به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، روز گذشته راه آهن اردبیل - میانه به بهرهبرداری رسید؛ پروژهای که به گفته رئیس جمهور پزشکیان «کار احداث آن از ۲۲ سال پیش آغاز شده بود و اگر قرار بود با همان روند گذشته ادامه پیدا کند، باید سه تا چهار ساله تمام میشد، ولی دولت با تمام توان در ۱۸ ماه کار را تمام کرد».
این در حالی است که کشورها در شرایط جنگی ناچار میشوند بخش عمدهای از منابع و توان مدیریتی خود را صرف مقابله با تهدیدات امنیتی کنند و در نتیجه، برنامههای عمرانی و اقتصادی به حاشیه رانده میشود. با این حال، تجربه ایران در سالهای اخیر نشان داده است که حتی در سختترین شرایط نیز میتوان مسیر توسعه را ادامه داد و اجازه نداد بحرانها، کشور را از حرکت بازدارند.
ایران در سالهای گذشته با مجموعهای از چالشهای همزمان مواجه بوده است؛ از تحریمهای گسترده اقتصادی گرفته تا جنگهای منطقهای، تهدیدات امنیتی، فشارهای سیاسی خارجی و تلاشهای مستمر دشمنان برای ایجاد ناامیدی در جامعه. با این وجود، آنچه در میدان عمل مشاهده میشود، تصویری متفاوت از روایتهای بدبینانهای است که برخی رسانهها تلاش میکنند ارائه دهند.
در دوران ۸ ساله دفاع مقدس بسیاری از تحلیلها و پیشبینیها بر این فرض استوار بود که کشور به دلیل درگیری گسترده نظامی، ناچار به توقف کامل روند توسعه و تمرکز صرف بر بقا و تأمین نیازهای جنگی خواهد شد. با این حال، تجربه میدانی آن سالها نشان داد که اگرچه جنگ فشار سنگینی بر منابع اقتصادی و انسانی کشور وارد کرد، اما مسیر توسعه متوقف نشد و ادامه یافت.
در همان سالها، بخشهای مهمی از زیرساختهای کشور از جمله صنایع مادر، پروژههای انرژی، شبکههای حملونقل و طرحهای عمرانی، با وجود محدودیتهای شدید مالی و فشارهای ناشی از جنگ، همچنان فعال بودند. پروژهها نیمهتمام باقی نماندند و مدیریت کشور تلاش کرد با اولویتبندی منابع، هم نیازهای جبهه را تامین و هم نیازهای توسعهای را حفظ کند.
یکی از ویژگیهای آن دوره، شکلگیری نوعی اقتصاد جنگی همراه با توسعه بود؛ به این معنا که کشور ناچار بود منابع خود را میان جنگ و سازندگی تقسیم کند، اما در عین حال اجازه ندهد زیرساختهای حیاتی دچار فروپاشی یا توقف کامل شوند. همین رویکرد باعث شد پس از پایان جنگ، ایران با وجود خسارتهای گسترده، از نقطه صفر شروع نکند و پایههای توسعه در بخشهای مختلف همچنان باقی بماند.
در واقع، استمرار پروژههای عمرانی و صنعتی در همان شرایط سخت، زمینهساز ورود کشور به دوران سازندگی پس از جنگ شد؛ دورانی که با تمرکز بر احیای زیرساختها، تکمیل طرحهای نیمهتمام و توسعه گسترده پروژههای ملی همراه بود. از این منظر، تجربه جنگ تحمیلی نه بهعنوان دوره توقف توسعه، بلکه بهعنوان دورهای از تداوم توسعه در شرایط بحرانی در تاریخ اقتصادی ایران ثبت شده است.
راه آهن اردبیل -میانه نماد توسعه در شرایط جنگی
با وجود تجربه آن سالها، در جنگ تحمیلی اخیر و در روزهایی که برخی تصور میکردند فشارهای خارجی و حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی میتواند کشور را به سمت رکود و توقف بکشاند، پروژههای زیرساختی، عمرانی، صنعتی و اقتصادی در نقاط مختلف کشور ادامه پیدا کرد. افتتاح طرحهای بزرگ حملونقل، توسعه شبکههای ریلی، گسترش زیرساختهای انرژی، افزایش ظرفیتهای تولیدی و اجرای پروژههای عمرانی در استانهای مختلف نشان میدهد که چرخ توسعه همچنان در حال حرکت است.
نمونه روشن این موضوع، افتتاح خط راهآهن اردبیل ـ میانه است. پروژهای که روند اجرای آن بیش از دو دهه پیش آغاز شد و در طول سالهای مختلف با مشکلات متعدد، کمبود منابع، تحریمها و بحرانهای گوناگون مواجه بود. با وجود این موانع، این طرح سرانجام روز گذشته به بهرهبرداری رسید و یکی از مطالبات دیرینه مردم استان اردبیل محقق شد.
اهمیت این پروژه تنها در اتصال به شبکه ریلی کشور خلاصه نمیشود. راهآهن اردبیل ـ میانه نماد استمرار توسعه در شرایطی است که دشمنان تلاش داشتند تصویری از توقف و بنبست ارائه دهند. افتتاح چنین طرحی نشان میدهد که مدیریت کشور حتی در شرایط سخت نیز برنامههای توسعهای را کنار نگذاشته است.
