به گزارش خبرگزاری تسنیم از کاشان، بقاع متبرکه فرزندان ائمه اطهار بهویژه امامزادگان از نسل حضرت موسی بن جعفر(ع) از جمله سلطان امیر احمد(ع) در دارالمومنین کاشان، بزرگترین تاثیر را در توسعه تشیّع و بقای نسل سادات در این شهرستان داشته و دارند.
رایحه نسل تشییع با عطر علوی از زمانهای بسیار دوره به واسطه حضور فرزندان بلافصل ائمه معصومین خاصه امام کاظم (ع) در هر شهر و دیار از وطن از جمله دارالمومنین کاشان منشا خیرات و برکات و آثار ماندگار و یادگار شده است.
شهر کاشان در شرق کویر مرکزی ایران از دیرباز در سایهی ولایت مداری و تدیّن مردمان آن با حضور امامزادگان جلیلالقدر پیشگام و طلایهدار در عرصههای گوناگون مذهبی، علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بوده و نقش بسیار مهمی را در طول تاریخ ایفا کرده است.
منطقه فرهنگی کاشان در شمال استان اصفهان در شمار یکی از مهم ترین مراکز شیعه نشین در ایران بوده است که میزبانی بسیاری از امامزادگان از جمله حضرت سلطان علی بن امام محمد باقر(ع) در کاشان به طور شاخص و سایر امامزادگان جلیلالقدر را در سطوح مختلف داشته است.
امامزاده سلطان امیر احمد(ع) نوه بلافصل امام جواد(ع) در کاشان یکی از این امامزادگانی است که منشا ایجاد یک محله تاریخی و آثار و برکات ماندگار حول محور آن شده است.
بهانه زیبای غدیر و ولایت و امامت مَولی المُوحدین، مَولی الثَّقَلَیْن، یَعسوُبِ الدّینْ، قائدُ الغُرِّ المُحَجَّلینْ، وَصیِّ رَسوُلِ رَبِّ الْعٰالَمینْ، ألْاَشجَعِ الْمَتینْ، ألْاَشْرَفِ الْمَکینْ، ألْعٰالِمِ الْاَمینْ، ألنّٰاصِرِ الْمُعینْ، وَلّیِّ الدّیٖنْ، أسَداللهِ الْغٰالِبْ، غٰالِبِ کُلِّ غٰالِبْ، صٰاحِبِ الْمٓفٰاخِرْ وَ الْمَنٰاقِبْ، إمامِ الْمَشٰارِقِ وٓ الْمٓغٰارِبْ، ألْاِمٰامِ بِالْحَقْ، سَیِّدِنٰا وَ مَوْلٰانٰا أبِی الْحَسَنَیْن، أمیرالمومنین، علی بن ابی طالب(ع)، حضور سادات جلیل القدر و ذریّه آنها در کاشان و همچنین میلاد با سر سعادت باب الحوائج حضرت موسی بن جعفر(ع) و اهتمام مردم این خطه ولایی و متدین در احترام و تکریم امامزادگان و سادات به ویژه دید و بازدیدهای از سادات از سلاله موسی بن جعفر (ع) محمل گزارش خبرگزاری تسنیم شد.
خبرنگار تسنیم در این مجال ضمن مصاحبه تفصیلی با حجتالاسلام مهدی مسلم، مدیر و عضو هیات امنای امامزاده و استاد فلسفه و حقوق دانشگاه کاشان قصد دارد مخاطبان محترم را با نحوهی حضور و ورود امامزاده سلطان امیر احمد(ع) به کاشان و این محله بیشتر و بهتر آشنا کند.
تسنیم: دلیل حضور زیاد فرزندان ائمه از زمان امام کاظم(ع) به بعد در ایران چیست؟
حجتالاسلام مسلم: دوران امام کاظم به بعد یکی از زمانهایی است که پیچ تاریخی و بزرگترین تاثیر را در انتشار تشیّع دارد چرا که همهی ائمهی ما از دوران امام کاظم(ع) به بعد تبعید شدند.
