امیرمسعود عابدین: پروژه ساخت جنگنده پیشرفته وزن متوسط (AMCA) که توسط سازمان تحقیق و توسعه دفاعی هند (DRDO) مدیریت میشود، بزرگترین ماموریت صنعت هوافضای این کشور برای قطع وابستگی به تامینکنندگان خارجی است. هدف این برنامه، بومیسازی کامل دانش ساخت مواد جاذب رادار، سامانههای اویونیک پیشرفته، حسگرها و تسلیحات نوین است تا این جنگنده برای ورود به خدمت در اوایل دهه ۲۰۴۰ آماده شود. تصویر مدل آزمایششده شباهت بسیار زیادی به طرحهای گرافیکی رسمی دارد که پیش از این از سوی وزارت دفاع هند منتشر شده بود.
رقابت در آسمان؛ پیشی گرفتن دهلینو از پروژههای اروپایی
اگرچه هند از نظر چرخه توسعه جنگندهها هنوز دههها از غولهایی چون چین و ایالات متحده عقبتر است، اما روند پیشرفت پروژه AMCA نشانههای مثبتی از سرعت گرفتن را نشان میدهد. این برنامه بومی حتی از رقبای پرادعای اروپایی خود نیز فراتر رفته است؛ به طوری که پروژه مشترک نسل بعدی اروپا به رهبری فرانسه (SCAF) پس از نزدیک به یک دهه رایزنی، در نهایت به بنبست رسید و پیش از رسیدن به مرحله تست راداری، در ژوئن ۲۰۲۶ رسما لغو شد. در همین حال، آمریکا و چین با برنامهریزی برای معرفی جنگندههای نسل ششم خود در دهههای ۲۰۳۰ و ۲۰۴۰، در سطحی کاملا متفاوت پیشتازی میکنند و کشورهایی چون هند، کره جنوبی و بریتانیا تلاش دارند جایگاه خود را در سطح نسل پنجم تثبیت کنند.
شاهکلید روسی؛ انتقال فناوری سوخو ۵۷ به قلب پروژه هند
وزارت دفاع هند برای جبران عقبماندگی فنی خود، حساب ویژهای روی شریک دیرینهاش یعنی روسیه باز کرده است. بر اساس گزارشهای رسمی، مذاکرات دهلینو و مسکو برای تولید تحت لیسانس جنگنده نسل پنجم سوخو ۵۷ به مراحل فنی بسیار پیشرفتهای رسیده است. روسیه در پیشنهادی بیسابقه، موافقت کرده تا دسترسی کامل به کدهای منبع این جنگنده و انتقال گسترده فناوریهای کلیدی را در اختیار هند بگذارد. این همکاری دو مزیت بزرگ برای هند دارد: نخست اینکه نیروی هوایی این کشور میتواند یک دهه زودتر از آماده شدن پروژه بومی خود به جنگنده نسل پنجم مجهز شود و دوم اینکه از دستاوردهای فنی سوخو ۵۷ برای سرعت بخشیدن به پروژه AMCA استفاده کند.
سایه سنگین چالشهای قدیمی بر سر بلندپروازی جدید
با وجود این موفقیت اولیه، کارشناسان نظامی با احتیاط به توانایی هند در توسعه مستقل یک جنگنده نسل پنجم نگاه میکنند. دلیل این تردید، پیشینه سخت و پر از تاخیر پروژه جنگنده سبک و نسل چهارمی «تِجاس» (Tejas) است؛ جنگنده تاکتیکی که با وجود سادگی ساختار، یکی از پرچالشترین برنامههای هوانوردی نیم قرن گذشته بود و هنوز هم در بخشهای حیاتی مثل موتور، رادار و تسلیحات اصلی به شدت به فناوریهای وارداتی وابسته است. با توجه به این چالشهای ساختاری، پیشبینی میشود که جنگنده جدید AMCA بیش از آنچه در ابتدا تصور میشد، به دانش فنی و پشتیبانی مهندسان روسی متکی شود؛ موضوعی که سهم بازار سوخو ۵۷ را در ارتش هند برای سالهای متمادی تضمین خواهد کرد.
۲۲۷۳۲۲
∎