به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در دنیای امروز، اعتماد دیگر یک فضیلت اخلاقی صِرف یا یک سرمایه اجتماعی انتزاعی نیست؛ به یک شاخص کلیدی کارآمدی نهادها تبدیل شده است. بانکها، پلتفرمهای دیجیتال، دانشگاهها، زنجیرههای تأمین و حتی نظامهای حکمرانی هوشمند، همگی با پرسشی مشترک روبهرو هستند: آیا میتوان اعتماد را طراحی کرد؟ یا همیشه محکوم به انتظار برای انباشت تدریجی آن خواهیم بود؟
نظریه «اعتماد خودتولید» پاسخی ساختاریافته به این پرسش میدهد. این نظریه که حاصل همکاری علمی دکتر حسین ممبینی، دکتر سینا نعمتیزاده و دکتر ایمان عطارزاده است، بر شش رکن کلیدی — شفافیت عمیق، حکمرانی مشارکتی، پاسخگویی دادهمحور، همزیستی انسان و الگوریتم، تنظیم تمرکز قدرت و ظرفیت مهار ریسک — استوار شده و معماری درونی نهادها را کانون تولید مستمر اعتماد معرفی میکند.
آنچه در ادامه میخوانید، حاصل گفتوگوی کوتاه خبرگزاری آنا با دکتر حسین ممبینی، از نظریهپردازان این طرح، درباره ضرورت، ارکان، کاربردها و آینده نظریه اعتماد خودتولید است.
خبرنگار آنا: نظریه اعتماد خودتولید به دنبال حل چه مسئلهای است؟
ممبینی: امروزه بسیاری از نهادها با بحران اعتماد مواجهاند. مشکل اصلی این است که اغلب نهادها اعتماد را مصرف میکنند، اما توانایی تولید و بازتولید آن را ندارند. نظریه اعتماد خودتولید تلاش میکند توضیح دهد چگونه یک نهاد میتواند اعتماد را بهصورت مستمر از درون خود تولید، بازتولید و در شرایط بحران ترمیم کند.
خبرنگار آنا: این نظریه توسط چه کسانی توسعه یافته است؟
ممبینی: نظریه اعتماد خودتولید حاصل یک همکاری علمی مشترک میان اینجانب، دکتر سینا نعمتیزاده و دکتر ایمان عطارزاده است. طی سالهای اخیر تلاش کردهایم با بهرهگیری از ادبیات اعتماد، حکمرانی، اقتصاد نهادی، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی، چارچوبی نظری برای تبیین سازوکارهای تولید و بازتولید اعتماد در نهادهای معاصر ارائه کنیم.
خبرنگار آنا: چه تفاوتی میان این نظریه و نظریههای رایج اعتماد وجود دارد؟
ممبینی: بیشتر نظریههای موجود اعتماد را بهعنوان یک پیامد بررسی میکنند، اما در نظریه اعتماد خودتولید، اعتماد یک قابلیت نهادی است. پرسش اصلی ما این است که نهاد چگونه میتواند سازوکارهای تولید اعتماد را در معماری درونی خود طراحی کند.
خبرنگار آنا: ارکان اصلی نظریه چیست؟
دکتر حسین ممبینی: نظریه بر شش رکن استوار است:1- شفافیت عمیق2-حکمرانی مشارکتی3- پاسخگویی دادهمحور4- همزیستی انسان و 5-الگوریتم- تنظیم تمرکز قدرت 6- ظرفیت مهار ریسک
این شش رکن در کنار یکدیگر معماری اعتماد خودتولید را شکل میدهند و زمینه تولید، بازتولید و ترمیم مستمر اعتماد را فراهم میکنند.
خبرنگار آنا: کاربرد این نظریه در چیست؟
ممبینی: این نظریه در بانکداری، بیمه، اقتصاد دیجیتال، پلتفرمهای آنلاین، زنجیره تأمین، اقتصاد توکنی، سازمانهای خودگردان غیرمتمرکز (DAO)، دانشگاههای نسل پنجم و حکمرانی هوشمند قابل استفاده است. به بیان دیگر، هرجا اعتماد یک دارایی راهبردی باشد، این نظریه میتواند کاربرد داشته باشد.
خبرنگار آنا: آیا برای توسعه این نظریه اقدام نهادی نیز انجام شده است؟
ممبینی: بله. یکی از اتفاقات مهم در مسیر توسعه این نظریه، تصویب و آغاز به کار «مرکز مطالعات اعتماد خودتولید» در شورای پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی است.
این مرکز با هدف توسعه ادبیات نظری، حمایت از پایاننامهها و رسالههای مرتبط، اجرای طرحهای پژوهشی، برگزاری نشستهای تخصصی، ایجاد شبکه پژوهشگران و فراهمسازی مقدمات کرسی نظریهپردازی فعالیت خود را آغاز کرده است.
خبرنگار آنا: آینده این نظریه را چگونه میبینید؟
ممبینی: هدف ما صرفاً انتشار مقاله یا کتاب نیست. تلاش میکنیم یک برنامه پژوهشی منسجم و در ادامه یک مکتب علمی پیرامون اعتماد خودتولید شکل بگیرد؛ از طریق رسالههای دکتری، مقالات علمی، شاخصهای سنجش، مدلهای بلوغ، نشستهای تخصصی و کاربردهای عملی در نهادهای مختلف.
خبرنگار آنا: اگر بخواهید نظریه اعتماد خودتولید را در یک جمله تعریف کنید؟
ممبینی: اعتماد خودتولید، توانایی یک نهاد برای تولید، بازتولید و ترمیم مستمر اعتماد از طریق معماری درونی خود است؛ معماریای که بر شفافیت عمیق، حکمرانی مشارکتی، پاسخگویی دادهمحور، همزیستی انسان و الگوریتم، تنظیم تمرکز قدرت و ظرفیت مهار ریسک استوار است
انتهای پیام/