به گزارش خانه ملت، طی هفتههای اخیر و همزمان با شرایط ویژه کشور، برخی جریانهای سیاسی و رسانهای مدعی شدهاند که مجلس شورای اسلامی تعطیل است و نمایندگان فعالیتی ندارند؛ ادعایی که با واقعیتهای موجود فاصله قابل توجهی دارد.
بررسی عملکرد مجلس نشان میدهد قوه مقننه در این مدت نه تنها از انجام وظایف قانونی خود باز نمانده، بلکه با بهرهگیری از ظرفیتهای فناورانه و سازوکارهای پیشبینیشده در آییننامه داخلی، جلسات خود را به شکل برخط برگزار کرده است.
نمونه روشن این موضوع، برگزاری نشستهای رسمی نمایندگان به صورت ویدئوکنفرانسی، فعالیتهای مستمر کمیسیونهای تخصصی، برگزاری جلسات نظارتی با وزرا و مسئولان اجرایی، حضور میدانی نمایندگان در حوزههای انتخابیه و همچنین انتخاب اعضای هیأت رئیسه مجلس در چارچوب سازوکارهای قانونی است.
گفتنی است؛ حتی در غیاب رئیس مجلس شورای اسلامی که در این ایام شرایط خاص امنیتی بر فعالیتهایش حکم فرما شده است، نواب رئیس مجلس برنامههای متعدی را طی صد روز گذشته داشتهاند و ضمن حضور در بسیاری از جلسات کمیسیونهای تخصصی جهت پیگیری مجدانه موضوعات مرتبط با معیشت و امنیت مردم، به اقصی نقاط کشور سفرهای نظارتی داشتند، حتی در یک روز در چند شهر و شهرستان حاضر شدند و ضمن حضور در جمع مردم به وظیفه نظارتی مجلس اعم از نظارت بر عملکرد مسولان استانی و اجرای مصوبات و قوانین جامه عمل پوشاندند.
واقعیت این است که در هیچ نظام پارلمانی، فعالیت مجلس صرفاً به حضور فیزیکی نمایندگان در صحن علنی محدود نمیشود. قانونگذاری، نظارت، تحقیق و تفحص، بررسی عملکرد دستگاهها، پیگیری مطالبات مردمی، جلسات کمیسیونها، تدوین گزارشهای نظارتی و ارتباط با حوزههای انتخابیه، بخش عمده وظایف نمایندگان را تشکیل میدهد.
پارلمانهای دنیا چگونه کار میکنند؟
برخلاف تصور رایج، بسیاری از پارلمانهای جهان همه روزه و به صورت مستمر در صحن علنی تشکیل جلسه نمیدهند و بخش مهمی از فعالیت آنها در قالب کمیسیونها و نشستهای تخصصی انجام میشود.
برای نمونه، پارلمان جمهوری آذربایجان (مجلس ملی) در سال ۲۰۲۳ تنها ۳۹ روز جلسه علنی برگزار کرده است. همچنین ساختار رسمی این پارلمان شامل حدود ۲۵ نشست عادی در طول سال است. در ترکیه نیز پارلمان به صورت یک دوره سالانه فعالیت میکند و بر اساس قانون اساسی این کشور، امکان تعطیلات و وقفههای چندماهه در روند برگزاری جلسات وجود دارد.
در انگلیس نیز تعداد روزهای نشست صحن پارلمان در هر سال متغیر است. بر اساس آمار رسمی، مجلس عوام انگلیس در سال پارلمانی ۲۰۲۳-۲۰۲۴ تنها ۱۰۱ روز تشکیل جلسه داده و در سال ۲۰۲۱-۲۰۲۲ نیز ۱۵۲ روز نشست داشته است.
حتی در خود انگلیس طی سالهای اخیر بارها بحث کاهش ساعات و روزهای کاری پارلمان مطرح شده و رسانههای این کشور از کاهش زمان نشستهای پارلمانی سخن گفتهاند.
