به گزارش خبرنگار خانه ملت، در روزهایی که کشور با تحولات ناشی از شرایط ویژه و ضرورتهای جدید در حوزه حکمرانی و خدمات عمومی مواجه است، سامانه ارتباط مردمی مجلس شورای اسلامی بیش از گذشته میزبان تماسها و پیامهای شهروندان بوده است؛ پیامهایی که بخشی از آنها اینبار بر محور مسائل آموزشی، کیفیت آموزش در مدارس و دانشگاهها، دسترسی دانشآموزان به آموزشهای برخط و دغدغههای مرتبط با آموزش و پرورش و آموزش عالی شکل گرفته است.
اکنون «خانه ملت» در ادامه مسیر اقدامات حوزه روابط عمومی و سامانه ارتباط مردمی مجلس که تلاش کردهاند ضمن پاسخگویی و پیگیری مطالبات، ابهامات و سوالات مطرحشده از سوی مردم را نیز تا حد امکان تبیین کنند، در قالب برنامه «دایره قانون» با هدف بررسی دقیقتر دغدغههای آموزشی خانوادهها و جامعه دانشگاهی، گفتوگویی تفصیلی با دکتر علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی انجام داده است که در ادامه میخوانید.
رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی ضمن روایت لحظه آغاز جنگ و تشریح شرایطی که کشور در ساعات و روزهای ابتدایی با آن مواجه شد، به تبیین ابعاد مختلف تأثیر این بحران بر نظام آموزشی پرداخت و مجموعه اقدامات انجامشده در حوزه آموزش و پرورش و آموزش عالی را توضیح داد.
وی با اشاره به ضرورت حفظ جان دانشآموزان، دانشجویان و فرهنگیان، تصمیمگیری برای غیرحضوری شدن آموزش، تقویت زیرساختهای آموزش برخط، پیگیری تأمین تجهیزات برای مناطق محروم، حمایت از دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده و برنامهریزی برای جبران عقبماندگیهای تحصیلی را از جمله مهمترین محورهای اقدام کمیسیون در این دوره عنوان کرد.
مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید:
زمانی که جنگ آغاز شد، شما کجا بودید و چگونه مطلع شدید که دشمن ددمنشانه به ایران حمله کرده است؟
در ایام جنگ، مجلس در واقع تعطیل نبود و قرار بود برای برگزاری جلسه به تهران بیاییم که خبر رسید در جریان جنگ ۱۲ روزه، دشمن جمعی از بزرگان ما از جمله شهید باقری، شهید سلامی و دیگر فرماندهان و همچنین ۱۶ نفر از دانشمندان هستهای کشور را در یک عملیات منسجم به شهادت رسانده است. این جنگ ۱۲ روز به طول انجامید و در این مدت ایران با تأخیری حدود ۱۲ ساعت پاسخ قاطعی به اسرائیل و آمریکا داد و در نهایت این درگیری به آتشبس انجامید.
مدتی بعد دوباره برنامهریزیهایی از سوی دشمن صورت گرفت. در این فاصله ایران نیز تلاش بیشتری کرد تا برای هرگونه حمله احتمالی آمادگی داشته باشد. پس از آن، بار دیگر در ۹ اسفند سال گذشته جنگی آغاز شد که همزمان با ماه رمضان بود. در آن روز ما در تبریز حضور داشتیم و خبر رسید که بیت رهبری مورد حمله قرار گرفته است. بسیار نگران بودیم که چه اتفاقی در حال رخ دادن است. متاسفانه این حادثه منجر به از دست دادن رهبر حکیم و دانشمندمان به همراه خانواده ایشان شد. این جنگ ۴۰ روزه ادامه پیدا کرد که در این مدت ایران با عملیاتهای مقتدرانه پاسخ دشمن و عوامل داخلی همراه آنان را داد تا جایی که در نهایت خود آنان نیز اعلام آتشبس کردند. اکنون نیز مذاکراتی در جریان است و امیدواریم این اتفاقات به نفع جمهوری اسلامی ایران به پایان برسد.
