به گزارش ایرنا، استان گلستان با داشتن مناطق حفاظتشده جهاننما، هیرکانیا، لوه، زاو و پارک ملی گلستان و همچنین هفت منطقه شکار و تیراندازی ممنوع به نامهای پالیزان، عزیزآباد، نیشاک، سیاهمرزکوه، چمنساور، صوفیکم و گمیشان در کنار سه تالاب بینالمللی آلماگل، آلاگل و آجیگل و سایر زیستگاههای آبی شاخص، میزبان ۸۳ گونه پستاندار، ۳۸۰ گونه پرنده، ۵۶ گونه خزنده، هشت گونه دوزیست و ۶۰ گونه ماهی است و محیطبانان جان برکف مسوولیت اصلی حفاظت از این مناطق را در مقابل متخلفان برعهده دارند.
سیدرضا حسینی، یکی از محیطبانان باسابقه این پاسگاه که عنوان «محیطبان برتر استان گلستان» را نیز در کارنامه دارد، در گفتوگو با ایرنا از جذابیتها و در عین حال سختیهای این ماموریت میگوید که به تعبیر او، هر روزش در دل یکی از متنوعترین زیستبومهای کشور سپری میشود.
وی با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد پارک ملی گلستان گفت: در کنار مسوولیت سنگینی که برای حفاظت از این ذخیرهگاه زیستکره بر عهده داریم، وقتی در میان گونههای جانوری گشت میزنیم که با فاصله کم در کنار هم زندگی میکنند، خداوند را برای این طبیعت بکر شکر میکنیم.
این محیطبان ادامه داد: تنوع زیستی در پارک ملی گلستان در سطحی کمنظیر قرار دارد بهگونهای که در فاصله زمانی کوتاه میتوان از زیستگاههای جنگلی گوزنها به دشتهای باز و محل زندگی آهوان رسید و در ادامه، حضور گلههای قوچ و میش و کل و بز را نیز مشاهده کرد، حتی گونههای گوشتخوار مانند خرس و پلنگ نیز در همین چرخه طبیعی حضور دارند.
حسینی تنوع اقلیمی پارک را یکی از دلایل اصلی این گستردگی زیستی دانست و گفت: این پارک سه نوع آبوهوای خشک، نیمهخشک و نیمهمرطوب دارد و همین موضوع باعث شده پوشش گیاهی از استپهای خشک تا جنگلهای انبوه در کنار هم شکل بگیرد.
وی در ادامه به یکی از ویژگیهای کمتر گفتهشده این پارک اشاره کرد و گفت: پارک ملی گلستان از معدود مناطق حفاظتشده کشور است که برای تردد در مسیرهای سختگذر که امکان حرکت خودرو وجود ندارد از اسب استفاده میشود.
این محیطبان با اشاره به جایگاه مهم این زیستبوم در مقیاس جهانی نیز توضیح داد: حدود ۳۰ درصد جمعیت قوچ و میش اوریال جهان در پارک ملی گلستان زیست میکنندکه اهمیت حفاظت از این منطقه را دوچندان میکند.
در کنار این جذابیتها، واقعیتهای سخت کار محیطبانی نیز پررنگ است
حسینی با اشاره به استانداردهای جهانی گفت: طبق معیارها باید به ازای هر هزار هکتار یک محیطبان وجود داشته باشد، اما در پارک ملی گلستان با وسعت ۹۲ هزار هکتار، تنها حدود ۳۰ محیطبان مشغول فعالیت هستند.
وی ادامه داد: روند کار ما ۲۴ ساعته است؛ پنج روز کار و پنج روز استراحت داریم، اما تا زمانی که نیروی جایگزین نرسد، اجازه ترک پاسگاه نداریم و گاهی این زمان طولانیتر هم میشود.
به گفته حسینی، هر حادثهای از شکار غیرمجاز تا آتشسوزی یا قاچاق چوب در محدوده ماموریت، مسئولیت مستقیم محیطبانان حاضر در منطقه است و همین موضوع فشار کاری را افزایش میدهد با این حال با وجود کمبود نیرو، هیچکدام از ما کارمان را کم نمیگذاریم و وجدانمان اجازه کوتاهی نمیدهد.
یکی از تلخترین بخشهای این روایت، به زندگی خانوادگی محیطبانان بر میگردد، حسینی با اشاره به داشتن یک فرزند خردسال گفت: دختر ۲.۵ سالهام هنوز فرصت نکرده چهرهام را کامل به خاطر بسپارد، چون مدام در ماموریت هستم و از او دور میشوم.
وی شرایط خود را بهتر از برخی همکارانش میداند که فرزندان بزرگتری دارند و نیاز بیشتری به حضور پدر احساس میشود.
این محیطبان همچنین به چالشهای زیرساختی مانند جاده میانگذر پارک اشاره کرد و معتقد است: تغییر مسیر آن میتواند بخش قابل توجهی از تخلفات و حتی تلفات حیاتوحش ناشی از برخورد خودروها را کاهش دهد.
حسینی به درگیریهای احتمالی با شکارچیان متخلف نیز اشاره کرد و افزود: در برخی موارد شکارچیان برای فرار از دستگیری حاضر به درگیری میشوند و این موضوع گاهی به مصدومیت یا حتی آسیب جدی منجر میشود.
به گزارش ایرنا، پارک ملی گلستان در سال ۱۳۳۶ شمشی با نام «آلمه و ایشکی» مورد حفاظت قرار گرفت و نخستین پارک ایران است که از سال ۱۳۵۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو به عنوان یکی از ۵۰ ذخیرهگاه محیط زیستی کره زمین ثبت شد.
این ذخیرهگاه زیست کره به دلیل موقعیت جغرافیایی، توپوگرافی و رویشگاهی شامل طیف وسیعی از زیستگاهها، اکوسیستمها و رویشگاههای تپه ماهوری با عناصر شاخص ایرانی تورانی مانند درخت تاغ، گونه آهوی ایرانی، قوچ و میش، رویشگاههای هیرکانی با عناصری مانند درخت راش، گونه جانوری مرال و زیستگاههای کوهستانی با عناصری مانند درخت ارس و گونههای پلنگ ایرانی و کل و بز است.
بیشترین زیست گونههای گیاهی و جانوری استان مربوط به پارک ملی گلستان به عنوان نخستین پارک ملی کشور با داشتن ۲ زیستگاه جنگلهای هیرکانی و بومسازگان (اکوسیستم) ایرانی- تورانی است طوری که بیش از هزار و ۳۶۰ گونه گیاهی، هزار و ۱۰۰ گونه حشره، ۱۵۰ گونه پرنده، ۶۹ گونه پستاندار، ۲۴ گونه خزنده و دوزیست و ۱۰ گونه ماهی در عرصههای جنگلی و مرتعی و منابع آبی این ذخیرهگاه زیستکره شناسایی شدند.
پارک ملی گلستان بزرگ ترین و قدیمی ترین پارک ملی کشور با مساحت حدود ۹۲ هزار هکتار در حوزه سرزمینی شهرستان گالیکش در شرق استان گلستان واقع است و بخشی از آن در خراسان شمالی و استان سمنان قرار دارد.