فعالیت مجلس محدود به صحن علنی نیست
کارکرد مجلس در نظامهای مردمسالار صرفاً به صحن علنی محدود نمیشود. بسیاری از مهمترین تصمیمات در کمیسیونهای تخصصی اتخاذ میشود؛ جایی که وزرا، معاونان رئیسجمهور، رؤسای سازمانها، کارشناسان و نمایندگان بخش خصوصی حضور یافته و درباره مسائل کشور پاسخگو میشوند.
نگاهی به برنامههای اخیر مجلس شورای اسلامی نیز نشان میدهد کمیسیونهای تخصصی قوه مقننه به صورت مستمر در حال برگزاری نشست و جلسات با حضور مسئولان کشوری و لشکری هستند. کمیسیون امنیت ملی مجلس از روزها و ساعات اولیه آغاز نبرد رمضان تاکنون جلسات خود را با حضور مسئولان ذی ربط برگزار کرده است، کمیسیون کشاورزی نیز طی روزهای گذشته نشستهای متعددی با وزارت جهاد کشاورزی، سازمان هدفمندی یارانهها، سازمان برنامه و بودجه، صندوق بیمه محصولات کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست، اتاق تعاون و اتاق بازرگانی برگزار کرده است.
کمیسیونهای امور داخلی کشور، بهداشت، عمران، اصل نود، انرژی، صنایع و معادن و سایر کمیسیونها نیز جلسات نظارتی و کارشناسی خود را ادامه دادهاند، نمایندگان حتی سفرها و بازدیدهای متعددی از مناطق آسیبب دیده، مرزهای کشور، تنگه هرمز و بسیاری از شهرها و استانها در این ایام داشتهاند و بسیاری از موضوعات مهم کشور از جمله امنیت غذایی، تأمین انرژی، پرداخت مطالبات کشاورزان، مسائل محیط زیستی، سلامت، مسکن و تولید ملی را پیگیری کردهاند.
نظارت میدانی؛ بخشی از مأموریت دائمی مجلس
یکی دیگر از وظایف اصلی نمایندگان، حضور در استانها و حوزههای انتخابیه و نظارت بر اجرای قوانین است؛ بر همین اساس، بازدیدهای میدانی مجامع نمایندگان استانها، حضور نمایندگان در پروژههای عمرانی، نشست با مدیران اجرایی و پیگیری مطالبات مردم به طور مستمر در حال انجام است.
در بسیاری از پارلمانهای دنیا نیز ایامی که صحن علنی تشکیل نمیشود، نمایندگان به حوزههای انتخابیه خود بازمیگردند و بخش مهمی از زمان کاری خود را صرف ارتباط با مردم و نظارت بر عملکرد دستگاههای اجرایی میکنند.
تعطیلی یا تغییر شیوه فعالیت؟
آنچه امروز در مجلس شورای اسلامی جریان دارد، تعطیلی نیست؛ بلکه تطبیق سازوکارهای پارلمانی با شرایط کشور است. همانگونه که بسیاری از پارلمانهای جهان در دورههای بحران، جنگ، همهگیری بیماریها یا شرایط اضطراری از ابزارهای مجازی و روشهای جایگزین استفاده کردهاند، مجلس شورای اسلامی نیز فعالیتهای خود را متناسب با شرایط موجود سازماندهی کرده است.
از این رو، سنجش عملکرد مجلس صرفاً بر مبنای تعداد جلسات حضوری صحن علنی، نه با واقعیتهای حقوقی و پارلمانی سازگار است و نه با تجربه مجالس دنیا.
واقعیت آن است که مجلس شورای اسلامی در کنار وظیفه قانونگذاری، امروز درگیر دهها پرونده نظارتی، جلسات تخصصی، پیگیری مطالبات اقشار مختلف، نظارت بر اجرای قوانین و تعامل مستمر با دستگاههای اجرایی است؛ مأموریتی که حتی در شرایط خاص کشور نیز متوقف نشده و همچنان ادامه دارد./
پایان پیام