شما به عنوان رئیس کمیسیون آموزش، بیشترین آسیب را در حوزه آموزش، بهویژه آموزشوپرورش و آموزش عالی مشاهده کردهاید. کودکان و دانشآموزان از نظر آموزشی آسیبهای زیادی دیدهاند. برای دانشآموزانی که فاقد اینترنت و امکانات هستند و اکنون آموزش بهصورت مجازی انجام میشود، چه اقداماتی صورت گرفته است؟
در نخستین روزهای جنگ، همزمان با شهادت رهبر، تعداد ۱۶۸ نفر از عزیزان ما در مدرسه «شجره طیبه» میناب که عمده آنها دانشآموز بودند، به شهادت رسیدند و ۲۶ معلم نیز در آنجا حضور داشتند. این حادثه آغازگر شرایطی شد که برای همیشه در تاریخ ثبت خواهد شد، زیرا این دانشآموزان در حال تحصیل بودند. به افتخار این معلمان عزیز، امسال در هفته معلم اعضای کمیسیون آموزش بهصورت دستهجمعی به منطقه میناب رفتند، در مراسم بزرگداشت شرکت کردند و از خانوادههای آنان تقدیر به عمل آوردند.
در این شرایط، برای حفظ جان دانشآموزان و با توجه به بیرحمی دشمن، ناچار شدیم از تجمع دانشآموزان در مدارس و دانشگاهها جلوگیری کنیم. بنابراین آموزش در سراسر کشور غیرحضوری شد و در حال حاضر نیز همچنان غیرحضوری ادامه دارد. احتمالاً بسیاری از امتحانات نیز به همین شکل برگزار خواهد شد. نخستین اولویت ما، حفظ جان و امنیت دانشآموزان است. آرزوی ما این است که هرچه سریعتر شرایط به حالت عادی بازگردد و دوباره شاهد حضور دانشآموزان در کلاسهای درس باشیم تا کیفیت آموزش افزایش یابد.
در حال حاضر آموزش در سراسر کشور بهصورت برخط انجام میشود و شبکه «شاد» که متعلق به آموزشوپرورش است، این بستر را فراهم کرده است. از نظر اینترنت نیز در مجموع مشکلی وجود ندارد، هرچند در برخی مناطق قطعیهایی رخ میدهد. به همین دلیل جلسهای برای تأمین ۴۰۰ سرور جدید برای شبکه شاد برگزار کردیم تا ظرفیت این شبکه افزایش یابد. خوشبختانه از نظر اداری و بروکراسی این موضوع حل شده و از نظر مالی نیز تأمین اعتبار انجام شده است. امیدواریم تا آغاز سال تحصیلی در مهرماه، شبکه شاد بسیار قویتری در اختیار داشته باشیم.
البته برخی مدارس و دانشگاهها از بسترهای دیگر نیز برای آموزش آنلاین استفاده میکنند. پیش از این نیز کمیسیون آموزش اقداماتی انجام داده بود؛ از جمله تقویت دبیرستان "ماندگار البرز" و ایجاد چندین استودیوی آموزشی. در این استودیوها بهترین معلمان کشور برای آموزش دانشآموزان برنامه تهیه میکنند. طبق بازدیدی که داشتم، در طول ۴۰ روز جنگ چندین میلیون دانشآموز از این برنامهها استفاده کردهاند.
همچنین با پیگیریهای انجام شده از طرف کمیسیون آموزش، مسئله دسترسی اینترنت برای اساتید دانشگاه تا حدی حل شد، هرچند همچنان مشکلاتی وجود دارد. به هر حال لازم است اینترنت در حوزه علمی بهصورت گسترده در دسترس اساتید قرار گیرد تا در تولیدات علمی دچار عقبماندگی نشویم.
بسیاری از دانشآموزان در شرایط بحرانی به ابزار آموزش مجازی، اینترنت پایدار یا فضای مناسب یادگیری دسترسی ندارند. کمیسیون چه تدبیری برای عدالت در دسترسی به آموزش در این شرایط اندیشیده است؟
در برخی مناطق محروم، دانشآموزان به موبایل، لپتاپ یا تبلت دسترسی ندارند و حتی اینترنت نیز در آن مناطق با مشکل مواجه است. برای حل این مسئله، از طریق صندوق ذخیره فرهنگیان و همچنین منابع دولتی اقداماتی برای تأمین این تجهیزات انجام دادهایم. علاوه بر آن، تقویت زیرساخت اینترنت در این مناطق نیز در دستور کار قرار گرفته است. در بسیاری از مناطق این اقدامات نتیجهبخش بوده، اما هنوز در برخی نقاط با مشکل مواجه هستیم.
با توجه به آسیبپذیری ساختمانهای آموزشی و احتمال خسارت به تجهیزات و کلاسها، از طریق کمیسیون چه رایزنیها و پیگیریهایی با وزارتخانههای متبوع برای مقاومسازی و بازسازی سریع فضاهای آموزشی انجام گرفته است؟
در مرحله نخست، مدارسی که آسیب جدی یا جزئی دیدهاند، شناسایی شدهاند. با کمک سازمان نوسازی مدارس، برنامه مقاومسازی و استحکامبخشی این مدارس آغاز شده و قول دادهاند تا مهرماه همه این مدارس آماده بهرهبرداری شوند. همچنین برای مدارس فرسوده نیز بودجهای از محل دو دهم درصد مالیات بر ارزش افزوده برای مقاومسازی و بازسازی اختصاص داده شده است.
آیا برای دانشآموزان بازمانده از تحصیل یا آنهایی که به دلیل بحران دچار افت تحصیلی شدهاند، طرح جبرانی یا بسته حمایتی ویژهای در نظر گرفته شده است؟
ما پیش از این نیز تجربه مشابهی در دوران کرونا داشتیم که مدارس تعطیل شد و دانشآموزان دچار افت تحصیلی شدند. پس از آن، کلاسهای تقویتی متعددی برگزار شد تا این عقبماندگیها جبران شود. در شرایط فعلی نیز تمرکز اصلی بر ارائه آموزش باکیفیت در بستر آنلاین است، هرچند واقعیت این است که امکان پوشش صددرصدی وجود ندارد. برای دوره پس از جنگ باید از همین حالا برنامهریزی کنیم تا برای حدود ۱۷ میلیون دانشآموز کشور کلاسهای تقویتی برگزار شود و این عقبماندگیها جبران گردد.
آیا از ظرفیت رسانه ملی برای آموزش دانش آموزان استفاده شده است و جلساتی در این راستا با مسئولان رسانه ملی برگزار کردهاید؟
بله، با معاون رسانه ملی جلساتی برای آموزش تلویزیونی داشتهایم و هماهنگیهای لازم انجام شده است. شبکه آموزش در حال حاضر فعال است و اعلام آمادگی کرده تا در زمینه تدریس برای دانشآموزان همکاری گستردهای داشته باشد. این شبکه بیش از ۹۵ درصد پوشش آنتن در کشور دارد و میتواند بخش زیادی از نیاز آموزشی را پوشش دهد.
درباره آموزش عالی بفرمایید؛ در بحرانهای بزرگ، دانشگاهها فقط محل آموزش نیستند، بلکه میتوانند به اتاق فکر ملی تبدیل شوند. کمیسیون آموزش چه نقشی برای دانشگاهها در مدیریت علمی شرایط جنگی تعریف کرده است؟
در این زمینه چندین جلسه با وزیر علوم برگزار کردیم؛ دو جلسه در کمیسیون و جلسهای نیز با حضور فراکسیون دانشگاهیان مجلس. دانشگاهها علاقهمندند هرچه سریعتر به آموزش حضوری بازگردند، البته مشروط بر برقراری شرایط امن. در حال حاضر در رشتههای پزشکی، کلاسهای عملی در بیمارستانها برگزار میشود و حدود ۲۷۰ هزار دانشجوی پزشکی و ۲۱ هزار استاد دانشگاه در این حوزه فعال هستند. در سایر رشتهها نیز بیشتر کلاسها بهصورت آنلاین برگزار میشود، هرچند در برخی آزمایشگاهها امکان برگزاری حضوری وجود دارد.
در پی حملات دشمن به دانشگاههای مهم کشور و مراکز علمی، کمیسیون آموزش چه نظارتی بر روند شناسایی خسارتها و تأمین بودجه بازسازی این مراکز داشته است؟
در جنگ اخیر دانشگاههایی مانند صنعتی شریف، علم و صنعت، دانشگاه اصفهان، دانشگاه فنی و حرفهای تبریز و حتی دانشگاه چابهار آسیبهایی دیدهاند. با توجه به بازدید اعضای کمیسیون از دانشگاه صنعتی شریف، تنها برای این دانشگاه حدود ۵ همت خسارت برآورد شده؛ در مجموع نزدیک به ۱۰۰ همت خسارت به دانشگاهها وارد شده است که طبق گزارشات دریافتی، دولت برنامه بازسازی این مراکز و تأمین مجدد تجهیزات از دسترفته را آغاز کرده است.
