به گزارش روز چهارشنبه ایرنا، اردبیل به عنوان خاستگاه تشیع و سر سلسله صفویه که از گذشته‌های دور به دار الامان و دار الارشاد شهره بوده، از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی پربار و گوناگونی برخوردار است و به عنوان یکی از مقصدهای اصلی گردشگری کشور شناخته می‌شود.

اردبیل به پشتوانه چنین تاریخ و تمدنی دارای موزه‌های متعددی است که هر یک به مانند نگینی درخشان گوشه‌ای از شکوه و صلابت این شهر مقدس را به معرض دید عموم گذاشته‌اند و (به جز مجموعه جهانی شیخ صفی‌الدین اردبیلی که خود دنیای دیگر است) در میان آنها موزه شهرداری از دیگر موزه‌ها از جنبه‌های گوناگون متمایز و به عبارتی سرآمد است.

وجه تمایز موزه شهرداری اردبیل سوای اشیای تاریخی، ساختمان قدیمی آن است؛ عمارتی با شکوه با معماری منحصر به‌ فرد که قدمت آن به سال ۱۳۱۴ هجری شمسی بازمی‌گردد و امروز فراتر از یک بنای اداری به شناسنامه زنده و قلب تپنده هویت این شهر تبدیل شده است.

موزه شهرداری که در ابتدای امر از نامش به نظر می‌رسد تنها یک مخزن برای نگهداری اشیای قدیمی باشد، در واقع با همت مسئولان مربوطه از یک ساختمان قدیمی در مرکز اردبیل به یک نهاد پویای اجتماعی و مرکز ثقل فرهنگی این کهن دیار ارتقا یافته و توانسته است پیوندی ژرف میان تاریخ کهن و زیست نوین شهری ایجاد کند.

این ساختمان که به مدت ۸۰ سال (تا سال ۱۳۹۴) به عنوان مرکز اداری بلدیه و شهرداری مورد استفاده قرار می‌گرفت، با اتخاذ رویکردی میراث‌محور وارد مرحله مرمت و بازسازی شد تا سرانجام از اوایل سال ۱۳۹۷ با تغییر کاربری به موزه، هویت تاریخی و فرهنگی شهر اردبیل را به زیباترین شکل ممکن به نمایش گذاشته است.

موزه شهرداری، نگهبان هفت هزار شیء و سند تاریخی

مدیر موزه شهرداری اردبیل با اشاره به کارنامه درخشان این مجموعه، اظهار کرد: بزرگ‌ترین افتخار این موزه پیوند ناگسستنی با بطن جامعه و جلب اعتماد عمومی بوده، به طوری که امروز شاهد یک نهضت مشارکت مردمی در رابطه با آن هستیم و خانواده‌ها و شهروندان فهیم، پیشکسوتان و مفاخر شهر بخشی از اسناد، آلبوم‌های نایاب و اثرهای قدیمی خود را که به عنوان شناسنامه و هویت اردبیل به صورت اهدایی و امانی به موزه سپرده‌اند.

بهنام فتحی در مورد روند تکمیل و تجهیز موزه شهرداری اردبیل افزود: فرآیند گردآوری اثرها در این موزه به صورت چندوجهی دنبال می‌شود و علاوه بر مشارکت شهروندان، با تعامل مستمر با سازمان‌های تابعه شهرداری، انجمن‌ها، اداره‌های دولتی و مجموعه‌داران حرفه‌ای، موفق به گردآوری اسناد و اشیای منحصر به‌ فردی شده‌ایم.

وی گفت: هم‌اکنون در تالارهای نمایش و مخزن موزه شهرداری اردبیل بیش از سه هزار عدد شیء و افزون بر چهار هزار برگ سند مکتوب شامل مکاتبات اداری قدیمی، قباله‌ها و نقشه‌های تاریخی نگهداری می‌شود و بیشتر اثرهای واگذار شده در حوزه مردم‌شناسی است که از دوره قاجار تا امروز را شامل می گردد.

