آخرین روزهای خردادماه پرحادثه از راه رسیدهاند؛ روزهایی که آفتاب دیگر نشانی از بهار ندارد و گرمای هوا آرامآرام خودش را به شهر تحمیل میکند. عصرها کشدارتر شدهاند، پنجرهها بیشتر باز میمانند و همهچیز خبر از نزدیک شدن تابستان میدهد. در چنین روزهایی معمولاً خبرها هم رنگ و بوی دیگری میگیرند، اما این هفتهای که گذشت داستان را به شکل دیگری روایت میکند، در میان گرمای زودرس این روزها، فضای مجازی لحظهای آرام نگرفت. از جنگی چندساعته که بسیاری را غافلگیر کرد و موجی از واکنشها را به راه انداخت تا حاشیههایی از ترامپ، جام جهانی، سفر ناگهانی مقامات پاکستان به ایران و... یکی پس از دیگری روی صفحه تلفنهای همراه ظاهر شدند و توجه همه را به خود جلب کردند. هفتهای پر از بحث، تحلیل و جنجال که بار دیگر نشان داد در عصر شبکههای اجتماعی، گاهی یک اتفاق کافی است تا برای ساعتها به موضوع اصلی گفتوگوهای روز تبدیل شود. در «دکه حاشیه» این هفته، مروری داریم بر مهمترین سوژههایی که در روزهای گذشته بیشتر از همه سر زبانها افتادند.
کارزار جهانی برای «حسام ابوصفیه» پزشک غزه
در روزهایی که اخبار غزه همچنان در صدر توجه افکار عمومی قرار دارد، نام حسام ابوصفیه پزشک وفادار غزه که با روپوش سفید در ویرانهها بحث برانگیز شده بود بار دیگر به یکی از سوژههای پرواکنش شبکههای اجتماعی تبدیل شد. موجی از حمایتها، بیانیهها و تجمعهای همبستگی در کشورهای مختلف به خصوص آمریکا شکل گرفت و فعالان حوزه سلامت، پزشکان و حامیان فلسطین خواستار آزادی او شدهاند.
این موج پس از آن شدت گرفت که ناصر عوده، وکیل ابوصفیه، جزئیات تازهای از وضعیت او منتشر کرد. به گفته وی، ابوصفیه در زندان صحرایی النفحه و در شرایطی سخت نگهداری میشود؛ شرایطی که به گفته وکیلش شامل محرومیت از خدمات درمانی، نگهداری در سلول انفرادی و محدودیتهای گسترده است. در حالی که انتظار میرفت پرونده او وارد مرحله جدیدی از رسیدگی شود، خبر انتقالش به زندان النفحه و حبس در سلول انفرادی توجه بسیاری را به خود جلب کرد. اما آنچه این ماجرا را به یکی از بحثهای داغ هفته تبدیل کرده، تنها سرنوشت او نیست. بسیاری از کاربران و فعالان حوزه سلامت، داستان ابوصفیه را نمادی از وضعیت کادر درمان در غزه میدانند؛ جایی که به گفته نهادهای حامی فلسطین، شمار قابل توجهی از پزشکان و نیروهای درمانی در جریان جنگ بازداشت شدهاند. به همین دلیل تجمعها و کارزارهای همبستگی که در برخی شهرهای جهان آغاز شده، تنها برای آزادی یک او متمرکز نیست، بلکه تلاشی برای جلب توجه افکار عمومی به وضعیت پزشکان و کادر درمانی در غزه به شمار میرود.
از قریبالوقوع ترینهای قمارباز دیوانه تا «هو شدن»
اگر قرار باشد برای پرکاربردترین واژه این روزهای مذاکرات ایران و آمریکا جایزهای در نظر گرفته شود، احتمالاً «قریبالوقوع» یکی از جدیترین نامزدها خواهد بود. این هفته شبکه CNN در گزارشی نوشت که ترامپ طی ماههای گذشته دستکم ۳۷ بار از نزدیک بودن توافق با ایران سخن گفته؛ توافقی که با وجود این همه وعده و پیشبینی، هنوز به سرانجام نرسیده است. همین گزارش کافی بود تا کاربران شبکههای اجتماعی دست به کار شوند. برخی با انتشار فهرستی از اظهارات مختلف ترامپ، از «قریبالوقوعترین توافق تاریخ» نوشتند و برخی دیگر نیز با ساختن تصاویر و شوخیها، این عبارت را به سوژه طنز تبدیل کردند. در میان کاربران، عدهای هم این موضوع را نشانه پیچیدگی مذاکرات و فاصله میان اظهارات سیاسی و واقعیتهای پشت میز گفتوگو دانستند.
البته ترامپ که به یاوهگوییهایش معروف است زیاد سوژه رسانهها و شبکههای اجتماعی میشود اما اینبار «هو شدن» او درصدر اخبار قرار گرفت. ماجرا از جایی شروع شد که او در جریان فینال NBA در نیویورک با «هو شدن» بخشی از تماشاگران روبهرو شد. ویدئوهای منتشرشده از ورزشگاه خیلی زود در فضای مجازی دستبهدست چرخید و بحثهای زیادی به راه انداخت.اما بخش عجیب ماجرا، واکنش خود ترامپ بود. او در پاسخ به این حاشیهها گفت: «واقعاً عالی بود! فکر میکنم آن صداها تشویق بود. خیلی بلند و پرشور بودند!» ظاهراً در دنیای قمارباز، هو شدن میتواند تشویق باشد مانند همان فرمولی، که شکستاش را نوعی پیروزی میداند و انتقاد هم شکل دیگری از حمایت.