با اینکه بیشتر ائمه ما از امام حسن مجتبی (ع) تا امام حسن عسکری(ع) در مدینه یا اطراف این شهر متولد شدند ولی از امام کاظم (ع) به بعد پادشاهان عباسی ائمه هُدی را تبعید کردند تا به خیال خودشان از دایره نفوذشان در مرکز سنتی قدرتشان که مدینه بود دور و نفوذ و سلطه ائمه را کمتر کنند.
حال آنکه پادشاهان نه تنها برای ائمه محدودیتی به لحاظ قدرت ایجاد نمیکردند بلکه دایره قدرت آنها را نیز افزایش میدهند و به این ترتیب امام کاظم(ع) نیز که متولد مدینه بود به کاظمین تبعید شد و کاظمین و بغداد که یک شهر جدیدالاحداث در دورهی عباسی بود تا امروز به پایگاه شیعه تبدیل میشود.
شهری به نام کاظمین در بخشی از بغداد به وجود آمد که به اصطلاح کاظمیه بخش شیعه نشین در کنار بقیه بخشهای شیعه نشین بغداد شد و حضرت امام رضا(ع) نیز بعد از امام کاظم(ع) به شهر طوس یا مشهد امروزی تبعید و طوس ایران به یک پایگاه بزرگ شیعه تبدیل میشود.
همچنین امام جواد(ع) را مثل جدشان امام کاظم(ع) به کاظمین و بغداد تبعید میکنند و در بخشی از بغداد شهری به نام کاظمیه در کنار سایر بخشهای شیعه نشین بغداد بهوجود میآید و امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) نیز بعد از شهادت امام جواد(ع) نیز به سامرا تبعید میشوند تا زمانیکه امام مهدی(ع) در تبعیدگاه پدر و جدشون به دنیا میآیند، پس تبعید ائمه در واقع نکته اولی هست که باید به آن توجه و تامل شود.
تسنیم: امام جواد (ع) چند فرزند داشتند و چگونه نوادگان حضرت به ایران آمدند؟
حجتالاسلام مسلم: امام جواد (ع) دارای دو پسر به نام امام هادی(ع) که تبعیدی سامرا و موسی مبرقع(ع) بودند، موسی مبرقع(ع) گفته میشد چون که به روایتی به دلیل زیبایی یا برای اینکه کسی او را نشناسند ازبُرقَع و پوشیه استفاده میکرد.
بعد از اینکه امام هادی(ع) در سامرا به شهادت میرسد جناب موسی مبرقع(ع) به کوفه تشریف میآورند و از کوفه نیز از شَرِّ دشمنان و ترس کشته شدن به قم تشریف میآورد میآید چون قبل از حضرت امام رضا(ع) و معومه(س) قبل از او اینجا آمده بودند.
قمیهای آن زمان که اشعریهای قم بودند جناب موسی مبرقع(ع) را نمیشناسند یا از ترس دشمن راه نمیدهند بنابراین چون از حضور او استقبال نمیکنند و نمیتواند در قم استقرار یابد به کاشان تشریف میآورد.
تسنیم: زمانیکه موسی مبرقع(ع) به کاشان میآید حاکم آن زمان چه کسی بوده است؟
حجتالاسلام مسلم: حاکم کاشان در آن زمان عبدالعزیز بن ابی دلف بوده است که از ورود موسی مبرقع(ع) به کاشان استقبال میکند، حقوق ماهیانه برایش در نظر میگیرد، هدایا به او میدهد و مردم نیز از او استقبال میکنند.
جناب موسی مبرقع(ع) به کاشان میآید چون کاشان سابقه حضور حضرت سلطان علی بن امام محمد باقر(ع) و استقبال خوب مردم را داشته است.
تسنیم: موسی مبرقع(ع) تا چه زمانی در کاشان میماند؟
حجتالاسلام مسلم: مردم قم بعد از استقرار موسی مبرقع(ع) در کاشان متوجه شخصیت این عالم و اهل تقوا میشوند از وی درخواست میکنند تا به قم برگردد و موسی مبرقع(ع) با استقبال قمیها به قم باز میشود.