دوربین عکاسی قدیمی اهدایی به موزه شهرداری اردبیل

مدیر موزه شهرداری اردبیل اضافه کرد: سوای مشارکت‌های مردمی، مسجدهای تاریخی شهر نیز با نگاهی صیانتی، اثرهای ارزشمند خود را به این مرکز واگذار کرده‌اند که از جمله می‌توان به کتاب‌ها و قرآن‌های خطی نفیس و اشیای قدیمی مانند سماورها، طشت‌ها و شمعدان‌های تاریخی اشاره داشت که غنای معنوی و تاریخی گنجینه بلدیه را دوچندان کرده است.

وی با اشاره به تکمیل فرآیند سخت‌افزاری و نرم‌افزاری الکترونیکی کردن (دیجیتال‌سازی) موزه شهرداری اردبیل، عنوان کرد: همه اسناد موجود اسکن و آرشیو شده‌اند و در سامانه اموال رایورز و سامانه جامع اموال منقول فرهنگی_تاریخی (جام) وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به ثبت رسیده‌اند.

فتحی ادامه داد: علاوه بر این سامانه تور مجازی ۳۶۰ درجه با کیفیت (Ultra HD) آماده شده است که امکان بازدید از موزه را برای هر شخصی در هر کجای جهان فراهم می‌کند؛ همچنین نصب کدهای دوزبانه (QR) در همه گالری‌ها صورت گرفته است که این امکان را به بازدیدکنندگان می‌دهد تا روایت متنی دقیق هر اثر را در تلفن همراه خود مشاهده کنند.

میزبانی بیش از ۱۵ هزار گردشگر داخلی و خارجی

وی با اشاره به استقبال خیره‌کننده مردم، مسافران و گردشگران از موزه شهرداری اردبیل در سال ۱۴۰۴، اظهار کرد: این موزه سال گذشته به میزبانی بیش از ۱۵ هزار بازدیدکننده در قالب بازدیدهای انفرادی و تورهای گردشگری داخلی و خارجی مفتخر شد.

مدیر موزه شهرداری اردبیل با بیان اینکه این مجموعه به یک مرکز کمک‌آموزشی نیز تبدیل شده است، گفت: روزانه چهار تا پنج تور تخصصی دانش‌آموزی به طور میانگین از گالری‌های متنوع این موزه دیدن می‌کنند و در راستای تحقق عدالت فرهنگی، شهرداری برای دانش‌آموزان ساکن مناطق کم‌برخوردار و حاشیه شهر ناوگان رفت و آمد رایگان هم در نظر گرفته است.

وی بخش آموزش را یکی از ارکان پویایی موزه شهرداری برشمرد و افزود: برگزاری نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی فرهنگی_تاریخی به طور مستمر در این مرکز برقرار است اما یکی از درخشان‌ترین اقدام‌ها در حوزه حفظ میراث ناملموس، احیای موسیقی سنتی موغام بود که با حضور استادان برجسته موسیقی فولکلور و هنرمندان بومی برگزار شد و مورد استقبال پژوهشگران این حوزه قرار گرفت.

وسایل و اسناد شخصی اهدایی به موزه شهرداری اردبیل

فتحی اظهار کرد: موزه شهرداری اردبیل سوای اینکه مامنی برای اصحاب فرهنگ و هنر است، در بخش کودکان نیز با برگزاری جشن‌ها، نمایشگاه‌های اختصاصی و کارگاه‌های خلاقانه تلاش داریم تا بذر دوستی با تاریخ را در دل آینده‌سازان این مرز و بوم بکاریم.

وی اضافه کرد: درب‌های عمارت تاریخی بلدیه همواره به روی هنرمندان دغدغه‌مند و نوآور باز است، چرا که باور داریم موزه نباید تنها مکانی برای تماشای اثرهای پیشینیان باشد؛ بلکه می‌تواند به عنوان یک نهاد پویا، بستری برای خلق و ارایه اثرهای هنری معاصر نیز باشد.

مدیر موزه شهرداری اردبیل گفت: بر همین اساس این مجموعه با رویکردی حمایتی، فضاهای نمایشگاهی موزه را به صورت رایگان در اختیار هنرمندان رشته‌های مختلف قرار داده است تا هزینه‌های جانبی تولیدات فرهنگی برای این قشر فرهیخته به کمترین میزان ممکن برسد.

