گروه اندیشه: ستاره جعفری روان شناس و روان درمانگر، با انتشار مطلبی در سایت انجمن روانشناسی اجتماعی، به این سوال پرداخته که چرا «عمل کردن» از «صرفاً خطا نکردن» ارزشمندتر به نظر میرسد؟. این مطلب کوتاه را در ادامه می خوانید:
****
پژوهش جدیدی در حوزه روانشناسی اجتماعی نشان میدهد که افراد در قضاوتهای اجتماعی و اخلاقی خود، میان «کنش» (Action) و «عدم کنش» (Inaction) تفاوت مهمی قائل میشوند. در این پژوهش، محققان بررسی کردند که مردم چگونه افرادی را ارزیابی میکنند که: برای دستیابی به یک پیامد مثبت دست به عمل میزنند (Reward-Seeking Action) صرفاً از انجام رفتاری که میتواند پیامد منفی داشته باشد خودداری میکنند (Punishment-Avoidant Inaction)
نتایج نشان داد افرادی که بهصورت فعال برای ایجاد یک نتیجه مطلوب اقدام میکنند، در مقایسه با افرادی که تنها از پیامدهای منفی اجتناب کردهاند، شایستهتر، اخلاقیتر و دارای ویژگیهای شخصیتی مثبتتری ارزیابی میشوند. این یافته با یکی از مفاهیم مهم روانشناسی اجتماعی، یعنی «استنباط صفت» (Trait Inference) مرتبط است. استنباط صفت به فرایندی اشاره دارد که در آن افراد بر اساس رفتار مشاهدهشده، درباره ویژگیهای پایدار شخصیت دیگران نتیجهگیری میکنند.
به بیان ساده، مشاهده یک رفتار فعال اطلاعات بیشتری درباره شخصیت فرد در اختیار ناظران قرار میدهد تا مشاهده صرفِ خودداری از انجام یک رفتار. برای مثال، فردی که داوطلبانه به یک نیازمند کمک میکند معمولاً مهربانتر، مسئولیتپذیرتر و نوعدوستتر ارزیابی میشود؛ در حالی که فردی که فقط به دیگران آسیب نمیرساند، اگرچه رفتار قابل قبولی دارد، اما لزوماً همان برداشت مثبت را ایجاد نمیکند.
این پژوهش نشان میدهد که در «ادراک اجتماعی» (Social Perception)، انجام یک رفتار مثبت اغلب اطلاعات بیشتری درباره هویت و ویژگیهای فرد منتقل میکند تا صرفاً پرهیز از رفتارهای منفی. این یافته میتواند در درک بهتر قضاوتهای روزمره، ارزیابیهای شغلی، روابط بینفردی و حتی نحوه شکلگیری شهرت اجتماعی افراد کاربرد داشته باشد.
منبع:Berman, J. Z., & Silver, I. (۲۰۲۵). On Rewarded Actions and Punishment-Avoidant Inactions. Journal of Experimental Social Psychology, ۱۱۸, ۱۰۴۸۳۰.
۲۱۶۲۱۶