در آن زمان سهم چند قنات و روستا را به موسی مبرقع(ع) میدهند و وی کرسی تدریس علوم دینی را در قم شروع میکند و حوزه علیمه تشکیل میدهد.
تسنیم: پس از بازگشت موسی مبرقع(ع) از کاشان به قم آیا نماینده از جانب خود برای کاشانیها باقی میگذارد؟
حجتالاسلام مسلم: بله زمانیکه میخواهد به قم برگردد ولی کاشانیها از او درخواست نماینده میکنند که وی جناب احمد بن موسی مبرقع (ع) نوه بلافصل امام جواد(ع) را نمایندهی خود در کاشان تعیین میکند.
جناب احمد بن موسی(ع) سر سلسسهی خاندان سادات رضوی، تقوی، بُرقعی، امام و تولیت در کاشان میشود که آیت الله رضوی در کاشان از نسل سلطان امیر احمد(ع) است.
تسنیم: آیا نسلی و خاندانی از موسی مبرقع(ع) در قم و کاشان باقی مانده است؟
حجتالاسلام مسلم: بله سادات برقعی که بیشتر در قم هستند، حتی سادات نقوی و رضوی در کشمیر و هند از نسل سلطان امیر احمد(ع) که خود همین موضوع حضور جناب موسی مبرقع(ع) و سلطان امیر احمد(ع) در قم و کاشان و ایران نه تنها باعث انتشار شیعه در ایران و عراق بلکه انتشار سادات به ویژه در کشمیر، هند و پاکستان و افغانستان میشوند.
تسنیم: وضعیت آستان مقدس سلطان امیر احمد(ع) از لحاظ تاریخی چگونه است و به چه زمانی میرسد؟
حجتالاسلام مسلم: با توجه به قرائن و شواهد موجود تاریخی سازهی ساختمان بقعه به دورهی سلجوقی حدود 800 سال قبل برمیگردد به این دلیل که قلعهی جلالی و حمام سلطان امیر احمد(ع) در این محله به نام امامزاده به این دوره میرسد و محله، محلّهی سلطان امیر احمد(ع) است.
اما آنچه که مادّه تاریخها نشان میدهد این است که سازه امامزاده در دورهی صفویه و حدود 600 سال بازسازی شده است و اگر بخواهیم دورهی سلجوقی را برای تاریخ سازه درنظر بگیریم حدود 800 سال میشود.
مادّه تاریخ روی گنبد به دورهدصفویه بر میگردد اما شواهد و قرائن پیرامونی امامزاده برای دورهی سلجوقی است و سلجوقیها ترکمنهای اهل سنت بودند که اول با شیعه چندان موافق نبودند اما بعدها با شیعه همراه شدند.
همانطور که اجدادِ صفویه کُردهای اهل سنت بودند و بعدها شیعه شدند و مذهب شیعه را منتشر کردند و با عثمانیهای تُرکِ سُنّی جنگیدند و در حقیقت مرزهای مذهبی و فرهنگی ما را پاسداری کردند.
تسنیم: چرا به جناب احمد بن موسی(ع) واژهی «سلطان» را اطلاق کردند؟
حجتالاسلام مسلم: به دلیل اینکه ائمه و امامزادگان در منطقه صاحب نفوذ، اخلاق، مکتب قضاوت، کرسی داوری و مقام حل اختلافات مردم وسادات این منطقه بودند و امور شیعیان را رتق و فتق میکردند عنوان سلطان برایشان اطلاق میشد.
همچنین پادشان ایران در دورههای تاریخی صفویه، زندیه، افشاریه و قاجاریه خیلی علاقهمند بودند کلمهی سلطان را قبل از نام ائمه از جمله امام رضا(ع) بگذارند یا عنوان «سلطان» که به حضرت علی بن امام باقر(ع) اطلاق شد.
البته سلطان و امیر خطاب کردن ائمه از آن جهت نیز بود که پادشاه با عنوان «سلطان» یا« امیر» و همنان کردن با خودش میخواست خودش را در تراز دینی به حساب بیاورد تا به نوعی بتواند یک نوع مشروعیت و وجاهت و آبرویی کسب کند.
