صاحبخبر - گروه بین الملل-هدیه گلمحمدی : این قطعنامه که با ۲۱ رأی موافق، ۱۰ رأی ممتنع و ۳ رأی مخالف به تصویب رسید، از ایران میخواهد سرنوشت تأسیسات هستهای بمبارانشده و اورانیوم غنیشدهای را که در این تأسیسات نگهداری میشد، به آژانس اطلاع دهد. در این قطعنامه بدون اشاره به همکاریهای همیشگی ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نیز بیاعتنا به شرایط استثنایی ناشی از حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات تحت پادمان ایران، نسبت به آنچه «تداوم ناکامی ایران در رفع عدم پایبندی خود طی ۱۲ ماه گذشته» خوانده شده، ابراز تأسف شده است.
در متن قطعنامه ادعا شده است که ایران از ارائه اطلاعات و دسترسیهای مورد درخواست آژانس برای راستیآزمایی مواد هستهای اعلامشده قبلی خودداری کرده و آژانس بهمدت یک سال قادر به راستیآزمایی این مواد نبوده است.
قطعنامه یادشده که با حمایت سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان پیش برده شد، در حالی به تصویب رسید که جمهوری اسلامی ایران پیشتر درباره سوءاستفاده غرب از شورای حکام برای مشروعیتبخشی به اقدامات غیرقانونی خود هشدار داده بود.
انتقاد تهران از ریاکاری آژانس
مایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمانهای بینالمللی در وین روز چهارشنبه پس از تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا و سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان در شورای حکا، با انتشار پیامی در ایکس نوشت: امروز شورای حکام با رأیی شکننده، قطعنامه سیاسی دیگری را درباره فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران تصویب کرد؛ قطعنامهای که از حرفهایگری مورد انتظار از یک نهاد فنی تهی است.
نمایندگی کشورمان افزود: چگونه میتوان به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعتماد کرد، وقتی به ابزار جنگطلبان تبدیل شده و چنان از توان افتاده است که حتی قادر نیست نسبت به گستردهترین حملات مسلحانه غیرقانونی علیه تأسیسات هستهای صلحآمیز و تحت پادمان یک کشور عضو، که در تاریخ آژانس بیسابقه است، ابراز نگرانی سادهای بکند؟
در ادامه این پیام آمده است: این قطعنامه بهطور ریاکارانه از راهحل دیپلماتیک حمایت میکند، در حالی که آمریکا همزمان به اقدامات تجاوزکارانه بیشتر، از جمله علیه زیرساختهای غیرنظامی ایران، دست میزند و در محافل مختلف به تقابل دامن میزند.
نمایندگی ایران تأکید کرد: راهحل دیپلماتیک حداقل به اندکی حسننیت نیاز دارد. در پایان پیام تصریح شده است: ایران از حقوق غیرقابل سلب خود، از جمله در پاسخ به این قطعنامه مخدوش، دفاع خواهد کرد.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان سهشنبه در نامهای خطاب به وزرای امور خارجه کشورهای عضو شورای حکام تأکید کرد که حامی اصلی پیشنویس قطعنامه، خود منشأ بحرانی است که اکنون مدعی رسیدگی به آن شده است.
وی از اعضای شورای حکام خواسته بود که با هوشیاری، بیطرفی و رویکردی مسئولانه به این موضوع بنگرند و اجازه ندهند آژانس بار دیگر به ابزار سیاسی آمریکا تبدیل شود. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمانهای بینالمللی در وین نیز روز گذشته با توزیع گزارهبرگی در میان اعضای شورای حکام اعلام کرد که اقدام آمریکا در ارائه قطعنامه علیه فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران، در شرایطی که خود واشنگتن در ایجاد وضعیت کنونی نقش مستقیم داشته، تلاشی مضحک برای توجیه تجاوز و فرافکنی مسئولیت است.