سید مجید نقطهزن؛ سوژه یک جنگ چندساعته
هجدهم خرداد، تنها چند ساعت کافی بود تا بار دیگر فضای منطقه و شبکههای اجتماعی زیر سایه یک درگیری تازه قرار بگیرد. پس از حملات رژیم اسرائیل به مناطقی در لبنان و ضاحیه، واکنش سریع و کوبنده ایران خیلی زود به یکی از موضوعات اصلی خبرها و شبکههای اجتماعی تبدیل شد. واکنشی که هرچند کوتاه بود، اما بازتاب آن در فضای رسانهای بسیار گستردهتر از زمان وقوعش ادامه پیدا کرد. در ادامه این تنش، سپاه پاسداران اعلام کرد که عملیات متوقف شده است، با این تأکید که در صورت تداوم اقدامات طرف مقابل، پاسخ شدیدتری در راه خواهد بود. همین اتفاق کافی بود تا موجی از تحلیلها و واکنشها در فضای مجازی شکل بگیرد. بخشی از کاربران این واکنش را نشانه سرعت و قاطعیت در پاسخ دانستند و در میان بحثها، دوباره عبارت «سید مجید نقطهزن؛ الوعده وفا» در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد و به یک کلیدواژه احساسی و نمادین برای کاربران تبدیل شد. این اتفاق، فارغ از ابعاد نظامی و سیاسیاش، یک بار دیگر نشان داد که در عصر شبکههای اجتماعی، مرز میان رخداد میدانی و روایت دیجیتالی تقریباً از بین رفته است؛ جایی که یک عملیات چندساعته میتواند برای روزها در قالب روایتها، تحلیلها و واکنشهای احساسی در فضای مجازی ادامه پیدا کند.
همچنین بامداد ۲۰ خرداد، پس از حمله آمریکا به چند نقطه در جاسک، سیریک و قشم که به برخی زیرساختهای محلی خسارت وارد کرد، نیروی دریایی سپاه در پاسخ، ناوگان پنجم آمریکا در بحرین را هدف حمله پهپادی قرار داد. در ادامه نیز مقامهای نظامی تأکید کردند که در صورت تداوم اقدامات طرف مقابل، پاسخهای شدیدتری در راه خواهد بود.
نتانیاهو و رویایی که به ترامپ فروخت
این هفته یک روایت رسانهای دیگر هم در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفت. طبق گزارشی که از آکسیوس نقل شده، ترامپ در گفتوگویی با نتانیاهو نسبت به سیاستهای او ابراز نارضایتی کرده و هشدار داده که ممکن است اسرائیل در منطقه با انزوای بیشتری روبهرو شود.
همزمان، اعتراف خبرنگار سیانان درباره موقعیت ایران در خلیج فارس نیز بازتاب گستردهای پیدا کرد. او برخلاف ادعاهای واشنگتن، از موقعیت قدرتمندتر ایران در خلیج فارس و نقش پررنگ نیروی دریایی کشور در معادلات منطقه سخن گفت که ایران نیروی دریاییاش کنترل امور را در دست گرفته، همین موضوع باعث شد کاربران فضای مجازی از «رویا فروشی نتانیاهو به ترامپ» بنویسند و این اظهارات را نشانه فاصله میان برخی ادعاهای پوچ سیاسی صهیون و واقعیتهای میدانی بدانند.
آمریکا و بیمیزبانترین، میزبان تاریخ جام جهانی
حاشیههای اخبار سیاسی، به جهان فوتبال هم کشیده شد، در حالی که آمریکا یکی از میزبانان جام جهانی ۲۰۲۶ است، انتقادها از نحوه میزبانی این کشور همچنان ادامه دارد. در تازهترین موارد، گزارشهایی از مشکلات صدور ویزا برای برخی تیمها و عوامل حاضر در مسابقات منتشر شده که توجه رسانهها را به خود جلب کرده است.
از کنار گذاشته شدن «عمر عبدالرحمن» داور سومالیایی مسابقات به دلیل عدم صدور ویزا گرفته تا صدور ویزای محدود برای بازیکنان تیم ملی ایران و صادر نشدن ویزا برای تعدادی از اعضای این تیم، همگی به حاشیههای این دوره از رقابتها دامن زدهاند. در کنار این موارد، بازرسی بدنی اعضای تیمهای سنگال و ازبکستان در بدو ورود به آمریکا، دیپورت «طلال صلاح» عکاس رسمی تیم ملی عراق با وجود داشتن ویزا و همچنین رد شدن درخواست ویزای «زکریا الواحدی» مدافع مراکشی نیز خبرساز شده است. این اتفاقات باعث شده برخی رسانهها از همین حالا درباره کیفیت میزبانی آمریکا در جام جهانی ۲۰۲۶ ابراز نگرانی کنند. تورنمنتی که قرار است جشن بزرگ فوتبال جهان باشد، فعلاً بیش از آنکه با گلها و مسابقاتش خبرساز شود، با حاشیههای ویزا و ورود و خروج مهمانانش در صدر خبرها قرار گرفته است.