به عنوان مثال عنوان «سلطان» در کتیبههای تاریخی مدرسه امام خمینی(ره) کاشان که توسط فتحعلی شاه قاجار انجام شد عناوین السلطان بن السلطان، الخاقان بن خاقان؛ فتحعلی شاه قاجار مکتوب شده که قابل تامل بوده پس «سلطان» یعنی کسی که دارای قدرت و نفوذ است.
بعد از اینکه امام هادی(ع) در سامرا به شهادت میرسد جناب موسی مبرقع(ع) به کوفه تشریف میآورند و از کوفه نیز از شَرِّ دشمنان و ترس کشته شدن به قم تشریف میآورد میآید چون قبل از حضرت امام رضا(ع) و معومه(س) قبل از او اینجا آمده بودند.
قمیهای آن زمان که اشعریهای قم بودند جناب موسی مبرقع(ع) را نمیشناسند یا از ترس دشمن راه نمیدهند بنابراین چون از حضور او استقبال نمیکنند و نمیتواند در قم استقرار یابد به کاشان تشریف میآورد.
تسنیم: زمانیکه موسی مبرقع(ع) به کاشان میآید حاکم آن زمان چه کسی بوده است؟
حجتالاسلام مسلم: حاکم کاشان در آن زمان عبدالعزیز بن ابی دلف بوده است که از ورود موسی مبرقع(ع) به کاشان استقبال میکند، حقوق ماهیانه برایش در نظر میگیرد، هدایا به او میدهد و مردم نیز از او استقبال میکنند.
جناب موسی مبرقع(ع) به کاشان میآید چون کاشان سابقه حضور حضرت سلطان علی بن امام محمد باقر(ع) و استقبال خوب مردم را داشته است.
تسنیم: موسی مبرقع(ع) تا چه زمانی در کاشان میماند؟
حجتالاسلام مسلم: مردم قم بعد از استقرار موسی مبرقع(ع) در کاشان متوجه شخصیت این عالم و اهل تقوا میشوند از وی درخواست میکنند تا به قم برگردد و موسی مبرقع(ع) با استقبال قمیها به قم باز میشود.
در آن زمان سهم چند قنات و روستا را به موسی مبرقع(ع) میدهند و وی کرسی تدریس علوم دینی را در قم شروع میکند و حوزه علیمه تشکیل میدهد.
تسنیم: پس از بازگشت موسی مبرقع(ع) از کاشان به قم آیا نماینده از جانب خود برای کاشانیها باقی میگذارد؟
حجتالاسلام مسلم: بله زمانیکه میخواهد به قم برگردد ولی کاشانیها از او درخواست نماینده میکنند که وی جناب احمد بن موسی مبرقع (ع) نوه بلافصل امام جواد(ع) را نمایندهی خود در کاشان تعیین میکند.
جناب احمد بن موسی(ع) سر سلسسهی خاندان سادات رضوی، تقوی، بُرقعی، امام و تولیت در کاشان میشود که آیت الله رضوی در کاشان از نسل سلطان امیر احمد(ع) است.
تسنیم: آیا نسلی و خاندانی از موسی مبرقع(ع) در قم و کاشان باقی مانده است؟
حجتالاسلام مسلم: بله سادات برقعی که بیشتر در قم هستند، حتی سادات نقوی و رضوی در کشمیر و هند از نسل سلطان امیر احمد(ع) که خود همین موضوع حضور جناب موسی مبرقع(ع) و سلطان امیر احمد(ع) در قم و کاشان و ایران نه تنها باعث انتشار شیعه در ایران و عراق بلکه انتشار سادات به ویژه در کشمیر، هند و پاکستان و افغانستان میشوند.
تسنیم: وضعیت آستان مقدس سلطان امیر احمد(ع) از لحاظ تاریخی چگونه است و به چه زمانی میرسد؟
حجتالاسلام مسلم: با توجه به قرائن و شواهد موجود تاریخی سازهی ساختمان بقعه به دورهی سلجوقی حدود 800 سال قبل برمیگردد به این دلیل که قلعهی جلالی و حمام سلطان امیر احمد(ع) در این محله به نام امامزاده به این دوره میرسد و محله، محلّهی سلطان امیر احمد(ع) است.
