به گزارش ایرنا، آفتاب سوزان خردادماه بیرحمانه بر دشتهای تشنه زیرکوه میتابد. باد گرم، شنهای روان را در محلات عشایری جابهجا میکند و خشکسالی سالهای اخیر ردپای خود را بر مراتع منطقه به جا گذاشته است. اما در میان همه سختیها، چیزی در این سرزمین همچنان پررنگ و زنده مانده؛ سنتی ریشهدار از جنس ایمان و همدلی که نسل به نسل میان مردم منتقل شده است.
اینجا محلات عشایری شهرستان مرزی زیرکوه، جایی که بسیاری از خانوارها معیشت خود را از دامداری و زندگی عشایری تأمین میکنند، سنت الهی زکات همچنان زنده است و هر سال با مشارکت مردم، جلوهای از نوعدوستی و کمک به نیازمندان به نمایش گذاشته میشود.
از نخستین ساعات صبح، دامداران و عشایر از مناطق مختلف خود را به محل جمعآوری زکات رساندهاند. گوسفندانی که حاصل ماهها مراقبت، تلاش و تحمل سختیهای زندگی در شرایط کمآبی است، امروز به نیت ادای فریضه الهی زکات تقدیم میشود.
پیرمرد عشایری با چهرهای آفتابسوخته و دستانی پینهبسته، میگوید: سالهاست که زکات میدهیم. پدران ما هم همین کار را میکردند چون زکات باعث پاکی مال میشود و خداوند برکت را در زندگی انسان قرار میدهد.
وی ادامه میدهد: شاید خشکسالی باشد و درآمد دامداری مثل گذشته نباشد اما هیچوقت زکات را ترک نکردهایم و معتقدیم اگر از مال خود در راه خدا بدهیم، خداوند هم روزی ما را بیشتر میکند.
چند متر آنسوتر، جوانی دیگر هم که برای تحویل زکات آمده است، میگوید: وقتی میبینیم این کمکها به دست محرومان میرسد یا صرف ساخت مکانهای عمومی میشود، با دلگرمی بیشتری زکات پرداخت میکنیم و این کار را هم یک وظیفه دینی و هم کمک به آبادانی روستاها میدانیم.
امسال نیز مردم منطقه بار دیگر جلوهای از این روحیه نوعدوستی را به نمایش گذاشتند. آنگونه که مسئولان اعلام میکنند، در این مرحله ۶۰ رأس گوسفند از سوی عشایر و روستاییان زیرکوه به عنوان زکات اهدا شده که ارزش آن بیش از یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برآورد میشود.
مسئول ستاد زکات خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به استقبال مردم از پرداخت زکات گفت: مردم این شهرستان همواره در انجام فرایض دینی پیشگام بودهاند و امسال نیز با وجود مشکلات اقتصادی و خشکسالیهای پیاپی، مشارکت بسیار خوبی در پرداخت زکات داشتند.
حجتالاسلام حسین فلسفی افزود: زکات جمعآوری شده در بخشهای مختلف از جمله کمک به خانوارهای نیازمند، تأمین هزینههای درمانی، معیشتی و همچنین اجرای طرحهای عامالمنفعه هزینه خواهد شد.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای مهم زکات در این منطقه، مشارکت مستقیم مردم در تعیین محل هزینهکرد آن است؛ به طوری که اگر مؤدیان نیت کنند زکات آنان صرف اجرای پروژهای خاص شود، این خواسته مورد توجه قرار میگیرد.
مسئول ستاد زکات خراسان جنوبی اظهار کرد: یکی از اولویتهای مصرف زکات، اجرای طرحهای عمرانی و عامالمنفعه است و هرگاه مردم برای پروژهای مشخص نیت داشته باشند، کل مبلغ زکات جمعآوری شده در همان مسیر هزینه میشود.
وی گفت: علاوه بر این، از طریق کمیته برنامهریزی شهرستان پیگیری میشود تا اعتبارات تشویقی متناسب با میزان زکات پرداختی به پروژههای مورد نظر اختصاص یابد و روند تکمیل آنها سرعت بگیرد.
