نشست تخصصی «ادغام سلامت زنان و بارداری در برنامههای مدیریت بحران» به همت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برگزار شد؛ نشستی که در آن کارشناسان حوزه سلامت و مدیریت بحران بر اهمیت توجه به وضعیت مادران در تمامی مراحل بحران از پیشگیری تا بازسازی تأکید کردند.
در این نشست، حامد برکاتی، معاون برنامهریزی ستاد ملی جمعیت، با اشاره به تغییرات نگرانکننده در الگوی فرزندآوری کشور گفت برای نخستین بار تعداد فرزندان اول از فرزندان دوم پیشی گرفته و این موضوع میتواند نشانهای از حرکت جامعه به سمت تکفرزندی باشد.
او با بیان اینکه سیاستهای کلی جمعیت بر رسیدن به نرخ باروری ۲.۱ فرزند برای هر زن تأکید دارد، افزود یکی از مهمترین چالشها در این مسیر، وضعیت ازدواج و تأخیر در فرزندآوری است؛ موضوعی که به گفته او در سالهای اخیر کمتر مورد توجه سیاستگذاریها قرار گرفته است.
برکاتی با اشاره به جمعیت قابل توجه جوانان مجرد در کشور، مسئله ازدواج را یکی از گرههای اصلی در مسیر افزایش جمعیت دانست و گفت بخش بزرگی از ظرفیت جمعیتی کشور در این گروه قرار دارد.
وی همچنین با اشاره به جمعیت زنان باردار در کشور گفت در هر زمان حدود یک درصد جمعیت ایران را زنان باردار تشکیل میدهند و این گروه در شرایط بحران جزو آسیبپذیرترین اقشار محسوب میشوند.
او قطع زنجیره مراقبتهای درمانی در زمان بحران را یکی از تهدیدهای جدی دانست و توضیح داد در حوادثی مانند زلزله یا سیل، دسترسی مادران باردار به خدمات پزشکی با اختلال مواجه میشود و این موضوع میتواند پیامدهایی مانند افزایش زایمانهای ناایمن، کمبود دارو و کاهش خدمات حیاتی را به دنبال داشته باشد.
به گفته او، در شرایط بحران سه نوع تأخیر شامل تأخیر در تصمیمگیری برای مراجعه، تأخیر در رسیدن به مراکز درمانی و تأخیر در دریافت خدمات پزشکی میتواند سلامت مادر و نوزاد را به خطر بیندازد.
برکاتی همچنین به سایر آسیبهای زنان در بحرانها از جمله افزایش بارداریهای ناخواسته، خشونتهای احتمالی، مشکلات بهداشتی و فشارهای روانی اشاره کرد و گفت سلامت روان مادران در چنین شرایطی به شدت تحت تأثیر قرار میگیرد.
او در ادامه با تأکید بر اهمیت برنامهریزی پیش از بحران، خواستار شناسایی مادران باردار، ایجاد مراکز امن زایمان، تأمین دارو و تجهیزات ضروری و تقویت ذخایر درمانی شد.
وی همچنین فعالسازی تیمهای سیار درمانی، ثبت اطلاعات دقیق و حمایتهای روانی و اجتماعی پس از بحران را از اقدامات ضروری برای مدیریت وضعیت مادران عنوان کرد.
معاون برنامهریزی ستاد ملی جمعیت در بخش دیگری از سخنان خود به کاهش نرخ باروری در کشور اشاره کرد و گفت نرخ باروری ایران به حدود ۱.۳۴ فرزند رسیده که بسیار پایینتر از سطح جانشینی جمعیت است.
او هشدار داد برخی استانها در وضعیت «چاله جمعیتی» قرار گرفتهاند و در صورت ادامه این روند، جمعیت کشور در دهههای آینده کاهش قابل توجهی خواهد داشت و ساختار سنی آن به سمت سالمندی شدید حرکت خواهد کرد.
برکاتی همچنین روند نزولی تولدها را نگرانکننده دانست و گفت تعداد موالید کشور در کمتر از یک دهه به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
او در پایان با اشاره به فاصله میان تمایل خانوادهها و تعداد واقعی فرزندان گفت اگرچه بسیاری از خانوادهها تمایل به داشتن بیش از دو فرزند دارند، اما مشکلات اقتصادی، نگرانی از آینده، هزینههای زندگی و نبود حمایتهای کافی مانع تحقق این خواسته شده است.