اما آنچه که مادّه تاریخها نشان میدهد این است که سازه امامزاده در دورهی صفویه و حدود 600 سال بازسازی شده است و اگر بخواهیم دورهی سلجوقی را برای تاریخ سازه درنظر بگیریم حدود 800 سال میشود.
مادّه تاریخ روی گنبد به دورهدصفویه بر میگردد اما شواهد و قرائن پیرامونی امامزاده برای دورهی سلجوقی است و سلجوقیها ترکمنهای اهل سنت بودند که اول با شیعه چندان موافق نبودند اما بعدها با شیعه همراه شدند.
همانطور که اجدادِ صفویه کُردهای اهل سنت بودند و بعدها شیعه شدند و مذهب شیعه را منتشر کردند و با عثمانیهای تُرکِ سُنّی جنگیدند و در حقیقت مرزهای مذهبی و فرهنگی ما را پاسداری کردند.
تسنیم: چرا به جناب احمد بن موسی(ع) واژهی «سلطان» را اطلاق کردند؟
حجتالاسلام مسلم: به دلیل اینکه ائمه و امامزادگان در منطقه صاحب نفوذ، اخلاق، مکتب قضاوت، کرسی داوری و مقام حل اختلافات مردم وسادات این منطقه بودند و امور شیعیان را رتق و فتق میکردند عنوان سلطان برایشان اطلاق میشد.
همچنین پادشان ایران در دورههای تاریخی صفویه، زندیه، افشاریه و قاجاریه خیلی علاقهمند بودند کلمهی سلطان را قبل از نام ائمه از جمله امام رضا(ع) بگذارند یا عنوان «سلطان» که به حضرت علی بن امام باقر(ع) اطلاق شد.
البته سلطان و امیر خطاب کردن ائمه از آن جهت نیز بود که پادشاه با عنوان «سلطان» یا« امیر» و همنان کردن با خودش میخواست خودش را در تراز دینی به حساب بیاورد تا به نوعی بتواند یک نوع مشروعیت و وجاهت و آبرویی کسب کند.
به عنوان مثال عنوان «سلطان» در کتیبههای تاریخی مدرسه امام خمینی(ره) کاشان که توسط فتحعلی شاه قاجار انجام شد عناوین السلطان بن السلطان، الخاقان بن خاقان؛ فتحعلی شاه قاجار مکتوب شده که قابل تامل بوده پس «سلطان» یعنی کسی که دارای قدرت و نفوذ است
.اما واژه « امیر» نیز به معنای شاهزاده و فرمانروا و کسی که عمارت دارد و امر میکند و خطاب واژه « امیر» نیز به ائمه از جمله احمد بن موسی مبرقع(ع) با عنوان سلطان امیر احمد(ع) امامزادهای که منتسب به امام جواد(ع) از همین رو بوده است.
البته انتساب امیر در ایران به افرادی که مادرشان هم سید بودند «میر» قبل از اسم آنها مثل میرداماد و میرفندرسکی اضافه میشد؛ به افرادی که فقط پدرشان سادات بود سید میگفتند و به کسانیکه که مادر نیز علاوه بر پدرشان سید بود عنوان «میر یا آقامیر» قبل از اسمشان میآورند.
تسنیم: وضعیت عمرانی بقعه چگونه بوده است؟
حجتالاسلام مسلم: زیارت تا دهه 90 یک حالت سنتی وقدیمی داشت وبه شکل امروزی نبود اما خوشبختانه از دههی 90 با همت اداره اوقاف و امور خیریه کاشان و اعضای هیات امنای محترم بازسازی و مرمت چشمگیر و دگرگون شد.
اکنون نیز با انجام آزاد سازیها و تملک منازل اطراف حرم، مقدمات ساخت صحنها و رواقهای جدید برای برگزاری مراسم در حال انجام است و الحمدالله وضعیت عمرانی امامزاده با تلاش و حضور اعضای هیات امنا و ریاست محترم آن روند رو پیشرفتی را دارد که توفیق روزافزون آنرا از خداوند و اهل بیت مسالت داریم.
تسنیم: در مورد وضعیت محلهی تاریخی سلطامامیر احمد(ع) چه مطالبی را بیان میکنید؟
حجتالاسلام مسلم: محلههای تاریخی کاشان به طور معمول حول محور یک امامزاده، بقعه متبرکه و یک مسجد از جمله محلههای پنجه شاه با امامزادهی پنجه شاه، مسجد جامع(میدان کهنه)، گذر نو(بازار) ورودی کمال الملک از سمت پانخلبا وجود امامزاده شاه سلیمان(ع) و همچنین محلهی سلطان امیر احمد(ع) با خانههای تاریخی بروجردی، عباسی و طباطبایی حول حول مدار این امامزاده بهوجود آمده است.
تسنیم: آیا امامزادهها کارکرد فرهنگی و اجتماعی دارند؟
حجتالاسلام مسلم: بله وجود امامزاده در هر محله عامل کارکرد فرهنگی و ارائه خدمات عمومی از جمله حمام سلطان امیر احمد(ع)، قلعه نظامی جلالی برای حفاظت شهر یا یخچالهای طبیعی در کنار قلعه جلالی در محلهی سلطان امیر احمد(ع) و حول محور این امامزاده همه حکایت از کارکردهای فرهنگی و اجتماعی آن دارد.
تسنیم: اکنون کارکردهای فرهنگی امامزاده چیست؟
حجتالاسلام مسلم: برنامههای فرهنگی هفتگی امامزاده در قالب جلسات سبک زندگی اسلامی ویژهی خواهران هر چهارشنبه عصر با حضور یکی از بانوان مبلغه شهر و استقبال گستردهی جمعیت حدود 300 نفری خواهران برگزار میشود.
همچنین جلسات قرائت قرآن برای خواهران و برادران به ویژه ختم قرآن در ماه مبارک رمضان، اجرای طرح آرامش بهاری ویژه گردشگران داخلی و خارجی از دههی 93 در نوروز برگزار میشود که البته مدت دو سال در دورهی شیوع همه گیری کرونا متوقف شد.
البته با وجود تحریمهای پسابرجام نوع گردشگران، بیشتر به گردشگران عراقی و تُرک و کمی هم از کشور چین و برخی کشورهای دیگر منحصر شدند.
برنامههای فرهنگی تبلیغی طرح آرامش بهاری با حداقل سه مبلغ در بخش کودک و بزرگسال برای گردشگران داخلی و بخش گردشگران خارجی تا کنون در امامزاده برگزار شده است.
برگزاری دیگر جلسات مذهبی نیز از جمله حضور هیات احمدیه امامزاده، دیگر هیاتهای مذهبی و مجموعههای فرهنگی شهر، شبکهی خادمیاری رضوی در شهر کاشان، سقایان، جلسات استغاثه و ادعیه در مناسبات مختلف مذهبی همچون غدیر، محرم، فاطمیه و نوروز برگزار میشود.
حضرت سلطان امیر احمد(ع) امامزادهای در شهر کاشان است که نسبش با این شجرهی طیبه«احمد میرزاده فرزند موسی ابو احمد ضیاالدین فرزند احمد ابو ناصر قمرالدین فرزند موسی ابو احمو شهاب الدین فرزند احمد ابو عبدالله النقیب فرزند محمد الاعرج فرزند احمد النقیب فرزند موسی المبرقع فرزند امام جواد» به امام موسی کاظم میرسد.
آرامگاه این امامزاده واقع در خیابان علوی، محلهی سلطان میراحمد کاشان و مجاور خانه تاریخی طباطبایی در تاریخ 20 خرداد 1321 با شمارهٔ ثبت 352 بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این امامزاده دارای صحن و ایوان و بارگاه و رواقهای بزرگ و گنبد مخروطی شکل که کاشیکاریهای جلوی ایوان بزرگ و دو مناره طرفین آن در دورهٔ قاجار تعمیر و بازسازی شده است و روی ازارههای درون رواقها تعدادی از کاشیهای دوران صفوی باقی مانده است.
انتهای پیام/801