در این خصوص، رئیس جمهور مسعود پزشکیان در مراسم افتتاح و بهرهبرداری از این خط ریلی گفت: افتتاح این طرح نشاندهنده تداوم مسیر پیشرفت کشور است؛ در این بحرانها، جنگها، تحریمها و مسائل مختلفی که داشتیم، تلاش مدیران نتیجه داد و توانستند این پروژه را به پایان برسانند.
او تصریح کرد: به دنیا هم میشود نشان داد که در تمام این بحرانها، ایران ما همچنان در مسیر پیشرفت و تلاش برای حل مشکلات قفل است و به حول و قوه الهی با همراهی مدیران، نمایندگان و مردم عزیز کشورمان بر همه مشکلات غلبه خواهیم کرد.
آغاز بازسازی در روزهای جنگ
واقعیت آن است که هدف بسیاری از فشارهای خارجی، صرفاً ایجاد مشکلات اقتصادی نیست. دشمنان ایران همواره تلاش کردهاند با ایجاد جنگ روانی، اعتماد عمومی را هدف قرار دهند و این تصور را القا کنند که کشور توان ادامه مسیر را ندارد. در چنین شرایطی، هر پروژهای که به بهرهبرداری میرسد و هر طرحی که به نتیجه مینشیند، در عمل پاسخی به این روایت ناامیدکننده محسوب میشود.
نگاهی به وضعیت بخشهای مختلف کشور نیز این واقعیت را تأیید میکند. در حوزه انرژی، طرحهای متعدد نفت، گاز و پتروشیمی در سالهای اخیر به بهرهبرداری رسیده یا در حال اجراست. در حوزه راهسازی، صدها کیلومتر بزرگراه، آزادراه و راه روستایی تکمیل شده است. در بخش حملونقل، توسعه بنادر، فرودگاهها و خطوط ریلی ادامه دارد. در حوزه صنعت نیز پروژههای تولیدی جدید به چرخه فعالیت اضافه شدهاند.
حتی بازسازی آسیبهایی که در جریان جنگ به صنایع مختلف از جمله پتروشیمی و فولاد وارد شد و یا حمله به زیرساختهایی مانند پلها و مسیرهای ریلی نیز در همان روزهای جنگ آغاز شد و در مواردی در کمتر از ۱۰ روز پل و مسیر ریلی به مدار بازگشت.
روند پیشرفت تعطیلی ندارد
هیچکس منکر وجود مشکلات نیست. تحریمها هزینههای توسعه را افزایش داده است و جنگها و تنشهای منطقهای نیز فشارهای مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد کردهاند. اما تفاوت مهم میان «وجود مشکل» و «توقف حرکت» است. کشور ممکن است با چالشهای جدی روبهرو باشد، اما این به معنای تعطیلی روند پیشرفت نیست.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد ملتهایی که در شرایط بحرانی توانستهاند مسیر توسعه را حفظ کنند، پس از عبور از بحران نیز با سرعت بیشتری رشد کردهاند. حفظ زیرساختهای توسعه در دوران سخت، سرمایهای ارزشمند برای آینده محسوب میشود. به همین دلیل است که تداوم پروژههای عمرانی و اقتصادی در شرایط فشار، صرفاً یک اقدام اجرایی نیست؛ بلکه یک راهبرد ملی برای حفظ پویایی کشور به شمار میرود.
از سوی دیگر، ادامه فعالیتهای توسعهای پیام مهمی برای جامعه نیز دارد. مردم زمانی نسبت به آینده امیدوار میمانند که نشانههای پیشرفت را در زندگی روزمره خود مشاهده کنند. افتتاح یک راهآهن، یک بزرگراه، یک نیروگاه یا یک واحد صنعتی تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه نشانهای از استمرار حرکت کشور و امید به آینده است.
موازنه توسعه و مقاومت در میدان
امروز ایران در شرایطی قرار دارد که همزمان باید با تهدیدات خارجی مقابله کند و مسیر توسعه را نیز ادامه دهد. موفقیت در این مسیر نیازمند همافزایی میان دولت، مجلس، بخش خصوصی و مردم است. هرچه این همکاری بیشتر باشد، توان کشور برای عبور از بحرانها و تحقق اهداف توسعهای نیز افزایش خواهد یافت.
واقعیت این است که جنگ، تحریم و فشارهای خارجی توانستهاند هزینهها را بالا ببرند، اما نتوانستهاند اراده ملی برای پیشرفت را متوقف کنند. پروژههایی که در سراسر کشور افتتاح میشوند، کارخانههایی که به بهرهبرداری میرسند و زیرساختهایی که توسعه مییابند، همگی گواه آن هستند که مسیر توسعه ایران ادامه دارد.
شاید مهمترین پیام این روزها همین باشد؛ اینکه جمهوری اسلامی ایران در برابر فشارها صرفاً به دنبال مقاومت نیست، بلکه همزمان در حال ساختن، توسعه دادن و حرکت به سوی آینده است. دشمنان ممکن است بر بحرانها تمرکز کنند، اما آنچه در میدان دیده میشود، تداوم فعالیت، پیشرفت پروژهها و استمرار حرکت کشور در مسیر توسعه است؛ مسیری که جنگ و فشار نتوانسته آن را متوقف کند.