حسینیهای که با زکات مردم جان گرفت
نمونهای از آثار ملموس زکات را میتوان در روستای مهرک مشاهده کرد؛ جایی که حسینیه روستا با مشارکت مردم و بهرهگیری از منابع حاصل از زکات تکمیل شده است.
ساختمان حسینیه در مرکز روستا قرار دارد؛ مکانی که امروز میزبان مراسم مذهبی، آیینهای فرهنگی و گردهماییهای اجتماعی مردم است اما سالهایی نهچندان دور، تنها اسکلت نیمهکارهای بود که تکمیل آن به دلیل کمبود اعتبار با مشکل مواجه شده بود.
یکی از اهالی روستا در این باره میگوید: هر سال زکات پرداخت میکنیم و بخشی از هزینههای ساخت حسینیه از همین محل تأمین شد. گچکاری، سقف کاذب و بخشهایی از تکمیل ساختمان با کمک مردم و زکات انجام شد.
وی اضافه میکند: امسال هم امیدواریم با کمکهایی که جمعآوری میشود، سیستم گرمایشی، سیستم صوتی و برخی نیازهای عمرانی دیگر حسینیه تکمیل شود.
او معتقد است زکات تنها کمک مالی نیست بلکه باعث ایجاد حس مشارکت اجتماعی میان مردم میشود و همه خود را در آبادانی روستا سهیم میدانند.
فرهنگی که خشکسالی نتوانسته آن را کمرنگ کند
زیرکوه یکی از شهرستانهای درگیر با خشکسالی در خراسان جنوبی است. کاهش بارندگیها، افت منابع آبی و محدود شدن مراتع فشار زیادی بر زندگی عشایر و دامداران وارد کرده است اما با وجود این شرایط، مردم همچنان بخشی از دارایی خود را برای نیازمندان کنار میگذارند.
کارشناسان اجتماعی معتقدند استمرار پرداخت زکات در مناطق کمبرخوردار نشاندهنده عمق باورهای دینی و سرمایه اجتماعی موجود در این جوامع است؛ سرمایهای که در روزهای سخت بیش از هر زمان دیگری خود را نشان میدهد.
در واقع زکات در این مناطق تنها یک واجب شرعی نیست بلکه سازوکاری مردمی برای کاهش محرومیت، تقویت همبستگی اجتماعی و توسعه زیرساختهای روستایی محسوب میشود.
زکات در زیرکوه تنها به تأمین نیازهای معیشتی محدود نمیشود؛ این فریضه الهی در سالهای اخیر به پشتوانهای برای اجرای طرحهای عمرانی و مذهبی در روستاها نیز تبدیل شده است. از تکمیل حسینیهها و مساجد گرفته تا مشارکت در پروژههای عامالمنفعه، همگی نشان میدهد که زکات علاوه بر آثار فردی، نقش مهمی در توسعه اجتماعی مناطق روستایی و عشایری ایفا میکند.
آنچه این سنت را در زیرکوه ماندگار کرده، اعتماد مردم به نحوه هزینهکرد زکات و مشاهده آثار ملموس آن در زندگی روزمره است. مردمی که خود با مشکلات اقتصادی و خشکسالی روبهرو هستند، همچنان بخشی از دارایی خود را برای رفع نیاز دیگران کنار میگذارند و این فرهنگ را به نسلهای بعد منتقل میکنند.
امروز در محلات عشایری زیرکوه، گوسفندهایی که به نیت زکات اهدا میشوند، شاید در ظاهر بخشی از دارایی یک دامدار باشند اما در واقع پیامآور همدلی، مسئولیتپذیری اجتماعی و ایمان مردمانی هستند که باور دارند برکت، در بخشیدن است.
در سرزمینی که خشکسالی و کمآبی سالهاست سایه افکنده، مردم زیرکوه نشان دادهاند که سرمایه اصلی این دیار نه آب و خاک، بلکه ایمان، همدلی و روحیه کمک به همنوع است؛ سرمایهای که هر سال با ادای زکات، در دل کویر جان تازه میگیرد و راه خود را تا سفره محرومان ادامه میدهد.