به گزارش صراط، روز دوشنبه بود که ارتش آمریکا اعلام کرد یک فروند بالگرد تهاجمی مدل AH ۶۴ آپاچی متعلق به این نیروهای تروریستی، در نزدیکی سواحل کشور عمان و در جنوب تنگه هرمز سقوط کرده و دو خدمه آن از درون آب زنده بیرون کشیده شدند. کمی بعد، دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا اعلام کرد که این بالگرد خاص توسط نیروهای مسلح ایران سرنگون شده است. در تکمیل این خبر، شبکه آمریکایی CNN اعلام کرد که بالگرد آمریکایی توسط یک فروند پهپاد شاهد ۱۳۶ ایرانی سرنگون شده است.
بر اساس جزییاتی که رسانههای غربی منتشر کردهاند، بالگرد سرنگون شده مدل E یا گاردین (نگهبان) از بالگرد آپاچی بوده که با کد AH-۶۴ E معرفی میشود. این نسخه در حال حاضر پیشرفتهترین مدل از بالگردهای آپاچی محسوب میشود و به انواع سیستمهای هشدار دهنده قفل راداری یا قفل با موشکهای حرارتی و همچنین سیستمهای پخش کننده فریب دهندههای حرارتی (شراره) نیز مجهز است. در مدل E ادعا شده که پرههای کامپوزیتی این بالگرد توان مقاومت در برابر گلولههای توپ ۲۳ میلی متری را نیز دارد. به طور کلی میتوان گفت نسخه E بالگرد آپاچی به معنای واقعی کلمه یک دژ پرنده با انواع قابلیتهای دفاعی و تهاجمی است که علی رغم این تجهیزات و ادعاها، در دام پهپاد شاهد ایرانی گرفتار شد.
بالگرد AH-۶۴ مدل E ملقب به گاردین
قیمت هر فروند از بالگردهای آپاچی سری E برای خود ارتش آمریکا در حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار اعلام شده ولی برای مشتریهای صادراتی بسته به نوع قرارداد (ارتقا مدلهای قدیمی یا ساخت نمونه جدید، حجم تسلیحات و خدمات پس از فروش و ...) معمولا در حدود ۱۰۰ میلیون دلار یا بیشتر است.
در بحث شکارچی ماجرا، رسانههای غربی از جمله CNN به پهپاد شاهد اشاره کردهاند که به طور معمول معنی آن سری شاهد ۱۳۶ است. در سالهای اخیر در نبرد اوکراین و همچنین درگیری اخیر چندین هواپیمای جنگنده و بالگرد در زمان رهگیری و انهدام پهپادهای شاهد به دلیل فاصله نزدیک و بعد از انفجار با ترکشهای باقی مانده از این پهپادها برخورد کرده و سقوط کردند ولی در این مورد، طرف مقابل از سرنگون شدن مستقیم بالگرد آپاچی توسط پهپاد ایرانی صحبت میکند.
با این حساب گزینه سری شاهد با هدایت عادی برای حملات به نقاط ثابت قطعا کنار رفته و یک مدل ویژه از سری شاهد به میان میآید. مدل شاهد ۱۳۶ با هدایت اپتیکی / حرارتی با سیستم پیشران ملخی و البته مدل جت یعنی شاهد ۲۳۸ با سیستم هدایت اپتیکی / حرارتی که هر دو قادر به اجرای ماموریت سرنگونی هواگرد متجاوز خواهند بود.
تصویر منتسب به شاهد ۱۳۶ با سیکر اپتیکی / حرارتی
با توجه به این که بالگرد مورد نظر در شب هنگام هدف قرار گرفته تقریبا با قطعیت بالا میتوان گفت که سیستم جستجوگر استفاده شده از نوع حرارتی یا تصویرساز فروسرخ بوده است. پهپاد شاهد ۱۳۶ با کمک گرفتن از یک موتور پیستونی توان رسیدن به سرعتی در حدود ۱۸۰ الی ۲۰۰ کیلومتر در ساعت را دارد در حالی که سرعت پهپاد انتحاری ۲۳۸ که از موتور میکروتوربوجت بهره میبرد در حدود ۵۰۰ کیلومتر بر ساعت است. هر دو پهپاد معمولا از یک سر جنگی شدید الانفجار به وزن حدود ۴۰ یا ۵۰ کیلوگرم استفاده میکنند که قطعا در این مورد برای انهدام یا آسیب دیدن شدید یک بالگرد مثل آپاچی حتی میتوان گفت بیش از اندازه کافی است.
