حتی بسیاری از کارشناسان آموزشی معتقدند مهمترین سرمایهگذاری آموزشی هر کشور، در سالهای پیش از ورود کودکانش به مدرسه رقم میخورد؛ کودکستانهایی که در آن، تنها چند کودک مشغول بازی و یادگیری نیستند بلکه هزاران امید و نگرانی خانوادگی نیز پشت آن جریان دارد؛ از مادری که در روزهای تعطیلی باید میان مسئولیت شغلی و مراقبت از فرزندش تعادل برقرار کند گرفته تا پدری که نگران کیفیت آموزشهای فرزندش است.
به همین دلیل، هر تصمیم در حوزه کودکستانها و پیشدبستانیها میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد.
نشست خبری امروز حمیدرضا شیخالاسلام معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک فرصتی بود تا آخرین تصمیمات این سازمان درباره مهمترین چالشها و برنامههای پیش روی حوزه تعلیم و تربیت کودک تشریح شود.
تکلیف کودکستانها در روزهای تعطیل
تعطیلی ادارات برای برخی خانوادهها بهمعنای استراحت نیست؛ بهویژه زمانی که والدین خود نیز شاغلند و دارای فرزند خردسالی هستند که نیاز به مراقبت دارد. دغدغهای که بانوان شاغل در روزهایی که بنابر دلایل مختلف، مدارس و بهویژه کودکستانها را تعطیل میکنند با آن مواجه میشوند. حمیدرضا شیخالاسلام معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک در پاسخ به سؤال خبرنگار جام جم درخصوص دغدغه والدین شاغل و تعطیل شدن کودکستانها بهدلیل شرایطی مانند ناترازی انرژی در کشور و رفع این مشکل گفت: بخش قابل توجهی از خانوادههایی که فرزندانشان در دورههای پیشدبستانی یک و دو تحصیل میکنند از والدین شاغل هستند. در همین راستا نامهای به استانداری ارسال کردیم و درخواست داشتیم حوزه فعالیت ما در این زمینه مشمول استثنا شود. اگر واقعا ادارات تعطیل شوند و به تبع آن پدران و بهویژه مادران در محل کار حضور نداشته باشند، ما نیز تعطیلی را میپذیریم، اما زمانی که مادر شاغل موظف به حضور در محل کار است، طبیعتا باید برای نگهداری و مدیریت فرزند خود در ساعات اداری برنامهریزی کند.
وی افزود: در برخی موارد، تصمیمات مربوط به تعطیلیها با تأخیر به ما ابلاغ شد. با این حال، مؤسسان کودکستانها که گاه نسبت به استمرار فعالیت مراکز خود در شرایط تعطیلی سایر بخشها گلایهها و اعتراضاتی داشتند، با تفاهم خانوادهها امکان حضور و نگهداری کودکان را در ساعاتی که مادران در بیمارستانها یا محل کار حضور داشتند فراهم کردند. بررسیها در سطح کشور نشان میدهد قریب به اتفاق کودکستانها این همکاری و مساعدت را با خانوادهها داشتهاند.
مقابله با مراکز غیرمجاز
آموزش در سالهای نخست زندگی دورهای است که کوچکترین خطا در محتوای آموزشی میتواند آثار بلندمدتی بر رشد و یادگیری کودک بر جای بگذارد؛ موضوعی که اهمیت نظارت بر مراکز آموزشی مخصوصا کودکستانها را نیز دوچندان میکند. شیخالاسلام نیز در بخش دیگری از صحبتهای خود به موضوع نظارت بر کودکستانها اشاره کرد و در پاسخ به سؤال دیگر خبرنگار جام جم درباره نبود نظارت بر عملکرد کودکستانها و ثبت نام در برخی کلاسهای اجباری در این مراکز تصریح کرد: از ابتدای سال جاری، طرحی با عنوان «پژواک» را اجرا کردهایم و تمامی رؤسای ادارات نیز در جلسات مربوطه نسبت به این طرح توجیه شدهاند. انتظار داریم در ارزیابی وضعیت نظارتها، مقایسهای میان عملکرد امسال، سال گذشته و حتی سالهای پیش از آن، از زمان شکلگیری سازمان صورت گیرد. امسال نیز با قدرت بیشتری موضوع نظارتها را دنبال میکنیم.
او مهمترین چالش این حوزه را فعالیت مراکز غیرمجاز دانست و خاطرنشان کرد: بیشترین مسائل ما مربوط به این مراکز است و خانوادهها باید در این زمینه یاریگر ما باشند. برخی از سرفصلها و آموزشهایی که در این مراکز غیرمجاز ارائه میشود، فاقد پشتوانه علمی و تخصصی است. خانوادهها باید توجه داشته باشند که ارائه اطلاعات نادرست یا آموزشهای غیرصحیح به کودکان در این دوره میتواند آثار ماندگاری بر جای بگذارد و تغییر آن در سالهای بعد بسیار دشوار خواهد بود.
رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با هشدار نسبت به فعالیت مراکز غیرمجاز پیشدبستانی، وضعیت اعتبار مدارک این دوره را در سال تحصیلی آینده تشریح کرد و گفت: از سال تحصیلی ۱۴۰۵ تمامی مدارک پیشدبستانی باید در سامانه سیدا (سامانه یکپارچه دانشآموزی وزارت آموزش و پرورش) ثبت شده باشند. از این رو مدیران مدارس ابتدایی تحت هیچ شرایطی مدارک صادرشده از مراکز فاقد مجوز این سازمان را نخواهند پذیرفت.
