صاحبخبر - گروه سیاسی ـ مانیا شوبیری : این کارشناس سیاست خارجی، معتقد است ضمن تثبیت معادلات بازدارندگی، این حمله پیام روشنی به آمریکا و اسرائیل درباره هزینههای ادامه تنش در منطقه ارسال کرد.
پاسخ ایران به تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان
حسن هانیزاده در این گفتوگو با اشاره به دلایل اقدام اخیر ایران اظهار کرد: حمله ایران به سرزمینهای اشغالی اقدامی کاملاً اصولی و مبتنی بر ارزشهای اخلاقی، انسانی و اسلامی بود. در طول سه ماه گذشته، مردم جنوب لبنان بارها هدف حملات گسترده و ظالمانه ارتش رژیم صهیونیستی قرار گرفتند و خسارات انسانی و مادی سنگینی را متحمل شدند.
وی افزود: در این مدت حدود ۱۸۰ روستا در جنوب لبنان مورد حمله قرار گرفتند و بخش قابل توجهی از این مناطق یا تخریب شدند یا به اشغال رژیم صهیونیستی درآمدند. همچنین هزاران نفر از ساکنان این مناطق جان خود را از دست دادند. به گفته هانیزاده، ایران پیش از این بارها هشدار داده بود که در صورت ادامه حملات اسرائیل به مردم جنوب لبنان، واکنش نشان خواهد داد.
این کارشناس سیاست خارجی ادامه داد: با وجود هشدارهای مکرر، بنیامین نتانیاهو دستور حمله به ضاحیه بیروت را صادر کرد و تلاش داشت دامنه عملیات نظامی را گسترش دهد. به همین دلیل ایران با اقدام نظامی خود نشان داد که همچنان به تعهداتش در چارچوب حمایت از محور مقاومت پایبند است و در برابر تحولات منطقه بیتفاوت نخواهد ماند.
اولین شرط ایران برای آتشبس
هانیزاده با اشاره به مواضع ایران درباره آتشبس گفت: جمهوری اسلامی ایران از ابتدا تأکید کرده بود که هرگونه آتشبس باید همه جبهههای درگیر، از جمله لبنان، را در بر بگیرد. از نگاه تهران، نمیتوان درباره آرامش و ثبات منطقه سخن گفت، اما همزمان مردم لبنان همچنان تحت حملات نظامی قرار داشته باشند.
وی تصریح کرد: ایران اعلام کرده بود که در صورت هدف قرار گرفتن لبنان، وارد عمل خواهد شد و در نهایت نیز همین اتفاق رخ داد. از این رو، پاسخ نظامی ایران را باید در چارچوب همان هشدارها و مواضع قبلی ارزیابی کرد.
نقش بازیگران منطقهای در تحولات لبنان
این تحلیلگر مسائل بینالملل معتقد است حمله به ضاحیه بیروت صرفاً یک تصمیم مستقل از سوی اسرائیل نبود و در پشت صحنه آن، مجموعهای از بازیگران منطقهای و بینالمللی نقش داشتند.
وی گفت: حمله به ضاحیه بیروت با هماهنگی آمریکا و برخی جریانهای سیاسی در لبنان صورت گرفت. برخی گروههای سیاسی با رویکردهای طایفهای تلاش میکنند موقعیت شیعیان لبنان را تضعیف کنند. علاوه بر این، برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز در تشویق آمریکا و اسرائیل برای تشدید فشارها بر لبنان نقش داشتهاند.
هانیزاده افزود: ایران با اقدام خود تلاش کرد این زنجیره همکاری میان برخی جریانهای داخلی لبنان، آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای عربی را در هم بشکند و نشان دهد که تغییر معادلات منطقهای بدون در نظر گرفتن نقش ایران امکانپذیر نیست.
درخواست آتشبس پس از پاسخ ایران
این کارشناس سیاست خارجی با اشاره به پیامدهای حمله ایران اظهار داشت: شدت پاسخ ایران موجب شد که آمریکا و اسرائیل از طریق برخی واسطهها خواستار کاهش تنش و برقراری آتشبس شوند. به گفته وی، ایران نیز با اصل آتشبس مخالفتی نداشت، اما تأکید کرد که در صورت تکرار هرگونه اقدام نظامی از سوی اسرائیل، پاسخهای بعدی با قدرت بیشتری دنبال خواهد شد.
وی معتقد است عملیات اخیر نشان داد که محاسبات واشنگتن و تلآویو درباره میزان واکنش ایران دقیق نبوده و این موضوع باعث تغییر رویکرد آنها در قبال ادامه تنشها شده است.
