به گزارش خبرنگار ایرنا، استان زنجان با ۱.۳ درصد مساحت کل کشور حدود ۸۴۰ هزار هکتار عرصه مناسب کشاورزی معادل پنج درصد اراضی کشاورزی کشور را دارد.

بخش کشاورزی در استان زنجان اهمیت ویژه‌ای دارد به طوری که بیش از ۳۲ درصد سهم اشتغال استان را به خود اختصاص داده در حالیکه میانگین سهم اشتغال کشور در این بخش ۱۸ درصد است.

همچنین این بخش در استان زنجان حدود ۱۰۰ هزار بهره‌بردار دارد که به تولید انواع محصولات زارعی و باغی می پردازند.

به تازگی زنجان در حوزه فعالیت های گلخانه ای هم به قطب برتر کشور تبدیل شده است و با افزایش تعداد گلخانه های فعال در استان به ۱۴۷ واحد، سطح زیرکشت محصولات گلخانه ای به ۷۷ هکتار رسیده است.

با این حرکت برنامه ریزی شده، بخش کشاورزی استان وارد مرحله نوینی شده است و علاوه بر مزایای این روش های کشت، زمینه اشتغال پایدار مستقیم برای ۱۰ تا ۱۵ نفر در هر هکتار و رونق اقتصادی با صادرات این محصولات بیش از پیش فراهم می شود.

با فعالیت این گلخانه ها علاوه بر تولید محصولات جالیزی و انواع صیفی، نشاء بسیاری از محصولات نیز در آنها تولید و برای کاشت به مزارع و زمین های کشاورزی انتقال داده می شود.

تامین نشای هزار و ۵۰۰ هکتار از کشت‌های فضای باز کشور در زنجان

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی زنجان گفت: نیاز حدود یک هزار و ۵۰۰ هکتار از کشت‌های فضای باز کشور در زنجان تولید می‌شود.

منوچهر کریمی با اشاره به اهمیت تولید نشا و کشت محصولات به این روش در مصرف بهینه آب، افزود: در زمان حاضر علاوه بر اینکه نیاز مزارع و گلخانه های استان به نشاء‌ انواع محصولات تولید می شود، بلکه زنجان در تولید این نشاء ها استان‌های گلستان، اردبیل، همدان، خراسان رضوی، قزوین و سایر نقاط کشور را پشتیبانی می‌کند.

وی یادآور شد: استفاده از این روش تحولی جدی را در مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی موجب می شود چون بحران‌های اقلیمی و تنش‌های آبی، کشاورزی سنتی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

کریمی اظهار داشت: استان زنجان با گذار از شیوه‌های قدیمی و روی‌آوردن به تولیدات مهندسی‌شده در سینی‌های کشت، به یکی از کانون‌های اصلی تامین نشای سبزی و صیفی در کشور تبدیل شده که این تحول علاوه بر بهینه‌سازی منابع، امنیت غذایی را به یک صنعت پرسود و پایدار گره زده است.

وی با بیان اینکه زنجان در حال حاضر برای حفاظت از سرمایه‌های حیاتی آب و خاک طی چند سال اخیر به سمت ارتقای بهره‌وری بدون استفاده از منابع آبی جدید یا افزایش عرصه‌های کشت حرکت کرده است، تصریح کرد: تولید نشاء در کشاورزی مدرن، نقش حیاتی دارد و هم اکنون زنجان در این عرصه به جایگاهی راهبردی دست یافته است.

زنجان در تولید نشاء محصولات کشاورزی به جایگاهی راهبردی دست یافته است.کریمی با تاکید بر اینکه تولید نشاء امروزه نه یک انتخاب بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است، گفت: انتقال دوره حساس رشد گیاه از مزرعه به محیط کنترل‌شده‌ گلخانه، هوشمندانه‌ترین روش برای مدیریت مصرف آب است.

این مسوول افزود: در این شیوه، با حذف آبیاری‌های سنگین و غرقابی در مرحله جوانه زنی، میلیون‌ها مترمکعب در مصرف آب صرفه‌جویی می‌شود و هر قطره آب، بهره‌وری حداکثری پیدا می‌کند.