درباره شرکتهای دانشبنیان که آسیب جدی در جنگ ۴۰ روزه دیدهاند، چه اقداماتی انجام شده است؟
در این زمینه نیز با صندوق نوآوری و شکوفایی هماهنگیهایی انجام شده تا از شرکتهای دانشبنیان که در این حوادث آسیب دیدهاند، حمایت جدی صورت گیرد.
با توجه به آسیبدیدن بخشی از زیرساختهای پژوهشی و آزمایشگاهی کشور، چه رایزنیهایی با وزارت علوم برای جلوگیری از توقف طرحهای تحقیقاتی و پایاننامههای دانشگاهی در دستور کار قرار گرفته است؟
پژوهش متوقف نشده و فعالیتها ادامه دارد. مهمترین مشکل در این حوزه اینترنت بینالمللی است. از دولت خواستهایم این مسئله هرچه سریعتر حل شود، زیرا بدون اینترنت بینالمللی تعامل علمی با دانشگاههای دنیا با مشکل مواجه خواهد شد و رتبه علمی کشور ممکن است کاهش یابد و احتمالاً این قطعی اینترنت باعث میشود ایران از رنکینگ علمی عقب بماند.
برای افزایش تابآوری دانشگاهها در شرایط بحران چه برنامه ویژهای از طرف کمیسیون آموزش وجود دارد؟
دانشگاهها اکنون در شرایط بحرانی فعالیت میکنند. از سوی دیگر، هزینهها نیز به دلیل تورم افزایش یافته است و بودجه فعلی پاسخگوی همه نیازها نیست. بنابراین لازم است در بودجه سال آینده اعتبارات بیشتری برای دانشگاهها در نظر گرفته شود.
در دوره پساجنگ، چه در آموزش عالی و چه در آموزشوپرورش، باید برنامههای جبرانی گستردهای برای رفع عقبماندگیهای آموزشی اجرا شود. همچنین لازم است برخی از جنایاتی که در طول تاریخ رخ داده است را یادآوری کنم. آمریکاییها در جنگ جهانی دوم هیروشیما و ناکازاکی را بمباران اتمی کردند؛ اما تأثر ناشی از حادثه میناب که شاهد آن بودیم بسیار عظیم بود. باید این جنایات در سطح جهان معرفی شود تا با این رسوایی، مانع تکرار چنین جنایاتی در سطح جهان شویم. در این جنگ مدارس دیگری نیز از جمله مدرسه علامه حلی که منزل دهخدا هم جزو موقوفات آن بود و در شمار آثار باستانی محسوب میشد، مورد حمله قرار گرفت. در کل با دشمنی بدون خطوط قرمز مواجه هستیم که امیدواریم با تمام قدرت، وعدهای که خداوند داده به نابودیشان منتهی شود.
جنگ فقط زیرساختها را تخریب نمیکند، بلکه بر روان دانشآموزان نیز اثر میگذارد. کمیسیون آموزش برای پیگیری خدمات مشاورهای و حمایت روانی از دانشآموزان چه اقدام مشخصی و چه پیگیریهایی از وزارت آموزشوپرورش در این خصوص انجام داده است؟
در منطقه میناب، تیمهای روانشناسی و روانپزشکی برای حمایت از دانشآموزانی که شاهد حادثه بودند و همچنین خانوادههای آنان، مستقر شدهاند. علاوه بر آن، هلال احمر و سازمان بهزیستی نیز در سراسر کشور خدمات مشاوره روانی رایگان ارائه میدهند.
در شرایط بحران، معلمان علاوه بر آموزش، نقش مهمی در آرامسازی و امیدبخشی به دانشآموزان دارند. آیا کمیسیون برای تقویت آموزشهای مهارتی و روانی معلمان در این زمینه برنامهای داشته است؟
معلمان همچنان به تدریس خود ادامه میدهند. برای توانمندسازی آنها نیز دورههای آموزشی آنلاین در نظر گرفته شده است. از نظر معیشتی نیز پیگیر هستیم تا ترمیمی منصفانه در حقوق معلمان صورت گیرد.
برخی کارشناسان میگویند جنگ میتواند بر هویت نسلی و نگاه دانشآموزان به آینده اثر بگذارد. کمیسیون آموزش با همراهی چه تدبیری برای حفظ امید، انگیزه و سرمایه هویتی نسل جدید اندیشیده است؟
طبق فرمایشات مقام معظم رهبری، شهیدان موجب برانگیختگی مردم میشوند. امروز شاهد هستیم که مردم، بهویژه جوانان و بانوان، حضور پررنگی در صحنه دارند. آنان هر شب با برافراشتن پرچم کشور پیام وحدت و ایستادگی به دشمن میدهند. این روحیه نشان می دهد که جامعه ما همچنان امیدوار و مقاوم است.
