به گزارش مسیر اقتصاد اقتصاد کره شمالی پس از سالها فشار تحریم و محدودیتهای ناشی از انزوای بینالمللی، نشانههایی از بازگشت به رشد را نشان میدهد. بر اساس برآورد بانک مرکزی کره جنوبی، اقتصاد کره شمالی در سال گذشته میلادی ۳.۷ درصد رشد کرده است که سریعترین نرخ رشد در هشت سال اخیر به شمار میرود. این رشد در شرایطی رخ داده که کره شمالی همچنان با محدودیتهای گسترده خارجی روبهروست اما جنگ اوکراین و تغییر موازنههای ژئوپلیتیکی، فرصت تازهای برای فعال شدن کانالهای همکاری خارجی پیونگیانگ فراهم کرده است.
نشانههای این تغییر فقط در آمارهای کلان دیده نمیشود. گزارشهای میدانی از پیونگیانگ از گسترش خدمات جدید شهری مانند نرمافزارهای درخواست تاکسی، پرداخت با رمزینه پاسخ سریع، افزایش خودروهای برقی چینی، نمایشگاه خودروهای وارداتی و رونق ساختوساز حکایت دارد. کره شمالی در سال گذشته ۱۰ هزار واحد مسکونی در پایتخت تحویل داده و همزمان طرحهای بیمارستانی، کارخانهای، گلخانهای و گردشگری ساحلی در برخی استانها دنبال شده است. تصاویر ماهوارهای نیز افزایش تردد کشتیها، رشد تعداد خودروها در پارکینگها و روشنایی شبانه حدود سه برابر بیشتر از پنج سال قبل را نشان میدهد.
درآمد ارزی از همکاری با روسیه
مهمترین عامل رونق اخیر کره شمالی، تعمیق روابط نظامی و اقتصادی این کشور با روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین است. برآورد نهادهای امنیتی کره جنوبی نشان میدهد پیونگیانگ با ارسال بیش از ۱۵ هزار نیروی نظامی و حجم قابل توجهی از مهمات به جبهه اوکراین، به یکی از شرکای مهم مسکو در این جنگ تبدیل شده است. بر اساس همین برآوردها، کره شمالی از تابستان ۲۰۲۳ تا پایان سال گذشته، بیش از ۱۰ میلیارد دلار از محل فروش تسلیحات و همکاری نظامی با روسیه درآمد کسب کرده است.
در کنار این درآمد، بیش از ۵۰۰ میلیون دلار عایدی دیگر نیز از مسیر همکاریهای نظامی، انتقال فناوریهای پیشرفته، قطعات تسلیحاتی و کالاهای مورد نیاز وارد اقتصاد کره شمالی شده است. فعالیتهای سایبری و هک صرافیهای رمزارز نیز یکی دیگر از کانالهای تأمین ارز خارجی برای پیونگیانگ ارزیابی میشود. مجموعه این منابع، توان دولت کره شمالی را برای سرمایهگذاری در ساختوساز، مدیریت اقتصادی و تقویت زیرساختهای داخلی و به طور ویژه پیشرفت برنامه بازدارندگی هستهای افزایش داده است.
فعال شدن دوباره چین در برابر نزدیکی پیونگیانگ و مسکو
همزمان با گسترش روابط کره شمالی و روسیه، چین نیز برای حفظ جایگاه سنتی خود در اقتصاد پیونگیانگ فعالتر شده است. سفر رئیسجمهور چین به کره شمالی، پس از سفر وزیر خارجه این کشور به پیونگیانگ، نشانهای از تلاش پکن برای تقویت دوباره روابط دیپلماتیک و اقتصادی با همسایه خود است.
چین همچنان مهمترین شریک تجاری کره شمالی است. برآوردها نشان میدهد پیونگیانگ تا ۹۵ درصد از کل تجارت و ۸۵ درصد از صادرات خود را به چین وابسته است. آمارهای گمرکی چین نیز از افزایش تجارت دو کشور در ماه آوریل به بالاترین سطح هشت سال اخیر خبر میدهد. افزایش واردات کالاهای مصرفی و قطعات چینی، در گسترش تلفنهای هوشمند، خودروهای برقی و برخی خدمات شهری در کره شمالی نقش داشته است.
به این ترتیب کره شمالی توانسته است در فضای جدید ژئوپلیتیکی، رابطه با روسیه را به منبع درآمد و اهرم چانهزنی تبدیل کند و همزمان چین را نیز برای حفظ جایگاه اقتصادی خود فعالتر سازد. به بیان دیگر، پیونگیانگ از رقابت و نیاز دو قدرت بزرگ همسایه برای افزایش قدرت مانور اقتصادی خود استفاده کرده است.
رونق اقتصادی با محدودیتهای ساختاری
با وجود نشانههای روشن از رشد اقتصادی، رونق اخیر کره شمالی همچنان محدود و نامتوازن است. گزارشها نشان میدهد بخش قابل توجهی از این تغییرات در پیونگیانگ و برخی مناطق راهبردی متمرکز است و هنوز همه جمعیت کشور از آثار آن بهرهمند نشدهاند. برآوردهای سازمان ملل نشان میدهد نزدیک به نیمی از جمعیت حدود ۲۶ میلیون نفری کره شمالی همچنان با سوءتغذیه روبهرو هستند.
با این حال، اهمیت تحولات اخیر در این است که نشان میدهد تحریمها در خلأ عمل نمیکنند. وقتی جنگ، نیاز امنیتی و رقابت قدرتهای بزرگ شکل میگیرد، کشوری که تحت فشار تحریم قرار دارد میتواند از شکافهای جدید برای فعالسازی تجارت، درآمد خارجی و همکاریهای راهبردی استفاده کند. تجربه اخیر کره شمالی نشان میدهد توسعه همکاری همزمان با روسیه و چین، در مدت کوتاهی توانسته بخشی از فشار تحریمها را کاهش دهد و اثر خود را در رشد اقتصادی، ساختوساز، تجارت خارجی و مصرف شهری نشان دهد.
منبع: Seoul Economic Daily
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی