بازار؛ گروه کشاورزی: تولید محصولات گلخانه ای در سطح جهان روند رو به رشدی دارد و به گفته کارشناسان بازار گلخانه ها به دلیل «افزایش تقاضا برای کشاورزی در محیط کنترل شده، تولید محصولات با بهره وری منابع و سیستم های کشاورزی پایدار»، به سرعت در حال تکامل است. این در شرایطی است که تجزیه و تحلیل بازار گلخانه نشان می دهد که کشاورزان در حال اتخاذ تکنیک های پیشرفته کشت برای بهبود بهره وری، بهینه سازی استفاده از زمین و کاهش خطرات کشاورزی مرتبط با آب و هوا هستند. به این واسطه است که سیستم های گلخانه ای مدرن، فناوری های کنترل محیطی، مدیریت آبیاری گلخانه، سیستم های نظارتی و قابلیت های اتوماسیون را برای بهبود ثبات محصول و بهره وری عملیاتی ادغام می کنند.
رشد ۱۱.۰۵ درصدی بازار جهانی گلخانه ها تا سال ۲۰۳۴
به این ترتیب است که طبق گزارش آماری سایت تحقیقی fortunebusinessinsights در سال ۲۰۲۵ انداز بازار جهانی گلخانه ها ۳۳.۲۵ میلیارد دلار ارزش گذاری شده است. از سوی دیگر پیش بینی می شود این بازار از ۳۶.۹۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ به ۸۵.۳۹ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۴ رشد کند و نرخ رشد مرکب سالانه ۱۱.۰۵ درصد را در دوره پیش بینی نشان دهد.
سهم ۳۷ درصدی آسیا و اقیانوسیه از بازار جهانی گلخانه ها
نکته قابل تامل اینکه آسیا و اقیانوسیه به دلیل افزایش رشد جمعیت، گسترش تقاضای مواد غذایی و فعالیت های سریع نوسازی کشاورزی، همچنان بزرگترین بازار منطقه ای در چشم انداز تحلیل صنعت گلخانه ای است. کشورهای سراسر منطقه به افزایش سرمایه گذاری در زیرساخت های گلخانه ای و فناوری های پیشرفته کشاورزی ادامه می دهند.
در واقع کسب و کارهای کشاورزی تجاری به طور فزاینده ای از کشت در محیط کنترل شده برای بهبود بهره وری و کاهش خطرات زیست محیطی استفاده می کنند. روندهای بازار گلخانه ای نشان دهنده تقاضای قوی برای سبزیجات، میوهها و محصولات با ارزش بالا در اقتصادهای بزرگ کشاورزی است. به کفته کارشناسان و تحلیلگران، رشد شهرنشینی و افزایش حمایت دولت از طرحهای توسعه کشاورزی، همچنان از فعالیت بازار منطقه ای حمایت می کند و در این میان آسیا و اقیانوسیه ۳۷ درصد از سهم بازار جهانی گلخانه را به خود اختصاص داده است.
با دلار مواد اولیه خریداری می کنیم به ریال محصولات گلخانه ای را می فروشیم
در حوزه گلخانه داری، ایران نیز جزو کشورهای فعال است و تولیدات این بخش عمدتا صادرات محور است. با این وجود فعالان این بخش طی سالهای اخیر با مسائل و چالش های بسیار مواجه بوده اند.
به طوری که «محمد زیبایی»، فعال صنف گلخانه داری کشور با بیان اینکه حال و روز گلخانه داران خوب نیست، به خبرنگار بازار گفت: مساله مهم اینجا است که ما گلخانه داران مواد مصرفی را با نرخ دلار خریداری می کنیم و تولیدات را به ریال می فروشیم؛ به طوری که کودی که سال قبل به صورت چکی به نرخی ۷۳هزار تومان خریداری می کردیم الان باید با نرخ ۲۲۰هزار تومان آن هم به صورت نقدی خریداری کنیم.