به عنوان رئیس کمیسیون آموزش، مهمترین ضعف در سیستم آموزشی کشور را در چه چیزی دیدهاید؟ آیا گزارشات ارائهشده از این ضعفها در دستور کار قرار گرفته است؟
آموزش آنلاین به واسطه شبکه اجتماعی شاد، مهمترین ضعف در سیستم آموزشی کشور بود که کارایی لازم را در این زمان نداشته است. با توجه به پیگیریهای صورتگرفته برای تقویت سرورها، امیدواریم این مشکل هرچه سریعتر حل شود. گزارشات مربوط به ضعفها نیز پیگیری شده است که یکی از آنها افت تحصیلی دانشآموزان است و بسیاری از مدارس در پی رفع این خلأ و ضعف هستند.
با توجه به شرایط ایجادشده، آموزش کشور توانایی مقابله با بحرانی بزرگتر از این جنگ را خواهد داشت؟
با توجه به شرایط ایجادشده، آموزش کشور آمادگی روبهرو شدن با بحرانهای بزرگتر را نیز دارد. نظام آموزشی کشور مشکلات متعددی، بهویژه به لحاظ بودجهای دارد، اما در سالی که گذشت، به همت کمیسیون آموزش بسیاری از بدهیهای آموزشوپرورش پرداخت شده است و در سال جاری نیز تلاش میشود فوقالعاده ویژه فرهنگیان و مطالبات معلمان پرداخت شود.
در حادثه میناب همه به این باور رسیدیم که معلمان عناصر دلسوز و کارآمدی هستند؛ معلمانی که در کنار دانشآموزان مینابی ماندند و شهید شدند، در حالی که میدانستند اگر بمانند قطعاً شهید خواهند شد، اما این انتخاب را انجام دادند. این اتفاق جایگاه معلمان دلسوز را نشان میدهد. چنین معلمانی با این آرمانها قیمت ندارند و باید برای حفظ آنها از حداکثر توان بهره برد.
آیا کمیسیون آموزش به واسطه دستگاههای مربوطه، میزان خسارات وارده در حوزه آموزش در جنگ ۴۰ روزه را برآورد کرده است؟
با توجه به آمار ارائهشده تاکنون، مشخص شده است که چند مدرسه از بین رفته و برآوردی اولیه به دست آمده تا بتوانیم خسارات را جبران کنیم. کمیسیون آموزش پیگیریهای لازم را از دو وزارتخانه آموزشوپرورش و علوم برای جبران خسارات و انجام وظایف مربوطه دارد.
این پیگیریها از نظر تأمین منابع مالی با سازمان برنامه و بودجه انجام شده و در حوزه تجهیزات و اینترنت باکیفیت نیز جلسهای با صندوق شکوفایی برگزار شد. حتی پتروشیمیها نیز در راستای مسئولیت اجتماعی، تأمین بخشی از هزینهها را پذیرفتند. برای تقویت این کلاسها، مخابرات، وزارت ارتباطات، صندوق نوآوری و شکوفایی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و همراه اول نیز این موضوع را در دستور رسیدگی قرار دادهاند.
در پایان، اگر مخاطبان از شما بپرسند مجلس در این روزهای سخت چه کرده است، چه پاسخی میدهید؟
مجلس دوازدهم در ۷ خرداد ۱۴۰۳ در شرایط بسیار دشواری آغاز به کار کرد. تنها هفت روز پیش از شروع مجلس، رئیسجمهور و جمعی از بزرگان به شهادت رسیدند. پس از آن نیز حوادث مختلفی از جمله انتخابات ریاستجمهوری، تحولات منطقه و جنگهای اخیر رخ داد. در این مدت مجلس همواره درگیر بحرانها بوده، اما با تمام توان به وظایف نظارتی و تقنینی خود عمل کرده است. برای مثال، کمیسیون آموزش جلسات متعددی برگزار کرده و حتی برای بررسی میدانی حادثه میناب، اعضای کمیسیون مسافتی حدود ۱۳۰۰ کیلومتر را زمینی طی کردند تا از نزدیک مسائل را بررسی کنند. ما خود را در کنار مردم میدانیم، زیرا مجلس نماد اراده، دموکراسی و اقتدار مردم است. /
پایان پیام