به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین پورمحمدی رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران که در هتل فدک قم برگزار شد اظهار کرد: حرکت توحیدی حضرت ابراهیم(ع) و تلاش برای تحقق نظام توحیدی، از بزرگترین آرمانهای الهی برای هدایت بشریت بوده است و این مناسبتها فرصت مناسبی برای بازخوانی این پیامهای ماندگار به شمار میرود.
جامعه بیتاریخ جامعهای بیهویت است
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی با بیان اینکه تاریخ محیط زندگی انسان و روایت هویت اوست، گفت: اگر بخواهیم بدانیم انسان کیست، از کجا آمده، چه کرده و به کجا میرود، چیزی جز تاریخ برای پاسخ به این پرسشها در اختیار نداریم. تاریخنگاری در واقع روایت زندگی انسان به عنوان برجستهترین مخلوق الهی است.
وی افزود: جامعهای که تاریخ نداشته باشد، هویت، شناسنامه، پیشینه و حتی چشمانداز خود را از دست میدهد. تاریخ است که جایگاه ملتها را مشخص میکند و به آنها هویت و معنا میبخشد.
تاریخ شفاهی؛ روایت زنده و پویا از گذشته
حجتالاسلام والمسلمین پورمحمدی با اشاره به برخی آسیبهای تاریخ شفاهی از جمله خطاهای حافظه، خودسانسوری، گزینشگری در روایت و تأثیرپذیری از تحولات بعدی، تصریح کرد: با وجود همه این کاستیها، امروز غالب پژوهشگران و صاحبنظران حوزه تاریخ، تاریخ شفاهی را یکی از مهمترین نقاط قوت تاریخنگاری معاصر میدانند.
وی ادامه داد: تاریخ مکتوب گاهی به یک روایت ثابت و منجمد تبدیل میشود، اما تاریخ شفاهی به تاریخ روح، حیات و تحرک میبخشد. راوی در تاریخ شفاهی تنها ناقل یک رویداد نیست، بلکه زندگی خود را روایت میکند و همین امر موجب زنده شدن تاریخ میشود.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: بسیاری از زوایای پنهان رخدادهای مهم تاریخی، به ویژه لحظات پایانی زندگی شخصیتها و شهدا، تنها از طریق تاریخ شفاهی قابل ثبت و انتقال است و در هیچ سند مکتوبی یافت نمیشود.
بسیاری از ابعاد زندگی شخصیتهای بزرگ تاریخ روایت نشده است
وی با اشاره به واقعه عاشورا اظهار داشت: بیش از ۹۰ درصد آنچه امروز از حادثه کربلا میدانیم، مربوط به یک یا دو روز از زندگی امام حسین(ع) و یاران ایشان است، در حالی که سالها از زندگی این شخصیتهای بزرگ تاریخی کمتر روایت شده است.
حجتالاسلام والمسلمین پورمحمدی افزود: درباره شخصیت بزرگی همچون حضرت ابوالفضل العباس(ع) که حدود ۳۵ سال در کنار امیرالمؤمنین(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) زیستهاند، اطلاعات اندکی در اختیار داریم و اگر ابعاد مختلف زندگی ایشان به درستی روایت میشد، میتوانست الهامبخش نسلهای متعدد باشد.
مستندسازی، ضلع سوم تاریخنگاری نوین
وی با بیان اینکه تاریخنگاری امروز بر سه ضلع استوار است، گفت: مورخان، تاریخ شفاهی و مستندسازی سه رکن اصلی تاریخنگاری معاصر هستند.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی افزود: اسناد، تصاویر، فیلمها، آثار باستانی، کتیبهها و بناهای تاریخی در کنار تاریخ شفاهی، امکان بازسازی دقیقتر گذشته را فراهم کردهاند و موجب شدهاند تصویر روشنتری از تاریخ ملتها در دسترس قرار گیرد.
سه مقطع سرنوشتساز در تاریخ معاصر ایران نیازمند روایت دقیق است
حجتالاسلام والمسلمین پورمحمدی سه مقطع مهم تاریخ معاصر ایران را نیازمند روایت عمیق و جامع دانست و اظهار کرد: نخستین مقطع، نهضت اسلامی امام خمینی(ره) از سال ۱۳۴۰ تا تبعید ایشان در سال ۱۳۴۳ است که بخش مهمی از ریشههای انقلاب اسلامی در آن شکل گرفت.
وی ادامه داد: مقطع دوم، سالهای ۱۳۵۶ تا آغاز دفاع مقدس است؛ دورهای که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و فرآیند نظامسازی آغاز شد.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی تأکید کرد: هر دو مقطع هنوز ظرفیتهای فراوانی برای پژوهش، روایتگری و تبیین زوایای ناگفته دارند.
سال ۱۴۰۴؛ نقطه عطفی در تحولات منطقه و جهان
حجتالاسلام والمسلمین پورمحمدی با اشاره به تحولات جاری منطقه و جهان، سال ۱۴۰۴ را یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر دانست و گفت: به اعتقاد من، سال ۱۴۰۴ میتواند نه تنها برای ایران و منطقه، بلکه برای جهان یک نقطه عطف تاریخی باشد.
وی افزود: مجموعهای از تحولات سیاسی، اقتصادی، امنیتی و رسانهای در حال وقوع است که نشان میدهد جهان در آستانه تغییرات مهم قرار گرفته و روایت صحیح این رخدادها اهمیت ویژهای دارد.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبت دقیق وقایع، تولید روایتهای مستند، تصویرسازی صحیح از رویدادها و انتقال واقعیتها به نسلهای آینده هستیم؛ چراکه روایتها نقش تعیینکنندهای در شکلدهی افکار عمومی و حافظه تاریخی ملتها دارند.
وی در پایان تأکید کرد: ثبت، مستندسازی و روایت درست حوادث و تحولات امروز، مسئولیتی تاریخی بر دوش پژوهشگران، مورخان و فعالان حوزه تاریخ شفاهی است و آیندگان قضاوت خود را بر اساس همین روایتها شکل خواهند داد.
انتهای خبر/