استقلال پیشدبستانی
ساماندهی و توسعه آموزشهای سالهای ابتدایی کودکی از جمله برنامههایی است که مسئولان آموزشی کشور در سالهای اخیر بر آن تاکید داشتهاند و اکنون این رویکرد وارد مرحله جدیدی شده است. حمیدرضا شیخالاسلام با اشاره به آخرین تصمیمات درباره دوره پیشدبستانی گفت: ابعاد مختلف این موضوع را برای اعضای کمیسیون آموزش مجلس تشریح کردیم و در نهایت این کمیسیون با تبدیل دوره پیشدبستانی به یک دوره مستقل موافقت کردند. همچنین مقرر شده است دوره پیشدبستانی ۲، بهصورت اجباری اجرا شود، اما این اقدام در قالب یک برنامه پنجساله و بهتدریج عملیاتی خواهد شد تا آموزش و پرورش فرصت کافی برای تامین زیرساختهای مورد نیاز را داشته باشد و خانوادهها نیز با فشار یا مشکلات احتمالی مواجه نشوند.
شیخالاسلام ادامه داد: بر این اساس قرار نیست از سال تحصیلی آینده پیشدبستانی به شکل ناگهانی اجباری شود بلکه برای اجرای آن یک مسیر مشخص و تدریجی تعریف شده تا ضمن آمادهسازی زیرساختها، امکان پوشش کامل نوآموزان در سراسر کشور نیز فراهم شود. این موضوع در کمیسیون آموزش مجلس به تصویب رسیده است و باید در صحن علنی مجلس نیز بررسی شود. در گفتوگوهایی که با برخی نمایندگان داشتهایم، آنها اعلام کردهاند تلاش خواهند کرد این موضوع در اولویت دستور کار صحن علنی قرار گیرد.
رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک همچنین تاکید کرد: این تصمیم هیچ تغییری در دوره ۱۲ساله تحصیل ایجاد نمیکند و دانشآموزان همچنان در ۱۸سالگی فارغالتحصیل خواهند شد. در صورت تغییر این ساختار ممکن بود چالشهایی در سن فراغت از تحصیل دانشآموزان بهوجود آید. بر همین مبنا، دوره پیشدبستانی بهعنوان دورهای مستقل در ساختار سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک تعریف شده و میتواند گامی مهم در مسیر توسعه و ارتقای نظام آموزشی کشور باشد.
شفافیت در پرداخت شهریه
شهریه و هزینههای آموزشی همواره از مهمترین دغدغههای خانوادههای دارای فرزند خردسال و حتی دانشآموز بوده است؛ موضوعی که مسئولان حوزه تعلیم و تربیت کودک از شفافسازی و اصلاح روندهای مرتبط با آن خبر میدهند. رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با اشاره به افزایش استقبال خانوادهها از دورههای پیشدبستانی گفت: با وجود شرایط دشوار کنونی، ثبتنام نوآموزان در سراسر کشور نسبت به گذشته نزدیک به ۳۰درصد رشد داشته که این موضوع نشاندهنده اعتماد خانوادهها به سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک است.
وی در تشریح نحوه تعیین شهریه کودکستانها افزود: شهریه بر اساس سه مولفه اصلی شامل هزینه نیروی انسانی مطابق حقوق مصوب قانون کار و اطلاعات ثبتشده در سامانه، امکانات و تجهیزات مرکز و همچنین هزینههای مرتبط با فرآیند آموزشی محاسبه میشود. در صورتی که در روند تعیین شهریه، چه بهدلیل کمبرآوردی کارشناسی و چه به علت خطا در محاسبه هزینههای نیروی انسانی مشکلی ایجاد شود، رؤسای ادارات وارد عمل خواهند شد و موضوع توسط کارشناس رسمی دادگستری مورد بررسی قرار میگیرد.
شیخالاسلام با اشاره به رویه گذشته تعیین شهریهها اظهار کرد: در سالهای قبل، شهریهها در اسفندماه اعلام میشد و تا پایان سال، خانوادهها و موسسان از میزان دقیق پرداختی یا دریافتی خود اطلاع نداشتند. این روند از سال گذشته اصلاح شد و فرآیند تعیین شهریه از خردادماه آغاز میشود تا پیش از شروع سال تربیت و یادگیری، شهریهها مشخص و قابل دریافت باشد. امسال نیز همین سازوکار دنبال میشود و تمامی شاخصهای تعیین شهریه بهصورت شفاف اعلام شده است تا خانوادهها و موسسان بتوانند با آگاهی بیشتری تصمیمگیری کنند.
او در ادامه گفت: با توجه به استمرار فرآیند آموزش، چه بهصورت حضوری و چه مجازی، شهریه ثابت کودکستانها باید تا پایان سال پرداخت شود. با این حال، موسسان موظفند هزینه خدمات جانبی از جمله سرویس رفتوآمد، تغذیه و برنامههای خارج از سرفصلهای یازده گانه تربیتی را در صورت ارائه نشدن خدمات، به خانوادهها بازگردانند.