زیبایی فعال صنعت گلخانه داری کشور: در حالی یکی از اصلی ترین ماده مصرفی گلخانه ها پلاستیک است و هر چند سال یکبار باید تعویض شود که قیمت ها از کیلویی ۸۷ هزار تومان به حدودا یک میلیون تومان رسیده است آن هم در شرایطی که مواد درجه یک نیست و بر فرض بجای اینکه ۵سال دوام بیاورد ظرف دو تا سه سال باید تعویض گردد
این تولید کننده بخش گلخانه ها با اشاره به چالشهای پروسه صادرات نیز گفت: تولید کننده نباید دنبال صادرات باشد و اصولا باید وقت و تمرکز خود را روی تولید بگذارد، آن هم در شرایطی که برفرض بار زمان طولانی در گمرک می ماند به ویژه که سیستم ادارای ها اصلا خوب نیست. به نحوی که چند سال پیش ۳۰۰کامیون فلفل کاران اصفهان در گمرک ماند و صادر نشد آن هم به این دلیل که گفتند سیستم گمرک قطع بوده است! از سوی دیگر ادارات کاملا سلیقه ای عمل می کنند، ضمن اینکه گاهی حتی نمی دانیم کدام سازمان یا نهاد طرف حساب ما است.
گفتنی است در حالی یکی از اصلی ترین ماده مصرفی گلخانه ها پلاستیک است و هر چند سال یکبار باید تعویض شود که به گفته این فعال صنعت، قیمت ها از کیلویی ۸۷ هزار تومان به حدودا یک میلیون تومان رسیده است. در شرایطی که مواد درجه یک نیست و بر فرض بجای اینکه ۵سال دوام بیاورد ظرف دو تا سه سال باید تعویض گردد و این جزو مواردی است که فضا را برای کار کردن بی ثبات کرده است.
آخرین روندهای بازار گلخانه
نکته قابل تامل اینکه به گفته کارشناسان، بازار گلخانه ها در حال تجربه تحولات عمده تکنولوژیکی و عملیاتی است که سیستم های تولید کشاورزی را تغییر شکل می دهند. به طوری که روندهای بازار گلخانه ای نشان دهنده افزایش ادغام فناوری های اتوماسیون از جمله «حسگرهای اقلیمی، سیستم های آبیاری هوشمند، پلتفرم های نظارت بر محیط زیست و ابزارهای مدیریت محصول مبتنی بر هوش مصنوعی» است. در حقیقت اپراتورهای کشاورزی به طور فزاینده ای از سیستم های دیجیتال برای بهبود ثبات عملکرد محصول و بهینه سازی بهره وری عملیاتی استفاده می کنند.
بنا به گزارشات جهانی، یکی از روندهای اصلی در بازار گلخانه، افزایش استفاده از فناوری های کشاورزی دقیق است. به ویژه اینکه راهکارهای نظارت بر زمان واقعی، کشاورزان را قادر می سازد تا رطوبت، دما، سطح مواد مغذی و شرایط سلامت محصول را تجزیه و تحلیل کنند. این امر باعث بهبود استفاده از منابع و به حداقل رساندن تلفات تولید می شود.
افزایش تقاضا برای سیستم های کشت هیدروپونیک
تحلیل صنعت گلخانه همچنین تقاضای رو به رشدی را برای سیستم های کشت هیدروپونیک و بدون خاک نشان می دهد. کشاورزان به طور فزاینده ای این روش ها را ترجیح می دهند زیرا مصرف آب را بهینه کرده و از قابلیت های تولید در تمام طول سال پشتیبانی می کنند. پروژههای کشاورزی شهری و تأسیسات تولید مواد غذایی تجاری نیز در حال اتخاذ سیستم های گلخانه ای برای بهبود دسترسی به مواد غذایی محلی هستند.
یکی دیگر از روندهای مهم پیش بینی بازار گلخانه، توسعه متمرکز بر پایداری است. مواد با بهرهوری انرژی بالا، ادغام انرژیه ای تجدیدپذیر و تکنیک های کشاورزی سازگار با محیط زیست همچنان بر سرمایهگذاریهای گلخانه ای تأثیر میگذارند. به این ترتیب است که اکوسیستم های هوشمند گلخانه ای در حال تبدیل شدن به اجزای مهم استراتژی های کشاورزی بلندمدت هستند.