موزه شهرداری، روایتگر سبک زندگی گذشته تا کنون

وی گفت: امروز شاهدیم که هنرمندان برجسته و جوان از جمله در حوزه‌ هنرهای تجسمی، خوش‌نویسی، عکاسی و صنایع دستی با ذوق و اشتیاق وافر نمایشگاه‌های انفرادی و گروهی خود را در گالری‌های موزه شهرداری برپا می‌کنند که این اقدام نه تنها به شکوفایی استعدادهای بومی منجر شده است، بلکه با ایجاد یک جو هنری در دل یک بنای تاریخی، تجربه‌ای منحصر به‌ فرد برای بازدیدکنندگان رقم می‌زند.

فتحی با تاکید بر اینکه مخاطبان در موزه حین ورق زدن برگ‌های تاریخ با خلاقیت و نگاه هنرمندان امروزی نیز پیوند می‌خورند، افزود: برپایی مداوم نمایشگاه‌ در محیط موزه موجب شده است تا میان میراث ماندگار گذشته و هنر پویای امروز تلاقی و گفتمانی سازنده شکل بگیرد.

وی عنوان کرد: چنین راهبردی علاوه بر افزایش چشمگیر آمار بازدیدکنندگان، موزه شهرداری را به یک زیست‌بوم فرهنگی در دل اردبیل تبدیل کرده است که در آن هنر به عنوان زبانی مشترک، تاریخ را بازخوانی و هویت شهری را بازتولید می‌کند.

مدیر موزه شهرداری اردبیل با تبیین جایگاه جهانی این مرکز، اظهار کرد: فعالیت‌های نمایشگاهی، نشست‌های نقد و بررسی و کارگاه‌های زنده هنری به جد حمایت می‌شوند تا موزه همواره در مرکز توجه افکار عمومی و نخبگان جامعه باقی بماند.

وی ادامه داد: موزه شهرداری اردبیل به نوعی به عنوان یک بازوی فعال در دیپلماسی شهری عمل می‌کند و عضویت در اتحادیه شهرهای تاریخی جهان و فدراسیون شهرهای گردشگری جهان (WTCF) جایگاه آن را در تراز بین‌المللی تثبیت کرده است.

فتحی با اشاره به استمرار موفقیت‌های این مجموعه در سطح ملی، یادآور شد: موزه شهرداری اردبیل به دنبال این اقدام‌ها برای هشت سال پیاپی در همه شاخص‌های کلیدی ایکوم (ICOM) از جمله گردآوری، بازدید، پژوهش، معرفی، آموزش و کودکان به عنوان موزه برتر کشور برگزیده شده است.

وی گفت: امسال نیز موزه شهرداری اردبیل موفق به کسب رتبه برتر کشور در شاخص «اقدام‌های حفاظتی» شد که این افتخار به واسطه صیانت علمی از اثرها و سندهای ارزشمند مرتبط با جنگ رمضان و دفاع مقدس به دست آمد که نشان‌ دهنده تعهد این مجموعه در پاسداری از میراث مادی و معنوی و مجاهدت‌های این مرز و بوم است.

مدیر موزه شهرداری اردبیل همچنین به جایگاه حقوقی و دستاوردهای جهانی این مرکز اشاره داشت و اضافه کرد: این مجموعه که دارای پروانه فعالیت رسمی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است، موفق به کسب جایزه جهانی خشت طلایی (Golden Adobe) در سال ۲۰۱۹ به عنوان یکی از برترین طرح‌ها و تجربه‌های شهری جهان در زمینه مرمت و بازسازی نیز شده است که بر جایگاه قانونی و استاندارد آن صحه می‌گذارد.

موزه شهرداری اردبیل (عمارت بلدیه) به عنوان یکی از بناهای تاریخی ارزشمند این شهر در سال ۱۳۹۷ با شماره ۳۲۴۷۱ در فهرست اثرهای ملی ایران به ثبت رسیده است.