نتانیاهو به دنبال برهم زدن روند مذاکرات است
هانیزاده در بخش دیگری از این گفتوگو به همزمانی حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت با برخی تحرکات دیپلماتیک منطقهای اشاره کرد و گفت: حمله به ضاحیه بیروت همزمان با سفر وزیر کشور پاکستان به ایران اتفاق افتاد، وزیر کشور پاکستان حامل پیامی از سوی نخستوزیر این کشور برای رهبر معظم انقلاب اسلامی بود. این پیام حاوی آخرین تحولات مربوط به روند مذاکرات و برخی پیشنهادهای مطرحشده از سوی آمریکا بود.
وی افزود: در شرایط کنونی، آمریکا بیش از هر زمان دیگری به آرامش منطقه نیاز دارد. برگزاری رویدادهای مهم بینالمللی و همچنین ملاحظات سیاسی داخلی باعث شده واشنگتن خواهان کاهش تنشها و ایجاد ثبات نسبی در منطقه باشد.
به گفته هانیزاده، در چنین شرایطی بنیامین نتانیاهو تلاش کرد با گسترش دامنه درگیریها روند مذاکرات و تلاشها برای رسیدن به آتشبس را با مشکل مواجه کند. اما پاسخ ایران موجب شد این راهبرد با چالش جدی روبهرو شود.
افزایش شکاف میان آمریکا و اسرائیل
این تحلیلگر مسائل منطقهای معتقد است که اقدامات اخیر نخستوزیر اسرائیل حتی در داخل آمریکا نیز با انتقادهایی روبهرو شده است.
وی گفت: بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی آمریکا معتقدند که ادامه تنشها به سود منافع واشنگتن نیست و باید جبهههای درگیری کنترل شوند. اما بنیامین نتانیاهو بقای سیاسی خود را در تداوم بحران و ناامنی میبیند و به همین دلیل برخلاف برخی رویکردهای آمریکا عمل میکند.
هانیزاده افزود: همین مسئله موجب شده شکاف میان آمریکا و اسرائیل بیش از گذشته آشکار شود. هرچند روابط راهبردی دو طرف همچنان پابرجاست، اما اختلاف نظرها درباره نحوه مدیریت بحرانهای منطقهای رو به افزایش است.
چشمانداز آتشبس و آینده تحولات منطقه
این کارشناس سیاست خارجی در پایان با اشاره به آینده تحولات منطقه اظهار کرد: به نظر میرسد پس از پاسخ ایران، طرفهای مختلف به این جمعبندی رسیدهاند که ادامه درگیریها میتواند هزینههای سنگینی به همراه داشته باشد. از این رو احتمال حرکت به سمت یک توافق آتشبس افزایش یافته است.
وی در عین حال تأکید کرد که رفتارهای غیرقابل پیشبینی بنیامین نتانیاهو همچنان یکی از موانع اصلی رسیدن به یک توافق پایدار محسوب میشود. به اعتقاد هانیزاده، نخستوزیر اسرائیل که با چالشهای سیاسی داخلی متعددی روبهرو است، تلاش میکند با ایجاد بحرانهای جدید موقعیت خود را حفظ کند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه رئیس جمهور آمریکا در اظهاراتی با تحقیر نخست وزیر اسرائیل تاکید کرده است که من حرف آخر را میزنم. همه تصمیمات با من است، نتانیاهو تصمیم گیرنده نیست، گفت: آمریکاییها نفوذ بالایی در اسرائیل دارند و مخصوصاً دونالد ترامپ میتواند مانع ماجراجویی بنیامین نتانیاهو بشود، ولی با توجه به اینکه عمر سیاسی بنیامین نتانیاهو به پایان رسیده و احتمال اینکه از قدرت کناره گیری کند بسیار زیاد است، او سعی می کند که در آخرین روزها و هفتههای عمر سیاسی خود یک دستاورد نظامی داشته باشد.
ایران میز مذاکره را ترک نخواهد کرد
او خاطرنشان کرد: ایران نشان داده که میز مذاکره را ترک نخواهد کرد، اما همزمان از ظرفیتهای بازدارندگی خود نیز غافل نخواهد شد. پاسخ اخیر ایران به اسرائیل بیانگر آن است که تهران همچنان بر حفظ توان دفاعی و بازدارندگی خود تأکید دارد و در صورت لزوم برای دفاع از منافع و امنیت منطقهای خود اقدام خواهد کرد.
هانیزاده در پایان گفت: عملیات اخیر را میتوان نشانهای از بازیابی و تثبیت قدرت بازدارندگی ایران دانست؛ اقدامی که پیام آن نهتنها برای اسرائیل، بلکه برای تمامی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای قابل توجه است.
∎