ایران تأکید کرده است که تجاوزات و تهدیداتی که شرایط استثنایی کنونی را ایجاد کرده، هنوز متوقف نشده و اجرای عادی پادمانها در تأسیساتی که هدف حمله قرار گرفتهاند، از نظر عملی، منطقی و حقوقی با محدودیتهای جدی روبهرو است.
تهران بارها هشدار داده است که شورای حکام نباید به ابزاری برای رفع مسئولیت از کشورهایی تبدیل شود که با حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان، اصول بنیادین حقوق بینالملل، منشور ملل متحد و موازین ایمنی و امنیت هستهای را نقض کردهاند.
اعتراض شرکای شرقی
پیش از رأیگیری، نمایندگان چین و روسیه نیز مخالفت خود را با قطعنامه ضدایرانی اعلام کردند. در این بیانیه که از سوی نماینده روسیه قرائت شد، آمده است که این سند هرچند به بهانه «حمایت» از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه شده، اما در واقع با هدف افزودن فشار بیشتر و بیثباتتر کردن وضعیت شکننده کنونی دنبال میشود. ایران، چین و روسیه هشدار دادند که این اقدام خطر تضعیف بیشتر همکاری میان آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایران را در پی دارد و تلاشهای دیپلماتیک جاری را در چنین مقطع حساسی به مخاطره میاندازد. سه کشور در ادامه با رد مبنای سیاسی دستورکار مربوط به «اجرای توافقنامه پادمان انپیتی و مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت درباره ایران» تأکید کردند که بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد، همه مفاد این قطعنامه در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافته و تلاش سه کشور اروپایی برای فعالسازی سازوکار موسوم به «اسنپبک» باطل، بیاعتبار و فاقد اثر حقوقی است.
میخائیل اولیانوف سفیر و نماینده دائم روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین پیشتر هشدار داده بود که چنین قطعنامههایی تنها به تشدید فضای تقابل منجر میشود و نباید مسئولیت تجاوز از عامل آن به ایران منتقل شود.
جمهوری اسلامی ایران پیشتر هشدار داده بود که هرگونه اقدام نسنجیده در شورای حکام با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد. اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه گفته بود که ایران برای هر پیشامدی آماده است و پاسخ مقتضی داده خواهد شد.
شورای حکام، کاتالیزور جنگ
تصویب این قطعنامه در شورای حکام، یکبار دیگر نشان داد که شکاف میان ایران و غرب در حال عبور از دالانهای باریک دیپلماتیک و ورود به یک فاز غیرقابلپیشبینی است. اصرار آمریکا و تروئیکای اروپایی بر تداوم فشارها از یک سو، و پافشاری تهران بر حقوق پادمانی و پاسخ قاطع به تجاوزات از سوی دیگر، نشاندهندۀ انسداد کامل راهحلهای سیاسی است.
در شرایطی که بیانیههای مشترک ایران، روسیه و چین عملاً کارآمدی ابزارهای حقوقی مانند اسنپبک را زیر سوال بردهاند، خروج پرونده از مدار آژانس میتواند فضای خاکستری کنونی را به سمت یک رویارویی سخت سوق دهد. اصرار بر مقصرانگاری ایران در قبال تأسیسات آسیبدیده، عملاً پلهای بازگشت به میز مذاکره را تخریب کرده و این سیگنال روشن را به همراه دارد که با بسته شدن پنجرههای وین، ممکن است بار دیگر زبانِ باروت و موازنه نظامی در منطقه جایگزین زبان دیپلماسی شود؛ وضعیتی که در آن، جرقه هر اقدام نسنجیدهای میتواند شعلههای یک تقابل فراگیر را دوباره شعلهور کند.
قطعنامه اخیر شورای حکام، بیش از آنکه یک دستاورد فنی برای آژانس باشد، یک کاتالیزور برای ورود به دورهای از تنشهای حاد است. اصرار غرب بر نادیده گرفتن شرایط استثنایی ایران پس از حملات نظامی اخیر و پناه گرفتن پشت قطعنامههای سیاسی، مسیر تعامل را به بنبست رسانده است.
∎