به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، بازدید میدانی از محدوده بافت تاریخی و باغات همپیوند شهر زنجان با هدف بررسی اقدامات تهیه طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی و باغات همپیوند شهر، جهت بررسی میدانی ویژگیها، مسائل، مشکلات و سنجش دقیق فرصتها، تهدیدها و ظرفیتهای این بافت تاریخی ارزشمند، با حضور سیداحمد حسینینیا، مدیر کل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش به همراه معاون و کارشناس این دفتر در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ انجام شد.
هدف از این سفر، بررسی میدانی مسائل، شنیدن دغدغههای مسئولان و کارشناسان محلی و برنامهریزی جهت دستیابی به راهکارهایی برای رفع مشکلات و مسائل موجود در بافت تاریخی شهر در تهیه طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی شهر زنجان و باغات همپوند است.
در این بازدید، معاون شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی استان و سایر همکاران فعال این حوزه، نماینده اداره کل میراث فرهنگی استان زنجان، نماینده معاونت شهرسازی و معماری شهرداری زنجان و نماینده مشاور تهیه کننده طرح نیز حضور داشتند.
حسینینیا، با بیان اینکه بخش عمده محدوده مورد مطالعه در این بازدید مورد بررسی قرار گرفت، گفت: در جریان این بازدید از محورهای اصلی، جبهه شمالی بلوار امام خمینی (ره)، سبزه میدان، خیابان امام خمینی (ره)، بلوار سعدی، میدان انقلاب، امام زاده ابراهیم، سبزه میدان، بازار بزرگ زنجان، حسینیه اعظم، محله اصغریه و بخشهای مختلف بافت تاریخی که در طرح مشاور مورد توجه قرار گرفتهاند، بازدید شد و وضعیت موجود از نزدیک مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین، در این سفر، بازدید از راه آهن زنجان و محدودههای اطراف، باغات تاریخی همپیوند با شهر، رودخانه زنجان رود و یکی از پلهای تاریخی آن نیز انجام شد.
پس از بازدید میدانی، جلسه بررسی و تشریح موارد در با حضور اعضاء فوق در معاونت شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی برگزار شد.
طرح ویژه حفاظت و احیاء بافتهای تاریخی و باغات همپیوند زنجان از جمله طرحهای مهمی است که با راهبری اداره کل راه و شهرسازی استان و نظارت عالی دفتر ترویج معماری و طراحی شهری وزارت راه و شهرسازی از سال ۱۴۰۲ در دست پیگیری قرار دارد.
سیداحمد حسینینیا، مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به برگزاری جلسه راهبری بررسی این پروژه در وزارت راه و شهرسازی طی هفتههای گذشته، افزود: در آن نشست، موضوعات مختلفی پیرامون بافت تاریخی شمال محور امام خمینی (ره)، محدوده بازار و باغات همپیوند مطرح شد. با توجه به اینکه مرحله شناخت و مطالعات پایه توسط مشاور انجام شده و شناخت مناسبی از شرایط موجود وجود دارد، به نظر میرسید زمان تعیینتکلیف برخی مسائل و ارائه راهکارهای عملیاتی در طرح فرارسیده، و ضرورت داشت برای جمعبندی دقیقتر، بررسیهای میدانی و ارزیابی مستقیم شرایط موجود انجام شود. به همین منظور، این بازدید با حضور دستگاههای مرتبط در دستور کار قرار گرفت.
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی، گفت: انتظار میرود در ادامه مطالعات، نگاه واقعبینانهتری نسبت به مسائل این محدوده شکل گیرد و پیشنهادهایی ارائه شود که علاوه بر حفاظت از ارزشهای تاریخی، بتواند پاسخگوی مطالبات مردم و نیازهای توسعهای شهر نیز باشد.
وی تاکید کرد: پیشنهادهای ارائه شده نباید تنها جنبه محدودکننده داشته باشد و نباید به بهانه حفاظت، گرهای بر مشکلات موجود افزوده شود. هدف ما باید ارائه راهحلهایی باشد که هم حقوق مردم را تامین کند و هم ضامن حفظ ارزشهای تاریخی باشد.
حسینینیا بر ضرورت تدوین راهکارهای عملیاتی، توسعهگرا و مبتنی بر حفاظت و احیای میراث شهری تاکید کرد.
وی همچنین با اشاره به برخی محدودیتهای اعمال شده در محدودههای تاریخی، گفت: اگرچه حفاظت از ارزشهای میراثی ضروری است، اما باید شرایط واقعی زندگی مردم نیز در تصمیمگیریها لحاظ شود تا علاوه بر حفظ ارزشهای تاریخی، زمینه حل مسائل ساکنان نیز فراهم شود.
ظرفیتهای گردشگری زنجان این شهر را به الگوی موفق بازآفرینی تبدیل میکند
وی افزود: ظرفیتهای ارزشمند تاریخی، اقتصادی و گردشگری زنجان میتواند این شهر را به یکی از الگوهای موفق بازآفرینی شهری در کشور تبدیل کند.