وی با اشاره به مزایای این روش افزود: در کشت مستقیم بذری، ریسک جوانه نزدن یا ضعف بوته‌ها همواره وجود دارد؛ اما در روش نشایی، تنها گیاهانِ سالم و عاری از بیماری به زمین منتقل می‌شوند که این گزینش مهندسی‌شده، یکنواختی بوته‌ها در مزرعه را تضمین می‌کند و هم‌زمانی در رشد و رسیدگی محصول، علاوه بر تسهیل برداشت مکانیزه و کاهش ضایعات، راندمان اقتصادی کشاورزی را به‌شدت افزایش می‌دهد.

کریمی همچنین با اشاره به مقاومت بالای نشاهای تولیدی در برابر آفات و تنش‌های محیطی، خاطرنشان کرد: به دلیل سیستم ریشه‌ای توسعه‌یافته در این نشاها، نیاز به سم‌پاشی‌های مکرر کاهش یافته و محصول نهایی نه تنها سالم‌تر، بلکه با استاندارد بازارپسندی بالاتر روانه بازار می‌شود.

وی تاکید کرد: تولید نشا، کشاورزی را از یک فعالیت پرریسک و سنتی به یک صنعت مدرن، سودآور و پایدار تبدیل کرده است که علاوه بر صیانت از منابع حیاتی، ضامن امنیت غذایی کشور خواهد بود.

گسترش کشت نشایی برنج برای کاهش مصرف آب در استان زنجان

در حالیکه مدیریت منابع آبی به یکی از مهمترین دغدغه های کشاورزان کشور تبدیل شده است شالی کاری در حاشیه رودخانه قزل اوزن نیز شیوه نوین به خود گرفته است به طوریکه کشت بذری برنج در این منطقه جای خود را به کشت نشایی داده است.

یکی از شالیکاران طارمی در این خصوص گفت: سالهای قبل برنج به صورت بذری کشت می شد اما امسال با دستگاه های پیشرفته این محصول به صورت نشا کاشته می شود و این روش، کارها را بسیار تسهیل کرده است.

جعفر یارمحمدی افزود:‌ کشت برنج در ۲ هکتار اگر به صورت بذر انجام شود نیازمند پاشیده شدن ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم بذر در برنج نوع صدری است اما در نشاکاری این نیاز به ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلیوگرم کاهش می یابد.

کارشناس جهاد کشاورزی استان زنجان نیز گفت: کشاورزان منطقه حصار و مشمپا در حاشیه رودخانه قزل اوزن کشت برنج را به روش نشایی انجام می دهند که این امر علاوه بر افزایش کیفیت، عملکرد و یکنواختی محصول، گامی مؤثر در مدیریت مصرف آب در حاشیه این رودخانه است.

علی بیات یادآور شد: کشاورزان این منطقه در یک هزار و ۸۰۰ هکتار اراضی مساعد،‌ شالیکاری می کنند و در ۵۰۰ هکتار از این میزان برنج با بهره مندی از روش نشایی کاشت می شود که گامی بلند در مصرف بهینه آب محسوب می شود.

بیات با بیان اینکه بذرهایی که دوران خزانه را سپری می کنند، کمتر تحت تاثیر تنش محیطی قرار می گیرند و شرایط برای کشت آنها مساعد می شود، اظهار داشت: با این شیوه کشت امسال بیش از ۱۴ هزار تن شلتوک از شالیزارهای استان برداشت و از این میزان حدود ۹ هزار تن محصول برنج سفید از شهرستانهای زنجان،‌ طارم و ماهنشان روانه بازار می شود.

کشت نشایی هندوانه،‌مقاومت بوته را در تنش رطوبتی بسیار افزایش می دهد

طی هفته گذشته ۸۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی رجعین زنجان نیز زیرکشت نشای هندوانه رفت که این امر در محصول پرآب بر هندوانه سهم مهمی در ارتقای بهره وری آب و صرفه جویی در مصرف دارد.