پهپاد انتحاری شاهد ۲۳۸ با سرجنگی اپتیکی / حرارتی
برای مقایسه بد نیست بدانید که سر جنگی بسیاری از موشکهای دوش پرتاب جهان که عمدتا برای ماموریت ضد بالگرد استفاده میشوند معمولا بین ۱.۵ تا ۳ کیلوگرم وزن دارند. در هر صورت با فرض اینکه سرنگونی بالگرد متجاوز امریکایی از سوی نیروهای مسلح کشورمان تایید شود، در این درگیری دو مورد برای نخستین بار رخ داده است: یکی اولین شکار هوا به هوا توسط یک پهپاد انتحاری بال ثابت در جهان به نام خانوده شاهد ایرانی ثبت شده و دومین مورد اینکه برای اولین بار یک فروند بالگرد آپاچی از مدل E به عنوان پیشرفتهترین بالگرد تهاجمی عملیاتی ارتش آمریکا و شاید به ادعای خود آنها در کل جهان نیز با آتش رقیب سرنگون شده است.
از آواکس تا اف -۱۶ آمریکایی در تیررس شاهد
پیش از شروع تجاوز نظامی دشمن علیه خاک کشورمان، صدها مورد پروازهای لجستیکی در سراسر منطقه خاورمیانه و اروپا مرتبط با هواگردهای پشتیبان امریکایی ثبت شده بود و دهها مورد استقرار ناوگان سوخترسان و آواکس نیز پایگاههایی نظیر العدید قطر، شاهزاده سلطان عربستان، موفق السلطی اردن و بن گوریون اسرائیل در تصاویر ماهوارهای دیده شده بود. نقش هواپیماهای سوخترسان امریکایی به ویژه در جنگ اخیر برای آنها بسیار حیاتی بود، زیرا با توجه به تهدید حملات موشکی و پهپادی ایران، امکان استقرار جنگندههای امریکایی در پایگاههای نزدیک ایران وجود نداشت و آنها ناچار بودند از ۱۰۰۰ کیلومتر دورتر از خاک ایران و با یک یا دو بار سوختگیری هوایی دست به عملیات بزنند. در کنار این پرنده ها، نقش ویژه و مهم آواکسها نیز در هماهنگی پرواز پرندههای دشمن و شناسایی تهدیدات علیه آنها، کاملا مشخص است.
اما با یک طراحی عملیاتی قابل تحسین و استفاده از سلاحهای متناسب، بر اثر اصابت موشکهای بالستیک ایرانی و پهپادهای شاهد به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در الخرج عربستان، ۵ فروند هواپیمای سوخترسان آمریکایی و یک آواکس گران قیمت و ارزمشند، به صورت جدی آسیب دیدند. خوشبختانه در خصوص این ماجرا تصاویر ماهوارهای دقیق نیز موجود بود تا سنتکام دیگر توان تکذیب و لاپوشانی ضربات تحمیل شده بر تروریستهای امریکایی را نداشته باشد.
طبق این تصاویر، مشخص شد حمله ترکیبی موشکی-پهپادی ایران به پایگاه شاهزاده سلطان همزمان ناوگان سوخترسان و آواکس نیروی هوایی امریکا را هدف قرار داده بود و بر اساس تصویر ماهوارهای منتشر شده، دستکم ۳ فروند هواپیمای سوخترسان KC-۱۳۵ امریکایی بر اثر اصابت مستقیم کاملا منهدم شده و همچنین ۲ هواپیمای سوخترسان در سمت چپ و ۲ مورد در سمت راست محل اصلی ایمپکت موشکی دچار آسیب جدی شدند.