درخصوص بازدید از مجموعه سبزهمیدان و فضاهای پیرامونی آن اشاره کرد و گفت: یکی از جذابترین بخشهای این سفر، بازدید از سبزهمیدان بود و آنچه در این محدوده مشاهده کردم، سرزندگی، حضور مردم و پویایی اجتماعی کمنظیری بود که حتی در ساعات پایانی شب نیز خود را نشان میدهد. این فضا نمونهای موفق از رویکرد انسانمحور در طراحی و مدیریت شهری است و میتواند به عنوان الگویی ارزشمند در سطح کشور مورد توجه قرار گیرد. وی بر ضرورت حفاظت از دستاوردهای ایجاد شده در محدوده سبزه میدان تاکید کرد و گفت: شهرداری، اداره کل راه و شهرسازی و اداره کل میراث فرهنگی باید نسبت به مدیریت ساختوسازهای پیرامونی، کنترل ارتفاع ساختمانها، ساماندهی نماها و انتخاب مصالح مناسب حساسیت ویژهای داشته باشند و ارزش چنین میدانگاهی تنها در کالبد آن نیست، بلکه در کیفیت فضایی، چشماندازها و ارتباط آن با سایر عناصر تاریخی و طبیعی شهر نهفته است و حفظ این ویژگیها باید در اولویت قرار گیرد.
وی بر نقش هماهنگی بینبخشی در موفقیت پروژههای بازآفرینی شهری تاکید کرد و گفت: حل مسائل موجود در بافت تاریخی زنجان نیازمند همافزایی و همکاری نزدیک میان تمامی دستگاههای مسئول از جمله استانداری زنجان، اداره کل میراث فرهنگی، شورای اسلامی شهر، شهرداری زنجان، اداره کل راه و شهرسازی و سایر نهادهای مرتبط است. همچنین برنامههای بازآفرینی باید در نهایت به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان منجر شود و این موضوع یکی از اصول بنیادین سیاستهای بازآفرینی شهری در کشور است.
به گفته وی، ایجاد امکان هماهنگی و همکاری با شرکت بازآفرینی شهری ایران برای حمایت از طرحهای پیشنهادی زنجان حائز اهمیت بوده و هرگونه بسته اجرایی، پروژه محرک توسعه یا برنامه عملیاتی که با هدف حل مسائل بافت تاریخی، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و حفظ ارزشهای میراثی تدوین شود، قابلیت طرح و پیگیری در سطح ملی را خواهد داشت.
حسینینیا خاطرنشان کرد: هدف نهایی ما دستیابی به مدلی از بازآفرینی شهری است که در آن حفاظت از میراث تاریخی، توسعه شهری، رونق اقتصادی و رضایتمندی مردم در کنار یکدیگر محقق شود و زنجان به عنوان یکی از شهرهای شاخص کشور در این حوزه، از ظرفیتهای خود به بهترین شکل بهرهمند شود.
وی یکی از مهمترین یافتههای این بازدید را ظرفیتهای گسترده و کمتر شناختهشده گردشگری شهر زنجان عنوان کرد و افزود: آنچه در این بازدید بیش از هر موضوع دیگری جلب توجه میکند، وجود استعدادهای نهفته گردشگری در شهر زنجان است و این ظرفیتها در کنار هویت تاریخی و فرهنگی شهر میتواند زمینهساز تحرک اقتصادی، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و رونق سرمایهگذاری در محدودههای تاریخی شود.
تعریف بستههای تشویقی و برنامههای حمایتی
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به جایگاه بازار تاریخی زنجان در ساختار اقتصادی و اجتماعی شهر، تصریح کرد: پویایی بازار زنجان و استمرار فعالیتهای اقتصادی در این مجموعه ارزشمند تاریخی، یک مزیت کمنظیر برای شهر محسوب میشود و به نظر میرسد در چارچوب این پروژه میتوان با رویکرد رویدادمحور، تعریف بستههای تشویقی و برنامههای حمایتی، زمینه تقویت هرچه بیشتر هسته اقتصادی شهر را فراهم کرد.
حسینینیا، به شرایط بافت تاریخی شمال محور امامخمینی (ره) اشاره کرد و گفت: در این محدوده طی سالهای گذشته ساختوسازها و مداخلات مختلفی انجام شده و اکنون ضروری است با بهرهگیری از خرد جمعی و مشارکت همه دستگاههای مسئول، تصمیمی منطقی و متوازن اتخاذ شود. تصمیمی که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای شهروندان و حل مشکلات موجود، ملاحظات مرتبط با حفاظت و احیای بافت تاریخی را نیز به طور کامل مدنظر قرار دهد.
برنامهریزی برای تسهیل فرایند نوسازی و بازآفرینی بافت تاریخی زنجان
مدیرکل دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش وزارت راه و شهرسازی، به شرایط محدودههای جنوبی و پیرامون بازار تاریخی زنجان اشاره کرد و گفت: در این بخش نیز علاوه بر ضرورت ارتقای کیفیت کالبدی و بهبود زیرساختهای شهری، برنامهریزی برای تسهیل فرآیند نوسازی و بازآفرینی مورد تاکید است.
وی از زنجان به عنوان یکی از شهرهای ارزشمند و دارای ظرفیتهای کمنظیر کشور یاد کرد و گفت: زنجان نگینی ارزشمند در عرصه میراث شهری و تاریخی ایران است و ظرفیتهایی که در این بازدید از نزدیک مشاهده شد، ضرورت توجه بیشتر به این شهر را دوچندان میکند.
وی خاطرنشان کرد: هدف اصلی آن است که شهروندان از وضعیتهای پیچیده و به خصوص بلاتکلیف موجود خارج شوند و در عین حال ارزشهای تاریخی و هویتی محدوده نیز حفظ و تقویت شود. مدیریت شهری و دستگاههای استانی، زمینه تدوین راهکارهای اجرایی و عملیاتی برای رفع چالشهای موجود و بهرهبرداری از ظرفیتهای ارزشمند این محدوده را فراهم کند.