تبدیل شوند، از سوی دیگر، تولید آنها نیز هزینهبر است، طراحان این سیستم بهگونهای عمل کردهاند که زیرساختهای اصلی شامل سرورها، نرمافزارها، سختافزارها و قواعد مبادلات را خودشان طراحی و کنترل میکنند.
استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی بیان کرد: افرادی که وارد عرصه تولید رمزارز میشوند، ناچار هستند بخش مهمی از تجهیزات و زیرساختهای مورد نیاز خود را از همان شرکتهای بزرگ خارجی تهیه کنند، در نتیجه هم فرایند تولید برای کشور هزینه ایجاد میکند و هم منافع اصلی آن به جیب شرکتهای خارجی میرود.
دولتها اجازه تولید نامحدود رمزارز توسط بخش خصوصی را ندهند
شیخی درباره وظیفه دولتها در قبال رمزارزها گفت: از نگاه بنده، دولتها نباید اجازه دهند بخش خصوصی به شکل نامحدود وارد حوزه خلق و تولید رمزارز شود؛ زیرا این موضوع به معنای ایجاد نوعی حاکمیت موازی در حوزه پولی است، امروز پول بر اقتصادها حاکم است و دارندگان منابع مالی نقش تعیینکنندهای در اقتصاد ایفا میکنند، بنابراین رمزارز نیز میتواند به ابزاری برای اعمال قدرت اقتصادی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: دولتها باید مراقب باشند که ابزارهای پولی و مالی از کنترل حاکمیت خارج نشود، رمزارز نیز از جمله ابزارهایی است که نباید بدون ضابطه در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد.
استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی ادامه داد: رمزارزها میتوانند در برخی موارد کاربردهایی نیز داشته باشند. بهعنوان نمونه کشورهایی که با محدودیتهای بانکی و تحریم روبهرو هستند، ممکن است از این ابزار برای انتقال منابع مالی استفاده کنند، این یکی از معدود جنبههای مثبتی است که برای رمزارزها مطرح میشود.
شیخی تصریح کرد: در مقابل، همین ابزار میتواند برای تأمین مالی اقدامات مخرب نیز مورد استفاده قرار گیرد و به همین دلیل نمیتوان تنها بر جنبههای مثبت آن تمرکز کرد.
وی خاطرنشان کرد: از نگاه بنده، چون زیرساختهای اصلی رمزارزها در اختیار طراحان اولیه آن قرار دارد، این احتمال وجود دارد که در آینده و در شرایط خاص، ارزش برخی از این داراییها با تصمیمات ناگهانی دچار افت شدید شود. به همین دلیل کشورها نباید سهم بالایی از داراییها و ذخایر پولی خود را به رمزارزها اختصاص دهند.
استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی گفت: اعتقاد دارم که حتی اگر کشوری بخواهد از رمزارزها استفاده کند، سهم آن در سبد داراییهای پولی کشور باید بسیار محدود باشد تا در صورت وقوع بحران احتمالی، آسیب جدی به اقتصاد وارد نشود.
شیخی در پاسخ به پرسشی درباره بلاکچین اظهار کرد: برخی معتقدند فناوری بلاکچین میتواند موجب کاهش فساد و تخلفات مالی شود، اما بنده معتقدم نباید تنها به ادعاهای مطرحشده از سوی طراحان این فناوری اکتفا کرد، لازم است همه ابعاد آن با دقت بررسی شود.
وی درباره طرحهایی نظیر ریال مجازی نیز گفت: اگر قرار باشد چنین طرحی اجرا شود، ابتدا باید پول ملی از ثبات لازم برخوردار باشد و پشتوانه مشخصی داشته باشد، در گام بعدی اگر قرار است رمزارزی با عنوان ریال مجازی ایجاد شود، این موضوع باید در اختیار نهاد رسمی متولی پول کشور باشد و نه بخش خصوصی، از دیدگاه بنده، رمز ریال تنها در صورتی میتواند کارکرد مناسب داشته باشد که بر پایه یک پول با ارزش تثبیتشده و دارای پشتوانه تعریف شود.