آواکس E-۳ G منهدم شده امریکایی توسط پهپاد شاهد در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان
پس از آن نیز تصویر رسمی از آواکس E-۳ G هدف قرار گرفته توسط پهپاد انتحاری ایرانی منتشر شد و یکی از ۶ فروند آواکس امریکایی مستقر در خاورمیانه نیز کاملا نابود شد. هواپیماهای آواکس امریکایی علاوه بر هدایت عملیات جنگندههای این کشور، در بحث شناسایی مقرهای نظامی و راداری زمینی در خاک ایران نیز نقش حیاتی داشتند و با انهدام یک فروند و احتمالا عقب نشینی سایر ناوگان از خاک عربستان به نقاط دورتری از مرز کشورمان، بخش مهمی از توان نظارت و جاسوسی نیروی هوایی امریکا علیه ایران مختل شد.
پیش از این نیز، آنطور که رسانههای نزدیک به دولت روسیه اعلام کرده بودند، پهپاد شاهد توانسته یک جنگنده اف ۱۶ ساخت آمریکا را منهدم کند. این کانالها نوشتند اف-۱۶ اوکراینی بیش از اندازه نزدیک پهپاد انتحاری شاهد شده و انفجار پهپاد باعث ایجاد ترکش و موج انفجار شده و زمینه سقوط اف-۱۶ را رقم زده است. البته مقامات اوکراینی ترجیح دادند این حادثه را به خطای پدافند و شلیک اشتباهی موشک پاتریوت مرتبط کنند، اما، چون پیش از این نیز، برخی پرندههای اوکراینی بر اثر نزدیکی بیش از حد به پهپاد شاهد و اصابت ترکشهای آن، سرنگون شده بودند، ثبت یک شکار مهم دیگر توسط این پهپاد اصالتا ایرانی، محتمل است.
این کارنامه موفق را باید در کنار شکارهای دیگر پهپاد شاهد از هواگردهای آمریکایی قرار داد و بر اساس آن، میتوان نتیجه گرفت که این پهپاد ایرانی، به تنهایی کابوس بالگردها و هواپیماهای آمریکایی در منطقه شده است. به عنوان مثال، در برخی مراحل مانند موج ۹۴ عملیات وعده صادق ۴، مرکز آماده سازی بالگردهای "شینوک" و سولههای نگهداری تجهیزات آن در پایگاه العدیری با ترکیبی از موشکهای بالستیک و پهپاد مورد اصابت قرار گرفت که تصویر منتشره در این خصوص، از انهدام دقیق این بالگردها حکایت دارد و سولهها و شلترهای مستحکم آمریکا، در مقابل این سلاح نقطه زن ایرانی، فایدهای ندارند.
اصابت دقیق پهپاد شاهد به بالگرد شینوک ارتش آمریکا
حالا بهتر از قبل میتوان اعلام کرد که شاهد ۱۳۶ با طراحی متمایز «بالِ دلتا»، توازنی خیرهکننده میان ابعاد و کارایی ایجاد کرده است. این پرنده با طول حدود ۳.۵ متر و دهانه بال نزدیک به ۲.۵ متر از نظر ابعادی به گونهای طراحی شده که کمترین بازتاب راداری را داشته باشد و با یک سرجنگی به وزن ۵۰ کیلوگرم، اهداف بسیار مهمی را اعم از رادارها، سامانههای پدافندی و حالا هواگردهای آمریکایی، با دقت تمام منهدم کند. چنین ترکیبی، شاهد ۱۳۶ را به سلاحی ایدهآل برای هدفگیری زیرساختهای حیاتی، سامانههای پیچیده راداری و مواضع پدافندی دشمن تبدیل کرده است. به همین خاطر، فرید زکریا مجری و تحلیلگر مشهور آمریکایی اعتراف کرده که ۷۱ درصد حملات موفقی که علیه منافع آمریکا در منطقه انجام شده، کار همین پهپادهای ارزان قیمت، اما با کیفیت ایرانی بوده است.
شاهد ۱۳۶ ثابت کرد که برای برنده شدن در میدان نبرد، همیشه نیاز به تجهیزات گرانقیمت و میلیاردی نیست. گاهی یک طراحی هوشمندانه، ارزان و دقیق میتواند کاری کند که بزرگترین ارتشهای دنیا در برابرش احساس ناتوانی کنند لذا امروز این پهپاد به نماد قدرت طراحی، تکنولوژی و اراده نیروهای مسلح و مردم ایران در جهان تبدیل شده است.
∎