به گفته کارشناس جهاد کشاورزی استان زنجان، با توجه به شرایط اقلیمی استان کشت نشایی، علاوه بر مدیریت زمان، نقش مهمی در افزایش مقاومت محصول در برابر آفات و بیماری های گیاهی دارد و این روش که نوعی اصلاح الگوی کشت در ۸۰۰ هکتار اراضی زیرکشت هندوانه محسوب می شود،‌ مصرف انرژی،‌ آب و برق و نیروی انسانی را نیز کاهش می دهد.

سعید سرداری افزود: در کشت نشایی تعداد بوته های کاشته شده در هر هکتار پنج هزار بوته و در روش سنتی قبلی هفت هزار بوته در هر هکتار است.

سرداری با بیان اینکه میزان تولید هندوانه در شهرستان زنجان امسال بیش از ۵۰ هزار تن برآورد شده است، اظهار داشت: کشت هندوانه با روش نشایی، مقاومت بوته را در شرایط مختلف محیطی به خصوص تنش رطوبتی بسیار بالا می برد.

وی گفت: در سال زراعی جاری یک هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان زنجان زیر کشت محصول هندوانه قرار گرفته است.

مصرف آب در کشت نشایی محصولات تا سه برابر کاهش می‌یابد

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با بیان اینکه کشت نشایی محصولات در کنار کاهش کشت محصولات آب‌بر، توسعه ارقام مقاوم به کم‌آبی و گسترش سامانه‌های نوین آبیاری، گام‌ موثر و تحولی اساسی در راستای مدیریت منابع آب و افزایش بهره‌وری و عملکرد مناسب در بخش کشاورزی است.

پیمان حائری تصریح کرد: توسعه کشت‌های نشایی و گسترش کشت گلخانه‌ای در سطح ۷۷ هکتار، همچنین کشاورزی حفاظتی با تامین ۵۵۰ دستگاه کشت مستقیم از اقدامات کلیدی برای افزایش پایداری کشاورزی در استان و صرفه‌جویی در مصرف آب بوده است.

طول دوره رشد در محصولات با کشت نشایی ۲۵ درصد کمتر از کشت با روشهای سنتی و بذر است.وی اظهار داشت: کاهش مصرف بذر بسته به نوع گیاه یک سوم تا یک ششم در هکتار، افزایش قابل توجه عملکرد، بهره وری مصرف آب کشاورزی و کاهش سه برابری مصرف آب و ۲۵ درصدی طول دوره رشد و به دنبال آن افزایش بهره وری استفاده از زمین در تناوب کشت، کاهش عملیات داشت و سایر هزینه های کارگری و نهاده، برداشت به موقع محصول و تامین بازار از مزیت های کشت نشایی نسبت به کشت مستقیم بذر به شمار می رود.

برآیند:

سالانه حدود ۲ میلیون تن انواع محصولات زراعی و باغی در بیش از ۳۳۸ هزار هکتار از زمین‌های دیم، ۱۰۶ هزار هکتار اراضی آبی و یک هزار و ۳۲۵ هکتار باغ‌های دیم و ۸۲ هزار و ۱۰۳ هکتار آبی، با فعالیت بیش از ۱۰۰ هزار بهره بردار در استان زنجان تولید می شود.

زنجان علاوه بر اینکه در تولید برخی محصولات و بذور زراعی دارای رتبه‌های برتر کشوری است، تلاش در راستای کشت نشایی محصولات مختلف از جمله محصولات جالیزی که موجب زودرسی، صرفه‌جویی در مصرف آب، افزایش عملکرد و فروش به قیمت مناسب می‌شود و معرفی ارقام اصلاح شده جدید از جمله در محصولات گندم، جو، باقلا، گوجه فرنگی و سیب زمینی نیز همچنان ادامه دارد.

استان زنجان به تازگی به قطب تولید نشای کشور تبدیل شده که نشان دهنده ظرفیت‌های کشاورزی استان و سیاستگذاری های درست در این بخش است.