به گزارش مسیر اقتصاد راهگذر اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) بار دیگر در مرکز همکاریهای اقتصادی پکن و اسلامآباد قرار گرفته است. دو کشور در سالهای اخیر تلاش کردهاند از طریق کنفرانسهای سرمایهگذاری B2B، همکاریهای اقتصادی خود را از طرحهای زیرساختی دولتمحور به همکاریهای تجاری و فناورانه گسترش دهند. سومین دوره این نشستها که در شهر هانگژو چین برگزار شد، نشان داد دو طرف همچنان به حفظ جایگاه اقتصادی و سیاسی این طرح راهبردی علاقهمند هستند.
کنفرانس هانگژو و آغاز مرحله جدید همکاریها
در ۲۴ مه، مقامهای دولتی، فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران چین و پاکستان در شهر هانگژو واقع در استان ژجیانگ چین گرد هم آمدند. بیش از ۵۰۰ شرکت پیشرو از دو کشور در این رویداد حضور داشتند و چندین تفاهمنامه همکاری جدید میان اسلامآباد و پکن به امضا رسید.
کنفرانسهای B2B چین و پاکستان با هدف تقویت روابط اقتصادی و راهبردی دو کشور از طریق همکاریهای تخصصی در حوزههای مختلف برگزار میشوند. نخستین نشست در ژوئن ۲۰۲۴ در شنژن[۱] برگزار شد و به انعقاد چندین توافق تجاری انجامید. دومین کنفرانس نیز در سپتامبر ۲۰۲۵ با حضور بیش از ۶۰۰ شرکت چینی برگزار شد و دو کشور در آن ۲۱ توافق مشترک، ۱۴۸ تفاهمنامه و قراردادهایی به ارزش ۸.۵ میلیارد دلار امضا کردند.
تمرکز CPEC بر فناوری و اقتصاد دیجیتال
سومین کنفرانس سرمایهگذاری B2B بر حوزههای فناوریمحور تمرکز داشت. هوش مصنوعی، مخابرات، کشاورزی، فینتک و فناوریهای ذخیرهسازی انرژی از مهمترین محورهای همکاری در این نشست بودند.
مقامهای پاکستانی این توافقها را بخشی از مرحله جدید همکاریهای اقتصادی در چارچوب راهگذر اقتصادی چین و پاکستان معرفی کردند. این رویکرد تفاوت محسوسی با مدلهای پیشین سرمایهگذاری چین دارد؛ زیرا برخلاف طرحهای گذشته که عمدتاً بر زیرساختها و حمایت مستقیم دولتها استوار بودند، مدل جدید بر همکاریهای تجاری میان شرکتها و بخش خصوصی تأکید میکند.
چالش بدهیها در راهگذر اقتصادی چین و پاکستان
پاکستان در حالی به دنبال جذب سرمایهگذاریهای جدید چینی است که همزمان تحت برنامه ۷ میلیارد دلاری صندوق بینالمللی پول قرار دارد و با مشکلات اقتصادی و سیاسی پیدرپی دستوپنجه نرم میکند. افزایش هزینههای انرژی و اختلالات تجاری ناشی از تنشهای منطقهای نیز فشار مضاعفی بر اقتصاد این کشور وارد کرده است.
با وجود استقبال دولت پاکستان از سرمایهگذاریهای جدید، برخی نسبت به پیامدهای بلندمدت این روند و وابستگی فزاینده مالی اسلامآباد به چین هشدار میدهند. در این چارچوب، بحث «دیپلماسی تله بدهی» نیز مطرح میشود؛ مفهومی که به نگرانیها درباره افزایش بدهی و ابهام در ساختار بازپرداخت طرحهای مرتبط با راهگذر اقتصادی چین و پاکستان اشاره دارد. با این حال، مقامهای دو کشور همچنان بر ماهیت توسعهمحور همکاریها تأکید میکنند.
برآوردهای اولیه ارزش طرحهای CPEC را ۴۵.۶ میلیارد دلار اعلام کرده بودند، اما این رقم اکنون از ۶۲ میلیارد دلار فراتر رفته است. با این حال، جزئیات مربوط به نحوه تأمین مالی بسیاری از طرحها همچنان شفاف نیست.
اهمیت راهبردی راهگذر اقتصادی چین و پاکستان
با وجود کاهش شتاب اولیه CPEC و انتقادها درباره تأخیر طرحها و تهدیدهای امنیتی، دو طرف همچنان بر اهمیت این ابتکار تأکید دارند.
برای پاکستان، ورود سرمایههای چینی یکی از مهمترین ابزارهای حمایت از اقتصاد محسوب میشود. در مقابل، چین علاوه بر منافع اقتصادی، به ارزش راهبردی این طرح نیز توجه دارد. موقعیت جغرافیایی بندر گوادر و نزدیکی آن به تنگه هرمز باعث شده است پکن حضور خود در این منطقه را بخشی از اهداف بلندمدت خود تلقی کند.
همزمان پاکستان تلاش میکند از طریق ایفای نقش میانجی در جنگ آمریکا علیه ایران، جایگاه ژئوپلیتیکی خود را تقویت کند. اسلامآباد امیدوار است این رویکرد به حفظ حمایت اقتصادی و سیاسی چین و همچنین کشورهای حوزه خلیج فارس کمک کند.
فاز جدید راهگذر اقتصادی و موانع پیش رو
آینده فاز دوم راهگذر اقتصادی چین و پاکستان تا حد زیادی به تحولات ژئوپلیتیکی منطقه و جهان وابسته است. روابط چین و آمریکا نیز یکی از عوامل تأثیرگذار بر این روند به شمار میرود؛ زیرا پاکستان از یک سو به سرمایهگذاریهای چینی وابسته است و از سوی دیگر به نهادهای مالی غربی مانند صندوق بینالمللی پول نیاز دارد.
در همین حال، تمرکز توافقهای جدید بر فناوری با واقعیتهای موجود در فضای دیجیتال پاکستان همخوانی ندارد. طی سالهای اخیر، محدودیتهای اینترنتی، نظارت دیجیتال و کنترل فضای آنلاین در این کشور افزایش یافته است؛ موضوعی که فعالیت در بخش فناوری و اقتصاد دیجیتال را با چالشهایی روبهرو کرده است.
کنفرانسهای B2B چین و پاکستان نشان میدهد دو کشور همچنان بر حفظ و تقویت راهگذر اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) تأکید دارند. هرچند توافقهای جدید میتوانند فرصتهای اقتصادی تازهای ایجاد کنند، اما میزان موفقیت آنها به شرایط اقتصادی پاکستان، وضعیت امنیتی، شفافیت مالی طرحها و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه وابسته خواهد بود. در شرایط کنونی، پکن و اسلامآباد همچنان CPEC را ابزاری مهم برای حفظ همکاریهای اقتصادی و راهبردی خود میدانند.
پانویس:
[۱] Shenzhen
منبع: دیپلمات
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی